بروز برداشتهای مختلف از ادیان، جریان طبیعی تاریخ است
گروه اندیشه: مدرس تاریخ اسلام دانشگاه زنجان گفت: نباید ایجاد برداشتهای مختلف از دین را توطئه و دشمنی بدانیم؛ باید بپذیریم که این جریانها بهصورت طبیعی در طول زمان بهوجود میآیند.
پرویز فتحاللهپور، مدرس تاریخ اسلام دانشگاه زنجان در گفتوگو با خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از زنجان، با اشاره به اینکه منشأ ایجاد مذاهب شیعه و سنی، مربوط به دوره رسالت و حیات پیامبر اکرم(ص) است، گفت: در این دوره، دو گروه از صحابه پیامبر اکرم(ص) در کنار ایشان حضور فعال داشته و با توجه به اینکه جزو مسلمانان اولیه بودند، به استقرار اسلام بسیار کمک کردند.
وی افزود: این دو گروه، از جایگاه و رتبه اجتماعی و طبقاتی مختلفی میان قبایل عرب برخوردار بودند؛ بهگونهای که در رأس یکی از این گروهها، حضرت علی(ع) بهعنوان نخستین فردی که اسلام آورد و خویشاوند پیامبر اکرم(ص) بود قرار داشت و در رأس گروه دیگر، افرادی قرار داشتند که به لحاظ سن و سال، جزو شیوخ قبایل بودند و آنان نیز برای گسترش اسلام تلاش فراوانی انجام داده بودند.
مدرس تاریخ اسلام دانشگاه زنجان در خصوص گروهی که امیرالمؤمنین(ع) در رأس آن قرار داشت، ابراز کرد: افرادی که همراه علی(ع) بوده و به میزان فراوانی با گرایشهای فکری وی همراه بودند، جزو طبقه اشراف نبوده و غالباً جزو افراد تأثیرگذار در قبایل محسوب نمیشدند و از میان آنان میتوان به عمار، سلمان و ابوذر اشاره کرد.
فتحاللهپور با تأکید بر اینکه پیامبر اکرم(ص) با توجه به شأن و جایگاه والای خود، با هر دو گروه با مدارا برخورد میکرد، اظهار کرد: بر اساس آیات و روایتهای متعدد و بنا بر واقعه غدیر خم، خواست پیامبر اکرم(ص) برای تعیین جانشین، علی(ع) بود؛ در صورتی که انصار از یک سو و مهاجران نیز از سوی دیگر، با این خواست پیامبر(ص) مخالف بودند.
وی تصریح کرد: این رقابتها در دوره حیات پیامبر اکرم(ص) نیز ادامه داشت و پس از وفات ایشان، جریانی بر جهان اسلام حاکم شد تا جانشینی علی(ع) با مخالفت روبرو شود و ایشان و گروه نخست اصحاب پیامبر اکرم(ص) به خاطر مصالح اسلام سکوت کردند.
این مدرس دانشگاه عمدهترین دلیل ایجاد اختلافنظر میان شیعه و سنی را بحث حکومت و جانشینی پیامبر اکرم(ص) دانست و خاطرنشان کرد: این اختلافنظرها تا دوره امامت امام باقر(ع) و امام صادق(ع) ادامه یافته و در این دوره تشیع، بهعنوان گروه فقهی مجزا، خود را از بدنه فقهی آن زمان جدا کرد.
همه پیامبران الهی، امت خود را به وحدت دعوت کردهاند
فتحاللهپور با بیان اینکه با توجه به یگانگی خداوند متعال، همه پیامبران الهی نیز امت خود را به یگانگی و وحدت دعوت کردهاند، تأکید کرد: ماهیت هر اندیشهای، چه آن اندیشه دینی باشد و چه بشری، در طول زمان با برداشتهای مختلف روبرو میشود و بروز برداشتهای مختلف از ادیان الهی نیز یک فرآیند طبیعی به نظر میرسد.
وی ادامه داد: پیامبر اکرم(ص) نیز بهعنوان پیامبر خاتم، یک راه بیشتر ارائه نکرده و یک کتاب نیز بیشتر نیاورده است؛ از اینرو اگر منافع اقتصادی و سیاسی را کنار بگذاریم، طبیعی است که با توجه به ایجاد شرایط و مسائل جدید در جوامع، به مرور زمان برداشتهای مختلفی نیز از اندیشه ایشان ایجاد شود.
این کارشناس تاریخ اسلام عنوان کرد: نکته قابل تأمل این است که نباید ایجاد اینگونه برداشتها را توطئه بدانیم و این اختلافنظرها را زمینه دشمنی بدانیم؛ بلکه باید بپذیریم که این جریانها بهصورت طبیعی در طول زمان بهوجود میآیند.
این مدرس تاریخ اسلام دانشگاه زنجان در پایان یادآور شد: تصور اینکه هر فرد یا گروهی باید از قرآن و سنت پیامبر اکرم(ص) یک نوع برداشت را داشته باشد، صحیح نیست و باید به جای دامن زدن به شبههافکنیها، به بحث توأم با احترام به عقاید یکدیگر پرداخت.
