Чашми бедори низом - тасвир
Ба гузориши икно аз вилояти Озарбойҷони Шарқӣ, баъзе аз ниҳодҳо дар таърихи миллатҳо танҳо як бино ё лавҳа нестанд, балки рӯҳи зиндае ҳастанд, ки ба ҷараёни замон ҳаёт мебахшанд ва роҳи ояндаро равшан мекунанд. Ба гуфтаи муаллиф, Шӯрои нигаҳбон дар Ҷумҳурии Исломии Эрон аз ҳамин гуна ниҳодҳост. Рӯзи 26-уми тир ҳамчун солгарди таъсиси ин ниҳод ёдовар мешавад, ки ҳадафи он ҳифзи Қонуни асосӣ, посдории арзишҳои исломӣ дар низоми сиёсӣ, таъмини сохтори ҷумҳурият ва ҳифзи ҳуқуқи мардум дар муайян кардани сарнавишти худ мебошад.
Дар низоми Ҷумҳурии Исломии Эрон, Шӯрои нигаҳбон яке аз муҳимтарин ниҳодҳои давлатӣ ба шумор меравад. Ба навиштаи мақола, набудани он дар канори порлумон боиси беэътибор гардидани фаъолияти Маҷлис ва қонунҳои қабулкардаи он мешавад.
Пас аз пирӯзии Инқилоби Исломӣ таҳти роҳбарии Имом Хумайнӣ, таҳиякунандагони Қонуни асосӣ ва сиёсатмадорон бо илҳом аз таҷрибаи Ҷунбиши Машрута ба ин натиҷа расиданд, ки барои ҳифзи аҳкоми ислом ва Қонуни асосӣ бояд ниҳоде таъсис дода шавад, ки вазифаи асосии он посдории ҳамин ду асл бошад. Бар ҳамин асос, мавқеи Шӯрои нигаҳбон дар Қонуни асосӣ пешбинӣ гардид ва ин ниҳод 26-уми тири соли 1359 (тақвими шамсӣ) бо шаш фақеҳ ва шаш ҳуқуқдон фаъолияти расмии худро оғоз кард.
Дар Қонуни асосии соли 1358 номи ин ниҳод «Шӯрои нигаҳбони Қонуни асосӣ» буд, аммо ҳангоми бознигарии Қонуни асосӣ ибораи «Қонуни асосӣ» аз номи он хориҷ карда шуд, зеро вазифаи Шӯро танҳо ҳифзи Қонуни асосӣ нест, балки посдории аҳкоми шаръиро низ бар уҳда дорад.
Тибқи моддаи 93-и Қонуни асосии Ҷумҳурии Исломии Эрон, Шӯрои нигаҳбон вазифадор аст ҳамаи қонунҳои қабулкардаи Маҷлиси Шӯрои Исломиро аз ҷиҳати мутобиқат бо меъёрҳои исломӣ ва Қонуни асосӣ баррасӣ кунад. Танҳо дар сурате ки қонунҳо бо ин меъёрҳо мухолифат надошта бошанд, онҳо эътибори ҳуқуқӣ пайдо мекунанд.
Илова бар ин, Шӯрои нигаҳбон вазифаи назорат бар интихоботро низ анҷом медиҳад ва ҳамчунин мақоми расмии тафсири Қонуни асосӣ ба ҳисоб меравад. Ба гуфтаи мақола, номи «Шӯрои нигаҳбон» аз ду вазифаи асосии он гирифта шудааст: ҳифзи аҳкоми ислом ва посдории Қонуни асосӣ.
Аз нигоҳи муаллиф, Шӯрои нигаҳбон ҳамчунин яке аз ниҳодҳои ҳимоятгар аз ҳуқуқи мардум ва яке аз пояҳои мардумсолории динӣ мебошад. Тарҳи ваколатҳо ва салоҳиятҳои ин ниҳод, ҳам дар ҷараёни назорати интихобот ва ҳам дар санҷиши қонунҳо аз лиҳози мутобиқат бо Қонуни асосӣ ва меъёрҳои шаръӣ, ба гуфтаи мақола, барои ҳифзи ҳуқуқи шаҳрвандон пешбинӣ шудааст.
Дар идома омадааст, ки пешгирӣ аз иштироки афроде, ки аз нигоҳи қонун шароити номзадӣ надоранд, ҳифзи ҳуқуқи мардум дар баробари қонунҳое, ки мумкин аст Қонуни асосиро нақз кунанд, ва баррасии шикоятҳои шаҳрвандон нисбат ба баъзе қарорҳо аз ҷиҳати мутобиқат бо меъёрҳои шаръӣ тавассути Девони адолати маъмурӣ, аз ҷумлаи намунаҳои нақши Шӯрои нигаҳбон дар ҳифзи ҳуқуқи мардум ба шумор оварда шудаанд.
4364450