Чаро «хосон» дар шинохти моҳияти душман ба иштибоҳ меафтанд?
Ба қалами Ҳуҷҷатулислом вал-муслимин Муҳаммадалӣ Муруввиҷи Табасӣ, узви ҳайати илмии Донишгоҳи ҳазрати Маъсума (с)
Дар давраи ҳазрати Сайидушшуҳадо — Имом Ҳусайн (а), агар хосон аз он ҳазрат пуштибонӣ мекарданд ва дар канори Абӯабдуллоҳ (а) қарор мегирифтанду наҳзати ӯро ҳамроҳӣ менамуданд, сарнавишти таърих дигар мешуд ва ҳатто метавон гуфт натиҷаи қиёми Имом Ҳусайн (а) низ тағйир меёфт.
Манзур аз «хосон» дар замони Имом Ҳусайн (а) касоне буданд, ки ҳақро аз ботил ташхис медоданд ва аз рӯйдодҳои ҷомеа огоҳ буданд, яъне бархе аз саҳобагони Паёмбар (с). Агар ин афрод дарки дуруст ва мавқеи саҳеҳ медоштанд, дар як нимрӯз ин ҳама ҷиноят рух намедод.
Агар бихоҳем аз онҳо ном барем, дар сархати онҳо Абдуллоҳ ибни Аббос, Абӯсаъиди Худрӣ, Абдуллоҳ ибни Зубайр, Абдуллоҳ ибни Умар ва Абдуллоҳ ибни Ҷаъфар ибни Абӯтолиб (а) қарор доранд. Ҳар кадоми онҳо аз дидгоҳи худ ба Имом Ҳусайн (а) насиҳат мекарданд. Ин афрод таъсиргузор буданд, Паёмбар (с)-ро дида буданд ва бо ӯ ҳамнишинӣ доштанд. Сухани муштараки онҳо ин буд, ки агар ба сӯи Куфа биравӣ, хуни ту рехта мешавад, кушта хоҳӣ шуд ва натиҷае ҳам ба даст нахоҳӣ овард.
Агар бихоҳем рафтор ва суханони онҳоро дар як ҷумла хулоса кунем, бояд гуфт, ки онҳо гирифтори «иштибоҳи муҳосиботӣ» шуда буданд ва он ҳам иштибоҳи бузург. Системаи таҳлилу ҳисобу китоби ин хосон халал ёфта буд. Хосони замони Имом Ҳусайн (а) аз як ҷиҳат дуруст таҳлил мекарданд, зеро ҳукумати ҷинояткори Язид ошкоро эълом карда буд, ки қасди куштани Имомро дорад. Ба назари онҳо, Имом бояд танҳо дар сурате ба Куфа мерафт, ки мардум пурра аз ӯ пуштибонӣ кунанд ва ҳамаи шароит омода бошад.
Албатта бояд таъкид кард, ки вақте Имом (а) дар Макка буданд ва мардуми Куфа аз қиёми ӯ ва сарпечӣ аз байъат бо Язид огоҳ шуданд, ба ӯ нома навиштанд ва даъваташ карданд. Аммо ин суол вуҷуд дорад: агар мардуми Куфа нома намефиристоданд, оё Имом ҳаракат мекард? Ё агар Язид аз Имом байъат талаб намекард, боз ҳам ӯ қиём мекард? Ин нуктаи бисёр дақиқест, ки барои фаҳмидани иштибоҳи муҳосиботии хосон аҳаммият дорад.
«Монанди ман бо монанди Язид байъат намекунад»
Аз ҷумла Абдуллоҳ ибни Зубайр. Вақте Имом Ҳусайн (а) аз Мадина хориҷ шуд, волии Мадина аз шахсиятҳои бонуфуз, аз ҷумла Имом Ҳусайн (а), талаб кард, ки бо Язид байъат кунанд. Пеш аз ин даъват, Абдуллоҳ ибни Зубайр назари Имомро пурсид. Имом фармуд:
«Ман бо шахсе мисли Язид, ки ошкоро фосиқ аст, ҳаргиз байъат намекунам.»
Ҳамчунин фармуд:
«Барои ман беҳтар аст як ваҷаб берун аз Макка бошам, аз он ки дар дохили он бимонам, зеро онҳо ҳаргиз маро раҳо намекунанд.»
Шахсияти Имом Ҳусайн (а) аз дигар хосон фарқ мекард ва байъати ӯ аҳаммияти бисёр дошт, зеро ӯ набераи Паёмбар (с) буд. Аз ин рӯ, сарпечии ӯ аз байъат барои ҳукумат хатари бузург маҳсуб мешуд.
Абдуллоҳ ибни Умар дар Макка ба назди Имом омад ва гуфт:
«Ба Мадина баргард ва бо Язид байъат кун. Агар ҳам байъат накунӣ, касе бо ту коре надорад.»
Имом дар ҷавоб фармуд:
«Уф бар чунин сухан!»
Сипас аз ӯ пурсид:
«Эй ибни Умар, магар ман дар иштибоҳ ҳастам?»
Ӯ гуфт:
«Ман туро аз аҳли байти Паёмбар медонам ва ба дурустии ту эътиқод дорам, аммо метарсам, ки Язид шамшерҳоро бар зидди ту барангезад.»
Имом фармуд:
«Ҳаргиз мумкин нест, ки ман дар хона биншинам ва ба Язид коре надошта бошам. Ин гурӯҳ маро раҳо нахоҳанд кард ва ҳамеша дар пайи ман хоҳанд буд.»
Ҳамчунин Имом ба қиссаи ҳазрати Яҳё (а) ишора карда, фармуд, ки ҳазрати Яҳё қурбонии шаҳвати як шахс гардид ва вақте сари ӯро назди он зан оварданд, ҳеҷ вокунише рух надод. Ӯ ҳамчунин ёдовар шуд, ки банӣ Исроил ҳафтод паёмбарро байни субҳ мекуштанд ва чизе тағйир намекард. Имом ба ибни Умар фармуд:
«Ҳатто агар падарат ҳам имрӯз ин ҷо мебуд, ба ёрии ман меомад.»
Ба гуфтаи муаллиф, ин сухан нишон медод, ки фасоди Бани Умайя то чӣ андоза густариш ёфта буд.
Иштибоҳи муҳосиботии хосон
Ба андешаи муаллиф, иштибоҳи асосии хосон ин буд, ки паёми қиёми Имом Ҳусайн (а)-ро дуруст дарк накарданд. Ба назари ӯ, паёми аслии ин қиём амр ба маъруф ва наҳй аз мункар буд. Муаллиф Бани Умайяро гурӯҳе медонад, ки фасодро ба таври сохторӣ густариш медод ва аз ин рӯ, қиёми Имом Ҳусайн (а)-ро барои ислоҳи уммати исломӣ арзёбӣ мекунад.
Дар идомаи матн гуфта мешавад, ки Язид чеҳраи воқеии Бани Умайя буд ва муаллиф инро бо низоми ҷаҳонии таҳти роҳбарии Амрико муқоиса намуда, иддао мекунад, ки масъала танҳо ба як шахс, аз ҷумла Доналд Трамп, маҳдуд нест, балки ба тамоми низоми сиёсӣ марбут аст.
Хосони кишвар аз иштибоҳи муҳосиботӣ эҳтиёт кунанд
Муаллиф дар поён менависад, ки шахсиятҳои бонуфузи ҷомеа, хоҳ масъул бошанд ва хоҳ набошанд, бояд дар таҳлилҳои худ ин нуктаро ба назар гиранд, ки мубориза, ба гуфтаи ӯ, бо «низоми султа ва истикбор» аст, на бо шахсони алоҳида. Ӯ иддао мекунад, ки тарс ва созиш оғози суқут аст ва мардум душманро хуб мешиносанд.
Дар анҷом муаллиф чунин назар баён мекунад, ки то замоне ки низоми таҳти роҳбарии Амрико вуҷуд дорад, зулм ва истикбор низ идома хоҳад дошт ва мубориза бо он бояд то зуҳури ҳазрати Маҳдӣ (аҷ) идома ёбад.
4362901