Ба гузориши икно, ба нақл аз «Мисравӣ», сеюмин нишаст аз силсилаи нишастҳои «Шубҳаҳо ва посухҳо» дар Маҷмаи таҳқиқоти исломии Ал-Азҳар баргузор шуд. Дар ин нишаст мавзӯи ҷамъоварии Қуръон ва посух ба тасаввуроти нодуруст дар бораи он мавриди баррасӣ қарор гирифт.

Дар ин нишаст Сомӣ Абдулфаттоҳ Ҳилол, раиси собиқи факултаи Қуръони Танто ва Ҳасан Яҳё, дабири кулли муовини Кумитаи олии умури таблиғоти Маҷмаи таҳқиқоти исломии Ал-Азҳар ҳузур доштанд.

Сомӣ Абдулфаттоҳ Ҳилол дар суханронии худ дар ин ҳамоиш таъкид кард, ки тасаввуроти нодуруст дар бораи ҷамъоварии Қуръон, ки аксаран тавассути бархе навиштаҳои ғарбӣ таблиғ мешаванд, бештар бар иддаоҳо дар бораи норавшан будани таърихи Қуръон ва таъхир дар ҷамъоварии он тамаркуз доранд; дар ҳоле ки ин иддаоҳо бар воқеиятҳои таърихии боэътимод асос надоранд.

Вай тавзеҳ дод, ки бархе мусташриқон иддао мекунанд, ки оятҳои Қуръон таҳти назорати Паёмбар (с) навишта нашудаанд ва ҷамъоварии онҳо пас аз вафоти эшон анҷом гирифтааст. Ин иддаоҳо нақши котибони ваҳиро, ки ҳангоми нозил шудани оятҳои Қуръон онҳоро сабт мекарданд, нодида мегиранд.

Сомӣ Абдулфаттоҳ Ҳилол таъкид кард, ки Қуръони Карим ҳам дар қалбҳои мӯъминон ва ҳам ба сурати хаттӣ ҳифз шудааст ва ин масъала дурустӣ ва саҳеҳии матни онро таъмин мекунад.

Вай гуфт: ҷамъоварии Қуръон дар давраи хилофати Абубакр дар посух ба як ниёзи фаврӣ пас аз шаҳодати теъдоде аз қориёни Қуръон сурат гирифт. Матни Қуръон бар асоси он чи дар даврони ҳаёти Паёмбар (с) навишта шуда ва он чи дар қалбҳои саҳоба ҳифз гардида буд, дар нусхаҳои хаттии мӯътамад ҷамъоварӣ шуд; ин раванд дар ривоятҳои саҳеҳи таърихӣ низ мавриди таъкид қарор гирифтааст.

Сомӣ Ҳилол ҳамчунин бо ишора ба нақши фариштаи Ҷабраил (с) дар нозил шудани Қуръон бар Паёмбар (с) изҳор дошт: Қуръони мавҷуди имрӯз ба таври комил бо нусхаи ниҳоӣ ва матни нозилшуда дар охирин марҳилаи расонидани оятҳо аз ҷониби Ҷабраил ба Паёмбар (с) мутобиқат дорад.

Ҳилол дар поён таъкид кард, ки яксонсозии китобати Қуръон дар давраи хилофати Усмон ибни Аффон бо ҳадафи ҳифзи ваҳдати ҷомеаи мусулмонон анҷом шуд ва ин нусхаҳо аз рӯи саҳифаҳои аслӣ, ки назди Ҳафса, яке аз ҳамсарони Паёмбар (с), қарор доштанд, рӯбардорӣ шуданд.

Ҳасан Яҳё низ ба навбати худ таъкид кард, ки ривоятҳои мӯътамад дар бораи ҷамъоварии Қуръон сатҳи баланди дақиқӣ ва таваҷҷуҳро нишон медиҳанд. Саҳоба танҳо ба хотираи худ такя намекарданд, балки матнҳои хаттиро бо он чи дар қалбҳои мардум ҳифз шуда буд, муқоиса ва мутобиқ мекарданд.

Вай тавзеҳ дод, ки ҷамъоварии Қуръон дар давраи Усмон бо ҳадафи ҳифзи ваҳдати мусулмонон ва пешгирӣ аз ихтилоф дар қироат анҷом шуд. Ин иқдом ба яксонсозии нусхаҳои хаттии Қуръон мусоидат кард ва барои ислоҳи камбудӣ дар худи матни Қуръон анҷом нашуда буд.

Ҳасан Яҳё дар суханони поёнии худ таъкид кард, ки иддаоҳо дар бораи аз байн рафтани бахше аз Қуръон ҳеҷ далели мӯътамаде надоранд. Таърихи Қуръон низоми фарогири ҳифз ва рӯбардории онро нишон медиҳад ва бар зарурати муроҷиат ба манбаъҳои мӯътамад барои фарқ гузоштан миёни воқеиятҳои собитшуда ва тасаввуроти нодуруст таъкид мекунад.

4369176