آموزش و توانمندسازی؛ گام‌های دوم و سوم اجرایی کمیسیون آموزش عمومی قرآن

به گزارش خبرنگار ایکنا، علیرضا کاظمی، وزیر آموزش و پرورش در نخستین گردهمایی دبیران کارگروه‌های استانی توسعه آموزش عمومی قرآن کشور که امروز چهارشنبه 6 آبان برگزار شد، با ابراز خرسندی از برگزاری این گردهمایی، گفت: کار در حوزه فرهنگی بسیار سنگین و سخت است اما باید گفت در حوزه فرهنگی و  پرداختن به امور قرآنی در وزارتخانه شاهد بروز اتفاقات خوبی هستیم و در این مسیر در حال تلاش هستیم که دستاوردهایی ولو غیر ملموس داشته باشیم. البته، براساس آیات قرآن میزان اثرگذاری ما بر روی اجتماع اعم از خانواده، فرزندان و افرادی که با آنها سر و کار داریم به میزان خلوص ما در انجام این کارها بستگی دارد.

آموزش و پرورش تبدیل به حرف نخست کشور شده است

کاظمی تصریح کرد: از دوستان همکار در دبیرخانه کمیسیون توسعه آموزش عمومی قرآن کشور تشکر ویژه دارم که هم در حوزه ساختار و هم تولید محتوا به توفیقاتی دست پیدا کرده‌اند که از جمله دستاوردها، می‌توان به تولید اسناد متقن و کارشناسی شده اشاره کرد. اگر شخصاً از من پرسیده شود دستاورد آموزش و پرورش چیست، من با اطمینان می‌گویم که موضوع آموزش و پرورش تبدیل به حرف اول کشور شده است و ما در حوزه قرآن، آنچه که به عنوان آموزه‌های الهی مطرح است را تبدیل به یک گفتمان فراگیر و جامع در مناسبات گوناگون کرده‌ایم.

وی افزود: با وجود چنین اقداماتی نباید به این میزان راضی باشیم و باید این امر را مورد نظر داشت که فرصت برای تأخیر و تعلل نداریم و به تأسی از فرمایش حضرت علی(ع) که فرمودند: فرصت‌ها همچون ابر در گذر است، باید قدر این فرصت‌ها و موقعیت را بدانیم و منشأ اتفاق‌های نو در عرصه‌ای که به آن مأمور شده‌ایم، رقم باشیم.

رئیس کمیسیون توسعه آموزش عمومی قرآن کشور در ادامه گفت: هماهنگی برای برگزاری چنین گردهمایی سخت و بسیار ملال‌آور است و با توجه به دوران تصدی که در این کمیسیون داشته‌ام، نشستی در این ابعاد، چندان مسبوق به سابقه نبوده است.

کاظمی با اشاره به اینکه گزارش عملکرد دوساله کمیسیون را از نظر گذراندم و خوشحال شدم که اتفاقات بسیار خوبی رخ داده است، گفت: هر کدام از شما مسئولیتی دارید و به این واسطه ممکن است مشغله کاری شما زیاد باشد اما باید مقوله قرآن را  جدا و مستقل از همه آن‌ها ببینید و در تلاش باشید که هر روز به این موضوع با محوریت قرآن بپردازید تا خیر و برکت قرآن و اثرات معنوی آن در زندگی شخصی و اجتماعی شما مشهود باشد؛ هیچ کاری ارزشمندتر از کار برای قرآن، آموزش قرآن و تلاش برای اعتلای مفاهیم قرآنی در جامعه نیست.

قرآن و نماز؛ محور حوزه تعلیم و تربیت

وی، قرآن و نماز را به عنوان محوریت حوزه تعلیم و تربیت معرفی کرد و گفت: اثرات پرداختن به این حوزه بسیار پایدار و ارزشمند است و باید گفت که قرآن و نماز، ستون خیمه زندگی سعادتمند است لذا در تلاش باشید تا کماکان گفتمان قرآن و نماز به دل مدرسه و خانواده برود؛ همچنان با نقطه مطلوب فاصله داریم و اینکه چگونه می‌توانیم با گفتمان قرآن و نماز به دل مدرسه و خانواده نفوذ کنیم جای سؤال است و شکاف عمیقی در این زمینه وجود دارد؛ حساسیت میان خانواده‌ها در مورد آموزش وجود دارد اما در عین حال با عدم حساسیت در حوزه‌های پرورشی از منظر خانواده‌ها روبرو هستیم.

رئیس کمیسیون توسعه آموزش عمومی قرآن کشور  تصریح کرد: این کمیسیون زین پس باید ببیند که نقشه راه ورود به مدرسه چیست و چگونه می‌توانیم موضوع قرآن را به طرز شایسته‌ای در محیط‌های آموزشی مطرح کرد. یک مرحله از این اتفاق به کارهای تبلیغی، ترویجی و فعالیت‌های اجرایی مربوط می‌شود اما بخشی که از آن بتوان به عنوان بخش پیشران این حرکت یاد کرد، اقدامات معرفتی است؛ تا زمانی که ما به اثر قرآن در زندگی باور نداشته باشیم ارتباط ما با قرآن کم خواهد بود. تصور نمی‌کنم هیچ کدام از ما مشغله‌ای بیشتر از رهبر شهید داشته باشیم اما شاهد بوده و یا شنیده‌اید که ایشان تا چه حد ارتباط تنگاتنگ با کلام وحی داشتند.

وزیر آموزش و پرورش با اشاره به اینکه در گام پیش رو باید به طراحی راهکارهای کارشناسی بپردازیم، گفت: باید بگویم که گام اول را محکم برداشته‌ایم، فرهنگسازی، گفتمان‌سازی و حتی ساختارسازی در این گام به انجام رسیده است و در گام‌های بعدی باید به دنبال آموزش و توانمندسازی باشیم. 

وی افزود: گام اول با توجه به گستردگی حوزه‌های پرداختی، یک زمان دوساله را به خود اختصاص داد اما در گام دوم یعنی آموزش قرآن باید بازه زمانی یک‌ساله را مد نظر داشت و در گام سوم نیز به مدت یک سال به دنبال توانمندسازی بود، البته این امر را نباید از نظر دور داشت که این روند هر از گاهی نیاز به تغذیه و اصطلاحاً تزریق خون تازه دارد که اگر اینگونه نباشد و حمایت‌هایی صورت نگیرد، چه بسا دوستان در روند جاری آن دلسرد شوند. در فاز آموزش به دنبال شبکه‌سازی باشید. لایه نخست این شبکه، دوستان مسئول، دبیران و مسئولان کارگروه‌های استانی هستند اما باید دید که در لایه‌های دوم آموزشی به چه قشری فکر شود؛ قطعاً والدین یکی از ارکان جامعه هدف در این مرحله هستند.

طرح اتقان یکی از مصادیق توانمندسازی قرآنی است 

کاظمی با اشاره به حوزه توانمندسازی دستگاه‌های اجرایی، به طرح اتقان در نسبت به معلمان اشاره کرد و گفت: این توانمندسازی باید در مواجهه با اقشار دیگر به اشکال دیگر به انجام برسد. استفاده از فناوری‌های روز که مورد مطالبه نسل جدید است یکی از این حوزه‌هاست که باید به شکل جدی به آن ورود کرد. با کارشناسان هیئت اندیشه‌ورزی در این زمینه وارد مباحث کارشناسی شوید و البته از نظرات کارشناسان جوان‌تر که مقدار بیشتری با فضای ذهنی نسل جدید آشنا هستند نیز جلسات مشورتی گذاشته تا کارهای انجام شده در این حوزه به نتایجی مطلوب‌تر منجر شود.

وی تأکید کرد: قطعاً پرداختن به کارهای معرفتی در این امر بسیار مثمر ثمر خواهد بود یعنی باید جامعه هدف نسبت به قرآن، ائمه و  نماز علاوه بر آموزش آن‌ها، معرفتی به دست آورند لذا باید تأکید ویژه‌ای به این مقولات شود چرا که تصور می‌کنم در حوزه‌های معرفتی کار شاخصی به انجام نرسیده است.

وزیر آموزش و پرورش ادامه داد: اینکه نقطه آغاز پرداختن به این کیفیت کجا باشد، خیلی مهم است؛ تمام نیرو و توانایی خود را بگذارید که نقطه شروع آن دوره پیش‌دبستانی و یا حداکثر دوره اول پایه ابتدایی باشد. به نظرم دروازه نخست برای انس و آشنایی کودکان با قرآن، حفظ است؛ به دنبال محتوای چند‌رسانه‌ای در این زمینه باشید و به ویژه برای مقطع پیش‌دبستانی بر روی یک دوم آخر جزء سی ام، برنامه‌های حفظ طراحی کنید. 

از فعالیت‌های گلخانه‌ای در امر آموزش قرآن بپرهیزید

وی با انتقاد از برخی اقدامات و تمرکزها بر روی برنامه و موضوعات گلخانه‌ای در امر آموزش قرآن، گفت: یکی از مصادیق این قبیل اقدامات، توجه و اهتمام بیش از حدی است که دوستان مسئول نسبت به مسابقات قرآنی به ویژه در سطح ملی دارند. هر چند که توجه به این حوزه هم بسیار اهمیت دارد اما بهتر است زیاد بر روی این موضوع حساسیت نشان نداده و همه برنامه‌های خود را منتهی به برگزاری و یا شرکت در مسابقات نکنیم و به جای آن به برگزاری جلسات قرآنی و یا برپایی محافل قرآنی بیاندیشیم؛ امری که تاکنون شاید آنگونه که باید و شاید جدی گرفته نشده است.

کاظمی، یکی از مهم‌ترین بسترها برای بسط و گسترش آموزش عمومی قرآن را دانشگاه فرهنگیان معرفی کرد و گفت: یک دانشجومعلم دانشگاه فرهنگیان بعد از فارغ‌التحصیلی طی 30 سال خدمت با طیف وسیعی از دانشجویان و به تبع آن خانواده‌های آنان در ارتباط آموزشی است. باید دید که برای این قشر چه فکری صورت گرفته است و اگر اقدامی صورت نگرفته، به فکر طراحی سازوکاری برای آن باشیم.

کاظمی در ادامه گفت: به هر حال نام این کمیسیون، توسعه آموزش عمومی قرآن است که تنها محدود و منحصر به آموزش و پرورش نمی‌شود و مربوط به همه دستگاه‌ها و لایه‌های گوناگون جامعه است لذا برای تحت پوشش قرار دادن این اقشار نیز متناسب با اقتضای شرایط هر کدام از آن‌ها در حوزه آموزش و توانمندسازی باید طراحی‌هایی صورت گیرد.

وی در پایان گفت: تمسک به قرآن و توسل به آیات نورانی آن از جمله موضوعاتی است که باید به آن توجه ویژه‌ای داشت و آن را در دستور کار اقدامات آتی این کمیسیون قرار داد.