Ба гузориши икно, ба нақл аз «Саҳифаи Ал-Халиҷ», Маркази Масҷиди Ҷомеи Шайх Зайд намоиши нурии «Моҳ достоне дорад... ва нур онро бозгӯ мекунад»-ро пешниҳод кардааст. Ин таҷрибаи визуалӣ ва навоварона аз марҳилаҳои гуногуни моҳ илҳом гирифта шудааст. Намоиш дақиқии тақвими ҳиҷрии Амороти Муттаҳидаи Арабро, ки аз ҷониби ҳамин марказ таҳия мешавад, ба тасвир мекашад ва бозгӯкунандаи талошҳои он барои истифода аз ҳунарҳои визуалӣ ҷиҳати ғанӣ сохтани таҷрибаи боздидкунандагони масҷид ва таҳкими пайванди онҳо бо мероси тамаддунӣ ва фарҳангии исломӣ мебошад.

Ин таҷриба намоиши нуриест, ки достони моҳ ва марҳилаҳои онро тавассути равшанидиҳӣ бозгӯ мекунад. Ин падидаи визуалӣ бо услуби хоси меъмории масҷид ҳамоҳанг буда, пайванди наздики ҳаракатҳои астрономӣ ва тақвими ҳиҷриро барҷаста месозад. Ин тақвим аз ҷониби марказ ҳар сол бар асоси баландтарин меъёрҳои илмӣ таҳия ва нашр мешавад ва ба ин васила аҳамияти он ҳамчун як марҷаъи илмии бар асоси ҳисобҳои дақиқи астрономӣ таъкид мегардад.

Аҳамияти қуръонӣ

Ин намоиши визуалӣ таҷассуми маънои ин ояти шариф аст:

«هُوَ الَّذِي جَعَلَ الشَّمْسَ ضِيَاءً وَالْقَمَرَ نُورًا وَقَدَّرَهُ مَنَازِلَ لِتَعْلَمُوا عَدَدَ السِّنِينَ وَالْحِسَابَ مَا خَلَقَ اللَّهُ ذَلِكَ إِلَّا بِالْحَقِّ يُفَصِّلُ الْآيَاتِ لِقَوْمٍ «يَعْلَمُونَ

«Ӯст, ки хуршедро равшанӣ ва моҳро нур қарор дод ва барои он манзилҳо муайян кард, то шумо шумори солҳо ва ҳисобро бидонед. Худованд инҳоро ҷуз ба ҳақ наофаридааст. Ӯ нишонаҳоро барои гурӯҳе, ки медонанд, ба равшанӣ баён мекунад.»
*(Сураи Юнус, ояти 5)*

Ин асар пайванди миёни марҳилаҳои моҳ, чениши вақт ва тақвими ҳиҷриро барҷаста месозад ва мафҳумҳои қуръониро ба як таҷрибаи навин ва бар пояи нур табдил медиҳад; таҷрибае, ки зебоии визуалиро бо донишҳои илмӣ омезиш дода, ба ин васила бахше аз саҳми тамаддуни исломиро дар заминаи мушоҳида ва ҳисобу китоби вақт бозтоб медиҳад.

Ин намоиши нурӣ таҷрибаи равшанидиҳии масҷидро бар асоси даври моҳ, ки дар воқеъ як моҳи пурраи қамариро дар бар мегирад, ба шакли як сафари визуалии панҷдақиқаӣ хулоса мекунад. Дар ин муддат ранги нур аз кабуди тира ҳамзамон бо оғози моҳи қамарӣ ва пайдо шудани ҳилол тағйир ёфта, тадриҷан равшантар мешавад ва аз шиддати ранги кабуди он коҳиш меёбад, то дар ниҳоят дар замони моҳи пурра (бадр), дар миёнаи моҳ, ба ранги сафед табдил ёбад. Сипас нур тадриҷан дубора ба ранги кабуди тира бармегардад, ки нишонаи поёни моҳи қамарӣ ва оғози давраи нави он аст.

Равшанидиҳии моҳтобии «Масҷиди Ҷомеи Шайх Зайд»

Равшанидиҳии моҳтобии «Масҷиди Ҷомеи Шайх Зайд» вижагии хоси худро аз низоме мегирад, ки ба «соати қамарӣ» пайваст аст. Ин низом шиддати нури тобанда бар деворҳои берунии масҷидро дар тӯли моҳи қамарӣ ҳар ду рӯз як бор танзим мекунад, то сатҳи равшании моҳро дар марҳилаҳои гуногуни он бозтоб диҳад.

840 воҳиди равшанидиҳӣ

Ин низом фаротар аз як зебоии сирф визуалӣ аст; он дорои ҷанбаи тамаддунӣ ва фарҳангие мебошад, ки пайванди тамаддуни исломиро бо даври қамарӣ, ки ҳамчун асоси ҳисоб кардани моҳҳо ва тақвими ҳиҷрӣ истифода мешавад бозтоб медиҳад. Ба ин тартиб, унсури муштаракеро, ки дар бисёре аз фарҳангҳо ва тамаддунҳои ҷаҳон вуҷуд дорад, барҷаста месозад.

Низоми равшанидиҳии қамарӣ тавассути беш аз 840 воҳиди равшанидиҳӣ, ки дар атрофи масҷид ҷойгир шудаанд, фаъолият мекунад ва шуоъҳои дақиқи нурро ба таври яксон бар деворҳои он метобонад. Илова бар ин, 22 бурҷи равшанидиҳӣ дар атрофи масҷид ҳамоҳангии визуалии миёни нақшҳои нурӣ ва абрҳоро барҷаста карда, зебоии хоси меъмории масҷидро бештар менамоянд ва барои боздидкунандагон таҷрибаи визуалии ғайриоддӣ фароҳам меоранд. 

Ин барнома дар оғози ҳар моҳи ҳиҷрӣ иҷро мешавад. Ҳар намоиши панҷдақиқаӣ ба меҳмонон аз фарҳангҳои гуногун имконият медиҳад, ки аз тамошои як намоиши визуалӣ баҳра баранд, ки оғози моҳи нави ҳиҷриро гиромӣ медорад ва тавассути як падидаи ҳунарӣ ва беназир, зебоии нур ва ритми вақти ҳиҷриро ба тасвир мекашад.

4369898