صله رحم، مانع ایجاد بسیاری از ناهنجاریهای روانی است
گروه اجتماعی: ریشه بسیاری از ناهنجاریهای روانی، احساس بیارزشی عمیق است و یکی از عوامل مهمی که نقش بسزایی در تأمین این نیاز دارد، صله رحم است.
محمدکاظم سلامت، مدرس دانشگاه در گفتوگو با خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از زنجان، در رابطه با ضرورتهای صله رحم، گفت: یکی از نیازهای روانی که در هر مرحله از رشد در انسان وجود دارد و هر فرد بهگونهای در پی تأمین آن است، وابستگی و تعلق به گروه است که این وابستگی و ارتباط با گروه، تنها برای تأمین احتیاجات مادی نیست، بلکه فرد، خود را بهوسیله گروه شناخته و به خصوصیات اخلاقی، استعدادها، توانمندیها و نقاط ضعف خویش پی میبرد.
وی افزود: علاوه بر این، گروه سبب تحکیم شخصیت فرد شده و پذیرفته شدن از سوی گروه، موقعیت اجتماعی فرد را در نظر خود و دیگران مشخص و محرز میسازد.
ایجاد احساس مقبولیت اجتماعی از طریق صله رحم
این روانشناس زنجانی در خصوص صله رحم که در اسلام بر آن تأکید فراوان شده است، ابراز کرد: شخص از طریق صله ارحام و ارتباط با خویشاوندان، با تماس مداوم با اقوام و نزدیکان خویش مطمئن میشود که مقبولیت اجتماعی داشته، مورد تنفر و خصومت دیگران نیست و به گروهی خاص تعلق دارد؛ در نتیجه احساس تنهایی نخواهد داشت. از منظر دیگر، صله رحم و ارتباط با گروه خویشاوندان خاصیت گروهدرمانی دارد و همه فواید درمانی که در گروهدرمانی میتوان یافت، در گروه خویشاوندان بهصورت بالقوه وجود دارد.
این مدرس دانشگاه خاطرنشان کرد: یکی دیگر از احتیاجات روانی انسان که در سایه صله رحم مورد توجه روانشناسان قرار گرفته است، نیاز به ابراز افکار و عقاید خود به دیگران است که هر فردی در هر شرایط و موقعیتی و در هر مرحله از تحول و رشد، میل دارد تا از فرصتهای مختلف استفاده کرده و خود را نشان دهد.
سلامت ادامه داد: یکی از این فرصتها، میتواند جمعهای خانوادگی باشد که با دید و بازدیدها و معاشرتهای فامیلی و ارتباط خویشاوندان شکل میگیرد و در چنین گردهماییهایی، افراد فرصت ابراز خود را پیدا کرده و بدین وسیله به نیاز روانی خویش پاسخ مثبت داده، آن را ارضاء میکنند.
صله رحم، نقش مؤثری در ایجاد آرامش روانی دارد
وی اظهار کرد: صرفنظر از انتقال تجربیات و تعاملهای اجتماعی، همین بیان و ابراز، خود نقش زیادی در ایجاد آرامش روانی در فرد داشته و غفلت یا از دست دادن این زمینه خویشاوندی، اثرات جبرانناپذیری بر زندگی اجتماعی فرد خواهد گذاشت.
این روانشناس زنجانی تصریح کرد: ابراز خود، وسیله مؤثری برای تسکین دردهای درونی افراد بوده و هنگامی که فرد درباره مشکلات خود با دیگران صحبت کند و از همدلی، همدردی و راهنمایی آنها برخوردار شود، ناراحتی و درد و رنج او کمتر میشود؛ چراکه درد خود را با دیگران در میان گذاردن، تخلیه هیجانی و بیان نگرانیهای درونی، فشار درد را کم میکند و اضطراب و تشویش فرد را تسکین میدهد.
سلامت تأکید کرد: در دید و بازدیدهای فامیلی، ضمن برقرار شدن رابطه بین افراد، امکان این برونریزیهای عاطفی فراهم شده و از طریق تخلیه هیجانی، افکار منفی و غیر واقعی افراد تعدیل میشود؛ بنابراین، صله رحم آسانترین، سریعترین و طبیعیترین شیوه برای تأمین نیاز به ابراز خود و دسترسی به آثار و پیامدهای مثبت آن است.
این روانشناس زنجانی یادآور شد: همچنین متخصصان بهداشت روانی معتقدند، علت احساس حقارت و حتی خودبزرگبینی را میتوان در طرد شدن مستمر و مداوم از سوی والدین و خویشاوندان دانست و نیز معتقدند که ریشه بسیاری از ناهنجاریهای روانی، احساس بیارزشی عمیق است و یکی از عوامل مهمی که میتواند نقش بسزایی در تأمین و ارضای این نیاز داشته باشد، ارتباطهای خانوادگی است؛ چرا که این نوع روابط بر اساس احترام متقابل و در فضایی آکنده از محبت و علاقه نسبت به یکدیگر انجام میگیرد و طرفین بر اساس مسئولیت انسانی و دینی، خود را ملزم به ایجاد چنین روابطی میدانند و احساس میکنند که مورد احترام و تکریم واقع شدهاند.
به حداقل رساندن عوامل اضطرابزا در جمعهای فامیلی
وی عنوان کرد: در زندگی امروزی، عوامل اضطرابزا نیز در زندگی فردی و اجتماعی انسان فراوان است و روانشناسان برای کاهش و به حداقل رساندن این عوامل، راهکارهای گوناگونی ارائه میکنند که یکی از راههای کنار آمدن با اضطرابهای متعدد روزمره، کمک گرفتن از حمایتهای اجتماعی است که صله رحم، با ایجاد فضای حمایتی، میتواند در سطح پیشگیری اولیه و با از میان برداشتن شرایط آسیبزا، تأثیرگذار باشد.
این مدرس دانشگاه در پایان عنوان کرد: در زندگیهای گذشته، صله رحم به علت برخى خصوصیات و ویژگىها همچون گستردگى خانواده، مجاورت مکانى، بسته بودن محیط، امکان دستیابى سریع و کمهزینه بودن روابط، به راحتی انجام میپذیرفته است و آثار مفید آن در زندگیهای انسانی نیز دیده میشد، اما امروزه با وجود فواید برشمرده شده برای صله رحم و برقراری ارتباط با خویشاوندان، به نظر میرسد متأسفانه به دلایل بیشمار، این سنت پسندیده در زندگیهای امروزی کمرنگ شده و باید نسبت به احیای مجدد آن با فرهنگسازی مناسب و رفع موانع احتمالی، اقدام کرد.
