Albaniyanın tarixi məscidi 6 aylıq bərpadan sonra yenidən açıldı
“İQNA”-nın “Muslimun Həvləl‑Aləm” xəbər saytına istinadən verdiyi məlumata görə, Elbasan şəhərində yerləşən tarixi “əl‑Məlik” məscidi altı aylıq bərpa layihəsinin tamamlanmasının ardından yenidən fəaliyyətə başlayıb. Bu qədim tikili — Elbasanın ən köhnə məscidi kimi tanınan abidə — bərpa işlərinin başa çatması ilə tarixi və dini rolunu bu qədim qala şəhərinin qəlbində yenidən bərpa edib.
Cameül‑Məlik məscidinin tarixi və dini əhəmiyyəti
Cameül‑Məlik məscidinin tarixi XV əsrin sonlarına — Sultan II Bəyazid dövrünə — gedib çıxır. Bu məscid Osmanlıların Elbasanı fəth etməsindən sonra inşa edilən ilk məscid olub. Qalanın cənub qapısının yanında tikilən məscid əvvəlcə Osmanlı qoşunlarının istifadəsi üçün nəzərdə tutulmuşdu, lakin zamanla bölgədə İslamın yayılmasının əsas mərkəzlərindən birinə, həmçinin dini‑elmi və mədəni fəaliyyətlərin aparıldığı mühüm bir ocağa çevrilmişdi.
Elbasanın Albaniya mədəniyyət tarixində rolu
Albaniyanın mərkəzində strateji mövqedə yerləşən Elbasan əsrlər boyu mədəni və sivilizasiya mübadiləsinin əsas keçid nöqtələrindən biri olub. XVII əsrin sonlarında şəhərin çiçəklənmə dövründə, azsaylı əhalisinə baxmayaraq, Elbasanda 45‑dən çox məscid mövcud idi. Bu dini mərkəzlər saysız‑hesabsız alimlərin, şairlərin və sənətkarların yetişdiyi ocaqlar olmuş və İslam təhsilinin inkişafında mühüm rol oynamışdı.
Cameül‑Məlik məscidinin Albaniya müsəlman cəmiyyəti üçün əhəmiyyəti təkcə dini abidə olmaqla məhdudlaşmır. Kommunist rejimin süqutundan sonra — 1991-ci ildə — Elbasanda yenidən açılan ilk məscid, bütün Albaniya üzrə isə üçüncü məscid (Şkodranın “Sərbi” və Tirananın “Ədhəm bəy” məscidlərindən sonra) məhz bu məscid olmuşdur. Kommunist dövründə məscid bağlanmış və heykəltəraşlıq emalatxanasına çevrilmişdi.
Əl‑Məlik məscidinin bərpa layihəsinin detalları
Məscidin son bərpa layihəsi Elbasan bələdiyyəsi, bölgənin Darül‑İftası və Türkiyənin Əməkdaşlıq və Koordinasiya Agentliyi (TİKA) tərəfindən həyata keçirilib. Bu layihə yalnız şəhərin dini kimliyinin və memarlıq irsinin qorunmasına xidmət etməyib, həm də bələdiyyənin “Qala” tarixi məhəlləsini canlandırmaq və Elbasanda mədəni turizmi inkişaf etdirmək strategiyasının bir hissəsi olub.
Layihənin tamamlanması ilə Cameül‑Məlik məscidi beş əsrlik İslam tarixini müasir dövrlə birləşdirərək yenidən Elbasanın dini və tarixi həyatının canlı simvoluna çevrilib.
4344117
