مبانی انسانشناسی دینی؛ رویکردی جامع در واکاوی حقیقت وجودی انسان
گروه اندیشه: تنها انسانشناسی دینی میتواند ماهیت و حقیقت انسان را معرفی کند؛ زیرا خالق انسان بهتر از هر شخص دیگری حقیقت انسان را میشناسد.
حجتالاسلام مهدی عباسی، کارشناس امور قرآنی ادارهکل اوقاف خراسان جنوبی در گفتوگو با خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از خراسان جنوبی، در باب مسئله انسانشناسی و خداشناسی گفت: شرایع توحیدی، بهویژه اسلام بر لزوم شناخت انسان و تزکیه و تصفیه نفس آدمی تأکید فراوان دارد و شناخت انسان را بهعنوان راهی برای دستیابی به معرفت خداوند معرفی میکند.
وی با اشاره به اینکه آنچه که در وجود آدمی به ودیعت نهاده شده، نشانههای علم و قدرت و حکمت خداست، و میان مخلوقات هیچ پدیدهای به اندازه انسان دارای سّر و حکمت نیست، اظهار کرد: به تعبیر عرفا انسان مظهر جمیع اسماء و صفات الهی است، لذا اگر انسان خودش را بشناسد، ذات اقدس الهی را بهتر و آسانتر میشناسد.
کارشناس امور قرآنی ادارهکل اوقاف خراسان جنوبی تصریح کرد: شناخت حضوری انسان راهی برای آگاه شدن معرفت حضوری نسبت به خداست و شناخت حصولی نسبت به انسان هم طریقی برای شناخت حصولی نسبت به خداست، که اولی با عبادت و تزکیه نفس و سلوک عرفانی حاصل میشود و دومی با تأمل و تدبر در اسرار و حکمتهایی که در وجود انسان به ودیعت نهاده شده است.
اشارهای به مسئله انسانشناسی و ارتباط آن با نبوت و امامت
حجتالاسلام عباسی درباره مسئله انسانشناسی و ارتباط آن با نبوت و امامت گفت: نبوت به این معناست که انسان به تنهایی و فقط با استفاده از عقل خویش نمیتواند مسیر سعادت حقیقی خود را بیابد و نیازمند راهنمایانی از سوی خداست.
وی ادامه داد: از طرف دیگر میان انسانها افرادی یافت میشوند و به آن مرحله از رشد، تعالی و عصمت دست مییابند که بهطور مستقیم یا بهواسطه فرشتگان الهی با خداوند ارتباط پیدا میکنند و مجرای تحقق معجزات الهی و رساندن معارف و پیام خداوند به سایر انسانها قرار میگیرند.
کارشناس امور قرآنی ادارهکل اوقاف خراسان جنوبی تأکید کرد: شناخت صحیح از انسان ما را به این حقیقت رهنمون میکند که انسان میتواند به آن مرتبه از رشد و تعالی دست یابد که فرشتگان الهی بر او نازل شده، وحی بر او فرود آورند. همچنین پذیرش اصل امامت نیز مستلزم قبول این حقیقت است که انسان ظرفیت وصول به مقام عصمت و در نتیجه دریافت مقام امامت از سوی خدا را دارد.
حجتالاسلام عباسی در باب انسانشناسی و مسئله معاد نیز عنوان کرد: اعتقاد به حیات پس از مرگ، فرع بر برخورداری انسان از ساحتی روحانی و مجرد است، با مرگ انسان، این بُعد او نابود نمیشود و بعد از جدایی از بدن میتواند بهطور مستقل به حیات خود ادامه دهد و در هنگام قیامت به بدن برگردد. چنین اعتقادی در واقع نوعی نگرش نسبت به انسان است که اگر در مباحث انسان شناختی به چنین تصویری در مورد انسان نرسیم و نتوانیم آن را اثبات کنیم، مسئله معاد فرضی معقول و دارای پشتوانه استدلالی نیست.
لزوم بهکارگیری مبانی انسانشناسی برای توسعه جوامع بشری
وی با بیان اینکه انسانشناسی بهمعنای شناخت ماهیت انسان به چند دسته انسانشناسی تجربی، فلسفی، عرفانی و دینی تقسیم میشود، یادآور شد: هر یک از این دستهها گرفتار بحرانهای خاصی هستند و تنها انسانشناسیدینی میتواند ماهیت و حقیقت انسان را معرفی کند؛ زیرا خالق انسان بهتر از هر شخص دیگری حقیقت انسان را میشناسد.
کارشناس امور قرآنی ادارهکل اوقاف خراسان جنوبی خاطرنشان کرد: انسانشناسی برای توسعه علوم انسانی و تکامل و تمدن بشری بسیار ضرورت دارد، بر این اساس لازم است برای اشباع نیاز مبرمی که در تکامل بشری وجود دارد، آموزههای اصیل دینی مورد نظر قرار گیرد و علم انسانپژوهی دینی بر اساس آن تدوین شود.
