İslam adət-ənənələrini unudaraq dində bidət yaratmaq
İmam Əlinin (ə) həyatının əsasları Quran və Peyğəmbərin (s) sünnəsinə əsaslanırdı. İctimai fəaliyyət və cəmiyyətlə iş sahəsində həzrətin münasibətləri ilahi əmrləri və Peyğəmbərin (s) sünnəsi əsasında qurulmuşdur. Bu da insanlar üçün mükəmməl bir nümunə sayıla bilər.
Nəhcül-Bəlağə üzrə tədqiqatçı Baxşəli Qənbəri ictimai əxlaqı Nəhcül-bəlağə nöqteyi-nəzərindən araşdırıb. Onun on ikinci hissəsi “Dində bidət” haqqındadır. Onun mətnini aşağıda oxuya bilərsiniz:
Dində bidət, “Nəhcül-bəlağə”nin bir çox yerlərində, o cümlədən 145-ci xütbədə qeyd olunur. Bu xütbədə bidət və sünnədən bəhs edilir. “Nəhcül-bəlağə”də bidət Quran və sünnədə qeyd olunmayan yeni bir mövzuya aiddir. Sevimli İslam Peyğəmbərinin (s) öz həyatında həm sözü, həm də öz əməli ilə Qurana əsaslanaraq bizim üçün çəkdiyi əsas yol da sünnə adlanır.
Bidət iki növdür; Pis və yaxşı bidət. Yəni bizdə Quran və Sünnə ilə ziddiyyət təşkil etməyən, əksinə Quran və Sünnədə qeyd olunan şeyləri gücləndirən bir bidət var. Məsələn, bizdə əxlaqi bidətlər var, tutaq ki, möminlər namaz qılandan sonra yanındakı adamla əl sıxışır. Bəzi kitablarda oxuduğum kimi Peyğəmbərin (s) zamanında əl sıxmaq olmayıb. İndi isə əl sıxışırlar. Onların heç bir eybi yoxdur. Bu, nəinki heç bir zərər vermir, həm də məhəbbəti artırır. Bu yeniliyə Həsənə (yaxşı) deyilir.
Adətən kiminsə yaxşı bidətlə problemi olmur. Problem isə pis bidətlədir ki, Quranda, hədislərdə gəlməyib. Əlbəttə ki, tövhid, nübüvvət, məad, əxlaq və rasionallığa zərər verir. Bu beş şeydən birinə zərər verərsə, bidət sayılır.
Bəzən bəzi böyüklər, şairlər, mədhiyyələr öz şeirlərində, din xadimləri haqqında ifadələrində mübaliğə ediblər. Bəzən tarixçilər bəzi bidətlər ediblər. Məsələn, bir tarixçi yazıb ki, filan müharibədə 90 min insan həlak olub. Bu bidətdir, ağıl və sənədlərlə uyğun gəlmir.
Həzrət Əlinin (ə) müsəlmanları şiddətlə xəbərdar etdiyi məsələlərdən biri də bidətdir. "Bir adət-ənənəni tərk etmədikcə, heç bir bidət yaranmaz. Ona görə də bidətdən çəkinin. Doğru və aşkar haqq yolu ilə gedin". Odur ki, əgər bidət bir ənənənin məhv olmasına səbəb olarsa, icazə verilmir. Bu, pis bidət sayılır. Digər tərəfdən, İmam Əli (ə) bizi İslam adət-ənənələrinə etinasızlıqdan və onları unutmaqdan çəkindirir.
Ona görə də İmam Əli (ə) bu xütbədə deyir; "Bir adət-ənənəni tərk etmədikcə, heç bir bidət yaranmaz. Ona görə də bidətdən çəkinin. Doğru və aşkar haqq yolu ilə gedin". Ən yaxşı iş, üzərində illərdir işlənilən və düzgünlüyü sübuta yetirilən ənənə, ən pis iş isə yeni kəşf edilən və təməl dini-əxlaqi prinsiplərə uyğun olmayan əsərdir.
4134168
