معرفت الهی در سایه سوادآموزی محقق می شود

سازمان نهضت سوادآموزی ایران یک سازمان دولتی ایرانی است که در سال ۱۳۵۸ به فرمان امام خمینی(ره) و به منظور آموزش خواندن و نوشتن به بزرگسالان و نیز کودکانی که به مدرسه دسترسی ندارند(محرومین) تشکیل گردید.

در سال های قبل از پیروزی انقلاب اسلامی، سازمان ‌های تعلیمات اکابر (۱۳۲۰-۱۳۱۵)، آموزش سالمندان (۱۳۳۵-۱۳۳۲)، آموزش بزرگسالان (۱۳۴۳-۱۳۳۵)، کمیته ملی پیکار جهانی با بی ‌سوادی (۱۳۵۵-۱۳۴۳)، جهاد ملی سوادآموزی (۱۳۵۷-۱۳۵۵) با هدف سواد آموزی به بزرگسالان در ایران فعالیت نموده‌اند و در ۷ دی ۱۳۵۸ سازمان نهضت سواد آموزی با فرمان امام خمینی(ره) تشکیل شد.

سازمان نهضت سواد آموزی با اجرای طرح‌های مختلف از جمله طرح بسیج سوادآموزی توانست هدف کوتاه مدت فرمان تاریخی امام(ره) را در ربع قرن گذشته محقق نماید و نرخ با سوادی کشور را در جمعیت ۶ ساله و بالاتر از ۵/۴۷ درصد در سال ۱۳۵۵و ۸۵ درصد در سال ۱۳۸۰ افزایش دهد و در راستای نیل به اهداف بلند مدت، با شروع آموزش های توسعه (آموزش های پس از سواد) فصل جدیدی از آموزش رقم خورده و اکنون که درصد قابل توجهی از افراد بزرگسال جامعه در گروه سنی زیر ۴۵ سال (گروه مولد جامعه) با سواد شده‌ اند.

سوادآموزی یکی از مهم ترین مسائل آموزش و پرورش جامعه ایران محسوب می ‌شود، چرا که برپایه آمار منتشر شده در سال ۱۳۹۰ خورشیدی، ایران بالغ بر ۲ میلیون نفر بی‌سواد دارد (۳٫۶ درصد از کل جمعیت)

با آغاز فعالیت‌های سوادآموزی امیدهای تازه‌ای به وجود آمد، سرشماری ۱۳۶۵ آشکار ساخت که باوجود گسترش آموزش ابتدایی و اجرای فعالیت‌های سوادآموزی در مناطق شهری و روستایی و به‌ویژه در میان دختران و زنان، قدر مطلق بی‌سوادان افزایش یافته و از ۱۴.۲ میلیون نفر در سال ۱۳۵۵ به ۱۴.۷ میلیون نفر در سال ۱۳۶۵ رسیده‌است. البته نرخ باسوادی در دهۀ یادشده از ۴۱.۷ به ۶۲ درصد ارتقا یافته‌است. در سال ۱۳۸۵ درصد باسوادان به ۸۴ درصد رسیده‌است.

برای تحلیل کیفی سوادآموزی در ایران در پیش از انقلاب اسلامی می توان گفت: میزان باسوادی جمعیت کشور در سال‌های ۱۳۴۵، ۱۳۳۵ و۱۳۵۵ به ترتیب ۲۸، ۱۵ و 41.7 درصد بوده‌است. نرخ سواد مناطق روستایی در این سال‌ها نیز به ترتیب ۱۵، ۱۰ و ۲۵ درصد بوده‌است.

هنگامی که در ۷ دی ۱۳۵۸ به دستور خمینی، نهضت سوادآموزی تشکیل شد، جمعیتی بالغ بر ۱۴ میلیون نفر بی‌سواد در کشور وجود داشت. در آن زمان شور و شوق مردم برای مشارکت در فعالیت‌های اجتماعی در بالاترین حد خود بود. بی شک این اشتیاق‌ها بهترین فرصت و زمینه برای حرکتی بنیادی برای ریشه‌کنی بی‌سوادی بود. اما متأسفانه به دلیل جنگ سنگین تحمیلی امکان بهره گیری کامل از توان مردم و دولت میسر نبود چرا که توان مردم و دولت مصروف دفاع از کشور بود.

حضور پررنگ زنان درکلاس‌های سوادآموزی

به طور متوسط سالانه نزدیک به ۹۰۰ هزار نفر در کلاس‌های سوادآموزی شرکت کرده‌اند. بالاترین میزان شرکت در سال ۱۳۶۶ (۱٬۶۶۰٬۰۰۰ نفر) و کمترین مقدارآن در سال ۱۳۶۳ (برابر با ۸۴۴٬۰۰۰ نفر) صورت گرفته‌است، آمار نشان می‌دهد که همواره تعداد زنان تقریباً دو برابر تعداد مردان بوده‌است البته باید توجه داشت که نرخ بی‌سوادی مردان معمولآ ۲۰ درصد کمتر از زنان بوده‌است.

میزان متوسط قبولی در دوره‌های سوادآموزی طی سال‌های ۶۸-۱۳۵۸ برابر ۴۰ درصد بوده‌است. نکته جالب این که میزان قبولی زنان همواره از مردان بیشتر بوده‌است. حاصل فعالیت‌های سوادآموزی در طول سال‌های ۶۸-۱۳۵۸ نشان می‌دهد که جمعأ بالغ بر ۹/۳ میلیون نفر به اخذ کارنامه قبولی از نهضت سوادآموزی شده‌اند.

گفتنی است براساس آخرین نتایج سرشماری عمومی در سال ۱۳۷۵ از میان ۵۲ میلیون نفر جمعیت ۶ ساله و بالاتر کشور ۴۱ میلیون نفر باسواد بوده‌اند و بدین ترتیب میزان باسوادی در کشور معادل ۷۵ درصد است. از مجموعه باسوادان کشور ۵۴ درصد را مردان و۴۶ درصد را زنان تشکیل می‌دهند.

آمار کلی نرخ باسوادی در ایران

آمار کلی نرخ باسوادی در ایران طی سال‌های ۱۳۳۵-۱۳۹۰ به شرح ذیل است: نرخ باسوادی ایران در سال ۱۳۳۵ : ۱۵ درصد،  سال ۱۳۴۵ : ۲۸ درصد،   سال ۱۳۵۵ : ۴۷ درصد،   سال ۱۳۶۵ : ۶۱ درصد،  سال ۱۳۷۵ : ۷۵ درصد،  سال ۱۳۸۵ : ۸۴ درصد، سال ۱۳۹۰ : ۹۱ درصد می باشد.

امیری، معاون سواد آموزی گیلان در گفت وگو با خبرنگار ایکنا از گیلان گفت: طی سه سال اخیر 58 هزار و 278نفر در دوره های مختلف سوادآموزی ثبت نام کردند که بیشترین آن ها با 41 درصد متعلق به دوره سوادآموزی مقدماتی هستند.

وی با بیان اینکه درصد رشد باسوادی در جمعیت کشور طی سال گذشته در حوزه شهر 90.5 درصد و در حوزه روستایی 74درصد رشد است، ادامه داد: براساس سرشماری سال 90 بیشترین درصد باسوادی در گروه سنی 6 ساله و بالاتر با 89.5 درصد متعلق به شهرستان بندرانزلی و کمترین آن متعلق به شهرستان شفت با 72 درصد است.

امیری تصریح کرد: در گروه سنی 10 تا 49 سال بیشترین درصد باسوادی باز هم متعلق به شهرستان بندرانزلی با 98 درصد و کمترین آن متعلق به شهرستان ماسال است.

وی رشد کمی نرخ باسوادی را 84 درصد عنوان کرد و گفت: این نرخ باسوادی در افراد 10 الی 49 ساله 95 درصد است.

مهدی نامجومنش، مدیرکل نظارت، سنجش و فناوری سازمان نهضت سواد آموزی در گفت وگو با خبرنگار ایکنا از گیلان با بیان اینکه نهضت سوادآموزی کشور توانست پس از آمار بیسوادی بالای 6 سال را از 47 درصد به 85 درصد برساند، گفت: از دستاوردهای مهم این مجموعه این است که اختلاف 26 درصدی بین سوادآموزی زنان و مردان را به 5 درصد برساند.

سوادآموزی مخاطب محور

مدیرکل نظارت، سنجش و فناوری سازمان نهضت سواد آموزی ادامه داد: سوادآموزی مخاطب محور از اولویت های کاری سوادآموزی کشور است و در جهت تحقق این امر با 18 دستگاه تفاهم نامه امضا کرده ایم.

وی با بیان اینکه وقت آن رسیده است که به سمت آمار ثبتی برای بیسوادان برویم و اقدامات اولیه در این خصوص انجام شده است، تاکید کرد: باید از پتانسیل رسانه ها برای ارتقای سوادآموزی کشور بیشتر استفاده شود زیرا سوادآموزی جامعه را توانمندتر می کند.

نامجومنش با بیان اینکه بازگشت به بیسوادی از چالش هایی است که که دنیا با آن مواجه است، گفت: مسدود نشدن ورودی های بیسوادی نیز از دیگر نگرانی هایی است که باید برای آن برنامه ریزی کرد.

وی با بیان اینکه معرفت الهی تنها در سایه سوادآموزی محقق می شود، افزود: در حال حاضر ما در کشور حتی مدارس یک نفره هم داریم و به این ترتیب کسی به خاطر کمبود مدرسه در ایران بازمانده از تحصیل نیست مگر اینکه خودش سهل انگاری کرده و یا دیگر مشکلات داشته است.

مدیرکل نظارت، سنجش و فناوری سازمان نهضت سواد آموزی بیان کرد: می خواهیم سوادآموزی مخاطب محور را در کشور توسعه دهیم و این امر در استان هم می تواند در کاهش بیسوادی موثر باشد.