Siyasi və sosial dəyişikliklərin dindarlıq və əxlaqla əlaqəsi
İmam Əlinin (ə) həyatının əsasları Quran və Peyğəmbərin (s) sünnəsinə əsaslanırdı. İctimai fəaliyyət və cəmiyyətlə iş sahəsində həzrətin münasibətləri ilahi əmrlər və Peyğəmbərin (s) sünnəsi əsasında qurulmuşdur. Bu da insanlar üçün mükəmməl bir nümunə sayıla bilər.
Nəhcül-bəlağə üzrə tədqiqatçı Baxşəli Qənbəri sosial əxlaqı Nəhcül-bəlağə nöqteyi-nəzərindən araşdırmışdır. Onun on birinci hissəsi “Dində əzmkarlıq” adlanır:
Dində və əxlaqda əzmkarlıq “Nəhcül-bəlağə”nin müxtəlif xütbələrindəgəlib. O cümlədən 176-cı xütbəsdə “əzmkarlıq” kəlməsi təkrar qeyd edilmişdir. Bu xütbədə bizə izah edilir ki, siyasi və ictimai hadisələr sizin əxlaq və din dairəsindən çıxmağınıza səbəb olmamalıdır.
İslam cəmiyyətlərində ölkənin yüksək rütbəli siyasi məmurunun səhvi ilə qarşılaşan kimi dərhal dindən vaz keçən insanlarla rastlaşırıq. Bu məsələlərin dinlə nə əlaqəsi var? Tutaq ki, cəmiyyətdə anormallıq var, əxlaqdan əl çəkməliyik? Biz dindən əl çəkməliyikmi? Bizim dindarlığımız hansısa vəzir və vəkilə görədir ki, əxlaq çərçivəsindən çıxdığı üçün dindən, əxlaqdan əl çəkək?
Din və əxlaq insanların nicatı və xilası üçündür. İmam Əli (ə) bizi dindarlığımızı və əxlaqımızı siyasi və ictimai dəyişənlərə tabe etməkdən çəkindirir. Qəbul edirəm ki, psixoloji nöqteyi-nəzərdən din xadimlərinin və cəmiyyəti idarə edənlərin davranışları insanların dindarlığına, mənəviyyatına müsbət və ya mənfi təsir göstərir, lakin eyni zamanda qeyd etmək lazımdır ki, bu keçid məntiqi deyil, psixoloji keçiddir. Məntiqi keçid budur ki, insanın nicatının əxlaqlı olmaqda, səadətinnin də dindarlıqda olduğunu biləndə bu ikisini heç vaxt itirməməliyəm.
Həzrət Əli (ə) buyurur; Əməl əməl edin, əməl edin. Uzaqgörən olun, uzaqgörən olun. əzmkar olun, əzmkar olun. Səbirli olun, səbirli olun. Vərə edin, vərə edin. Hər birinizin bir sonu və bir möhləti var, bu sona yaxşı əməllərlə çatın. Bu, Qurani-Kərimin Füssilət surəsinin 30-cu ayəsindəndir və demək istəyir ki, dünyamız dəyişikliklər dünyasıdır. Biz deyə bilmərik ki, dünyamız bir tərəflidir. Bu dəyişiklikdə biz əməllərimizi unutmamalı, fərqində olmalıyıq. Biz uzaqgörənliyi, əxlaq və dində əzmkarlığı unutmamalıyıq. Əxlaq və dində əzmkarlığın tələbi ilə əməl və uzaqgörənliyin tələbi iki şeydir; Səbr və vərə.
Səbrin müxtəlif bölgüləri var, yəni batini səbirsizliyin, xoşagəlməz həyəcanın və nəfsin qarşısını almaqdır. Vərə isə haram və ya şübhəli şeylərdən imtina etmək deməkdir.
4134140
