امانتداری؛ تجلی اخلاق اسلامی
گروه اندیشه: امانتداری یکی از خصوصیات مهم اخلاقی است، برخی آن را همردیف عدالت و صداقت قرار داده و در اهمیت این فضیلت بسیار گفته و نوشتهاند، چراکه نظام اجتماعی بر اموری قرار میگیرد که از مهمترین آنها میتوان به این فضائل اخلاقی اشاره کرد.
به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از خراسان جنوبی، یکى از خصائل اخلاقى انسان که داراى ارزش و اهمیت فوق العادهاى میباشد، امانت و امانتدارى است.
امانت در فرهنگ لغت داراى معانى مختلفى است، پاسدارى، حفاظت، امنیت، امان، مواظبت، مراقبت، رازدارى، نگهدارى، آسایش و آرامش روح و جان از جمله معانى امانت است و مفاهیمى چون: خیانت، دزدى و چپاول، بىوفایى، ایجاد رعب و وحشت، نیرنگ، جاسوسى، نفاق، بهتان، کتمان حقیقت و بىمبالاتى در نگهدارى اسرار، متضاد آن است.
امانت بهعنوان یکى از صفات اخلاقى و ملکوتى، داراى واژههاى زیبا و مقدسى است، وجود این واژهها نشاندهنده قداست و شایستگى خارقالعادهاى مىباشد که در متن امانت نهفته است، این خصلت معنوى و روحانى در روح و روان انسانهاى پاکسیرت وجود دارد و همواره در گفتار، رفتار، کردار و اعمال آنان نمایان است.
اگر با دیدى وسیعتر به متن امانت بنگریم، درمىیابیم که حتى افراد لاابالى و بىایمانى که بویى از انسانیت و حسن خلق نبردهاند و بـعـضاً ظلم و ستم مىکنند، بهنوعى شیفته و جذب امانت و امانتداران مىشوند. دلیل آن این است که امانت دربردارنده امنیت و امان است. کلمهاى که با شنیدن نام آن، نوعى آرامش خاطر و آسایـش خیال را براى انسان به ارمغان مىآورد و در پناهش امنیت روح و روان او را تضمین مىکند و از هر گونه خوف و ترس در امان مىدارد.
امانت از دیدگاه اسلام
امانت در نظر اسلام، از ارزش و جایگاه والایى برخوردار است، بهطورى که نمونههاى فراوانى از سفارشها و توجهات الهى قرآن و احادیث و روایات ائمه معصومان(ع) به چشم مىخورد.
خداوند متعال که خود بهترین و بزرگترین امین و نگهبان است، از هرگونه دغلبازى و خیانت پاک و مبرا مىباشد.
اگر افراد جامعه در هر رتبه و مقام و در هر شغل و منصبی، سرمایههای عمومی، خصوصی، مادی و معنوی کشور را امانتی بدانند که چند روزی در اختیار آنان قرار گرفته و خود را موظف به حفظ و پاسداری از آن نمایند، برکات فراوانی برای جامعه به ارمغان میآورند، این امانتداری افزون بر آثار اجتماعی، برای خود فرد امانتدار نیز فوائد بیشماری در دنیا و آخرت دارد.
نیت و آسایش جامعه
پیامبر(ص) در مورد رهاورد اجتماعی امانتداری در جامعه میفرماید: «پیوسته امت من در خوشی و راحتی خواهند بود، مادامی که به همدیگر خیانت نورزند و امانتها را ادا کنند».
امانت در روز قیامت[مجسم شده و] در دو جانب پل صراط قرار میگیرند، هنگامیکه صله رحِم کننده و شخص امانتدار از آنجا عبور میکند، مستقیماً به بهشت میرود. امّا وقتی خیانتکننده به امانت و قطعکننده رحم از آنجا رد میشود، با این دو عمل زشت، هیچ کار نیک به او فایده نمی دهد و وی را از صراط بهسوی آتش جهنم برمیگرداند.
امام کاظم(ع) این دستاورد را برای تمام ساکنان زمین پیشبینی کرده و سعادت و خوشبختی آنان را در امانتداری و عمل به حق میداند، آن حضرت در روایتی حکیمانه میفرماید: «اهل کره خاکی، زندگی خوش و نیکویی خواهند داشت، اگر از گناه کردن بترسند و امانتداری پیشه کنند و به حق عمل کنند».
رفاه
از دیگر آثار امانتداری، فراوانی رزق و روزی و پربرکت بودن آن است. رسول اکرم(ص) فرمود: «امانت داری موجب جلب روزی است و حضرت در حدیث دیگری امانت داری را موجب ثروتمندی میداند و میفرمایند: «امانتداری بینیازی را به همراه دارد».
شخص امین در هر جا و هر شغل، اعتماد دیگران را به خود جلب کرده و استقبال عمومی را به ارمغان میآورد، امانتدار اگر کاسب باشد، مردم با اطمینان با او معامله میکنند و مشتریهای فراوانی دارد، او اگر در ادارهای مشغول به کار شود، توجه و اطمینان مسئولان را برمیانگیزد. در هر حال زمینه جلب روزی و رفاه برای چنین شخصی کاملاً فراهم است.
در مقابل، خیانت و نادرستی، فقرآور و موجب ذلت است. پیامبر(ص) فرمود: «خیانت، فقر و فلاکت به همراه دارد».
شخصی به امام صادق(ع) عرض کرد: زنی در مدینه در آرایش بانوان و دختران اشتغال دارد و ما کسی را مثل او سراغ نداریم که رزق و روزی از هر سو برایش ریزان باشد. امام صادق(ع) فرمود: «راست میگوید و امانتدار است و این سبب فراوانی روزی است.»
حضرت لقمان میان نصایحی که به فرزندش دارد، میفرماید: «فرزندم امانت را ادا کن تا دنیا و آخرت تو سالم بماند. و در دو جهان رستگار شوی».
تکامل ایمان
ایمان هر شخصی؛ پس از طی مراحلی و با تحمل زحمات و تلاشهای او در انجام کارهای نیک و اعمال شایسته، بهسوی کمال میرود؛ اما برخی از اعمال نیک در کامل شدن ایمان انسان تأثیر بسزایی دارد. امام صادق(ع) از قول پدرش میفرماید: «چهار ویژگی در افراد، موجب کمال ایمان آنهاست و اگر از سر تا پای وجودشان را گناه فرا گرفته باشد خللی در ایمانشان ایجاد نمیشود؛ راستگویی، امانتداری، حیاء و حسن خلق».
رضایت خداوند
برای یک انسان با ایمان خواستهای بالاتر از جلب رضایت حق تعالی نیست؛ چراکه در این صورت انسانِ طالب کمال و حقیقت به بالاترین آرزوی خود میرسد. امام علی(ع) فرمود: «هرگاه خدا بندهای را دوست داشته باشد، امانتداری را در نظر او دوست داشتنی میکند.» بنابراین هرکس که امین و امانتدار است دوست و محبوب خداست.
