
زهرا صابر، مدرس گروه علوم انسانی دانشگاه پیام نور گیلان در گفتوگو با خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از گیلان، در خصوص اهمیت سبک زندگی بر رفتار افراد، اظهار کرد: بحث سبک زندگی که به عنوان یک امر بسیار ضروری و جدی مورد تأکید رهبر معظم انقلاب قرار گرفت و ایشان به آن اشاره داشتند، مبحث بنیادینی است که باید از زوایای مختلف بررسی شود، اما متاسفانه بیشتر این تحلیلها و مطالعات معطوف به سبک زندگی در سنین بالاست؛ یعنی سنینی که فرد به پختگی و بلوغ جسمی و عقلی رسیده و از دیدگاه اکثر کارشناسانی که در این فضا به نقد و بررسی میپردازند از دوران دانشجویی شروع میشود که فرد بیشتر در معرض تأثیرپذیری فرهنگ غربی قرار دارد.
وی افزود: درحالیکه طبق روایات و احادیث اسلامی سبک زندگی را باید از پایه یعنی همان اوان کودکی و حتی قبل از آن آموزش داد و به آن توجه کرد؛ البته با توجه به پیشرفتها و گذشت زمان بسیاری از وجوه زندگی ما متاثر از نمادها و الگوهای فرهنگ غربی شده است که این امر نه تنها از نظر فرهنگی و اجتماعی بلکه از منظر تفریحات و وسایل آموزشی هم در زندگی فردی و اجتماعی ما به وضوح ملموس است که متاسفانه بسیاری از این الگوهای فرهنگی و سبک زندگی از همان ابتدا بر کودکان و فرزندانمان تحمیل میشوند.
آموزش سبک زندگی از دوران کودکی
صابر با بیان اینکه والدین از دوران کودکی سبک زندگی را به کودکان آموزش میدهند، گفت: همان اسباببازیهای رنگارنگ و متنوعی که برای کودکان دلبندمان تهیه میکنیم که هرچند این اسباببازیها هرکدام به منظور و اهداف مشخصی تولید میشوند، اما همه آنها خواه یا ناخواه در شکلگیری شخصیت او درآینده تاثیر بسزایی دارند؛ همانگونه که این مبحث از اصول پایهای در روانشناسی است به این معنا که چون شبکه ذهنی کودکان فاقد پیچیدگی لازم است و چیزی در آن شکل نگرفته بهراحتی میتوان هر مسئلهای را در آن نهادینه و فرهنگسازی نمود و اینکه تأثیر کودکی بر شکلگیری شخصیت بزرگسالی افراد مانند تاثیر از همان اسباب بازی بر او است که در آینده نسبت به موضوعات مختلف عکسالعمل نشان میدهد.
مدرس روانشناسی دانشگاه پیام نور گیلان ادامه داد: همین باعث شده عروسکی مثل باربی به یک نماد مهم و موثر در ایجاد و ترویج سبک زندگی آمریکایی و غربی تبدیل شود؛ ولی ما برای ایجاد تغییرات و تاثیرگذاری مثبت در این عرصه چه کردهایم یا تا چه اندازه توانستهایم کودکان خود را مقابل این تهاجم فرهنگی بیمه کنیم، در حالیکه بیشتر اسباب بازیها و عروسکهای بچههای ما در معرض فرهنگی هستند که نگاه سکولار و سبک زندگی غربی را به آنها آموزش میدهد؛ لذا ما باید در این عرصه برای سالم بازی کردن کودکانمان چارهای اساسی بیاندیشیم تا در میدان نبرد فرهنگی به مقابله با دشمن بپردازیم و در این راه نهادهای مختلف میتوانند یاری دهنده باشند.
وی افزود: بهطور مثال حتی چینیها هم ما را رها نکردهاند و با نیازسنجی و جذب ذائقه مسلمانان برای آنها اسباببازی میسازند؛ اسباببازیهایی که با فرهنگ و نگاه اسلامی سنخیت ندارند، مانند عروسکی اذانگو یک طرح ساده و ابتدایی که با استقبال زیاد مشتریان مسلمان روبهرو شد؛ این چنین عروسکها کمکم در ذهن کودک ما ابهام ایجاد میکند.
عدم ارائه کامل آموزش دینی
این مدرس دانشگاه با بیان اینکه ما حتی در عرصه آموزشی هم برای تربیت کودکانمان چارهای نیندیشیدهایم تا آموزش دینیمان را کامل به او ارائه دهیم، افزود: مسلما وقتی عروسکی را با نام اسلامی از ترکیه سوغات میآوریم، هرچند با سبک زندگی غربی مقابله کردهایم و عروسک اسلامی برایش خریدهایم اما در عین حال ناخواسته سبک زندگی ترک را به کودکانمان از همان کودکی القا نمودهایم حتی اگر ظاهر این عروسک، اسلامی هم باشد.
صابر اضافه کرد: با توجه به توصیه مدبرانه و هوشمندانه ولیامر مسلمین پیرامون التفات بیشتر و جدی به سبک زندگی اسلامی، ورود خلاقانه دلسوزان فرهنگی به این فضای کودکانه برای زمینهسازی جهت تولید و ترویج سبک زندگی اسلامی و شیعی امری ضروری است و گرنه نهال نورسته خود را به دست تندبادها سپردهایم تا شخصیتش را شکل دهند؛ شخصیتی که شاید ایستادن را نتواند بیاموزد و از همان ابتدا خمیده رشد کند.