Qurban bayramının mesajı
Qurban bayramı zil-hiccə ayının onunda qeyd olunur və İbrahim (ə) ilə İsmayılın (ə) böyük imtahanını yada salır. Quran bu hadisəni təslimiyyətin zirvəsi kimi təqdim edir. İslamın baxışında bu bayram təkcə ibadət mərasimi deyil, insan tərbiyəsi məktəbidir və dərin etiqadi‑əxlaqi mesajlar daşıyır.
Qurban bayramının Quran ayələrindəki mesajları
1. Allah qarşısında tam təslimiyyət
Quran İbrahim və İsmayıl haqqında buyurur:
«فَلَمّا أَسلَما وَتَلَّهُ لِلجَبین» (Saffat, 103)
Şiə müfəssirləri, xüsusilə Əllamə Təbatəbai Əl‑Mizanda “əslimâ” sözünü qeydsiz‑şərtsiz təslimiyyət kimi izah edirlər.
Mesaj: Qurban bayramı bəndəlik və Allahın əmrinə tam itaət bayramıdır.
2. Qurbanın dəyəri zahirdə deyil, təqvadadır
Quran buyurur:
«لَن يَنالَ اللَّهَ لُحومُها وَلا دِماؤُها وَلٰكِن يَنالُهُ التَّقوىٰ مِنكُم» (Həcc, 37)
Təfsirlərində vurğulanır ki, qurban yalnız o zaman dəyərlidir ki, ixlas və təqva ilə yerinə yetirilsin.
Mesaj: Qurban ixlasın və saf niyyətin rəmzidir.
3. Ehtiyaclılara yardım və sosial ədalət
Quran əmr edir:
«فَكُلوا مِنها وَأَطعِمُوا البائِسَ الفَقير» (Həcc, 28)
Mesaj: Qurban bayramı həmrəylik, səxavət və yoxsullara yardım bayramıdır.
4. Allahı yad etmək və nemətlərə şükür
Quran qurbanın fəlsəfəsini belə açıqlayır:
«لِيَذكُرُوا اسمَ اللَّهِ عَلىٰ ما رَزَقَهُم» (Həcc, 34)
Mesaj: Qurban — Allahı yad etmək və nemətlərə şükür etməkdir.
Qurban bayramının hədislərdəki mesajları
1. Qurban — ixlas və bəndəliyin nişanəsi
İmam Sadiq (ə): «إنَّما جُعِلَتِ الأُضحِیَةُ لِیَذکُرَ اسمَ الله»
(Vəsailüş‑şiə, c. 14)
Mesaj: Qurbanın əsas məqsədi Allahı yad etmək və ixlasdır.
2. Ən böyük qurban — nəfsin qurban edilməsidir
İmam Əli (ə):
«أعظَمُ القُربانِ قَتلُ الهَوى»
(Ğurərül‑hikəm)
Mesaj: Ən uca qurban — nəfsani istəklərin öldürülməsidir.
3. Qurban — itaət və iman imtahanıdır
İmam Rza (ə) qurbanın fəlsəfəsi barədə buyurur: «لِیَعلَمَ اللهُ مَن یُطیعُهُ بالغَیب»
(İlləlüş‑şərai)
Mesaj: Qurban — insanın itaət və imanının ölçüsüdür.
4. Qurban — həccin ayrılmaz hissəsi
İmam Baqir(ə): «الحجُّ عَرَفَةٌ وَالنَّحرُ بِمِنى»
(Kafi)
Mesaj: Qurban, həccin mənəvi kamillik yolunun əsas mərhələsidir.
Qurban bayramının əxlaqi və sosial mesajları
- Allah qarşısında təslimiyyət
- Dünyəvi bağlılıqlardan azad olmaq
- Təqva və ixlasın gücləndirilməsi
- Fədakarlıq və səxavət
- Yoxsullara yardım və sosial həmrəylik
- Allahın yaxınlığına can atmaq
- Nəfs tərbiyəsi və istəklərlə mübarizə
Beləliklə, Qurban bayramı təkcə bir ibadət deyil, mənəvi və tərbiyəvi bir manifestdir. Quran və Əhli‑beyt (ə) hədisləri vurğulayır ki, qurbanın dəyəri təqva, ixlas, itaət və ehtiyaclılara yardım kimi dəyərlərdədir.
Bu bayram insanı bu həqiqətə çağırır:
Allahın yaxınlığına çatmaq üçün insanı Ondan uzaqlaşdıran “İsmayılları” qurban vermək lazımdır.
