آگاهی و احساسات انسان، شاکله وجودی او را شکل میدهد
گروه اندیشه: باید آگاه باشیم که با هر آگاهی و احساسی که به وجود خود راه میدهیم، ضربهای به شاکله وجودی خود وارد میکنیم و این شاکلهسازی با تکرار به وجود میآید؛ همانگونه که در روایات آمده است که برای تثیبت یک ویژگی خاص، باید به مدت ۱۲ ماه آن را تکرار کرد.
به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از زنجان، محسن جاهد، استادیار گروه فلسفه و حکمت دانشگاه زنجان عصر دیروز، 18 تیر در سومین دوره از سلسله نشستهای «کاربرد اخلاق و فضیلتهای آن» که با حضور کارکنان جهاددانشگاهی زنجان در سالن همایشهای شهید نوری این نهاد برگزار شد، با تأکید بر اینکه مفهوم «شاکله وجودی انسان» در آموزههای دینی ما مورد تأکید قرار گرفته است، گفت: این موضوع در آیه 84 سوره مبارکه اسراء که در آن آمده است: «قُلْ کُلٌّ یَعْمَلُ عَلَى شَاکِلَتِهِ: بگو هر کس بر حسب ساختار [روانى و بدنى] خود عمل میکند» نیز مورد تأکید واقع شده است.
وی افزود: «character»، واژهای یونانی و به معنای نقوشی است که بر روی ظروف سفالی شکل داده میشود و امروز مفهومی همپای «شاکله» یا ویژگیهای درونی انسان را داراست که در تعریف شاکله، میتوان گفت که این ویژگیهای درونی، بر رفتار انسان تأثیرگذار هستند.
استادیار گروه فلسفه و حکمت دانشگاه زنجان با تأکید بر اینکه مدعای اصلی اخلاق فضیلت نیز همین اوصاف و ویژگیهای درونی انسان هستند، ابراز کرد: منش یا اوصاف درونی انسان که همان شاکله او را شکل میدهند، دارای دو ویژگی پایداری و قابل اعتماد بودن هستند.
افراد جبرگرا، معتقد به تغییرناپذیری منش انسان هستند
جاهد تصریح کرد: افرادی که معتقدند اوصاف درونی انسان به هیچ عنوان قابل تغییر نیست، در حوزه اخلاق، جبرگرا معرفی میشوند؛ در حالی که دیگران بر این باورند که رفتار انسان را میتوان تغییر داد، اما این تغییر نمیتواند همیشگی باشد.
وی با اشاره به دیدگاههای ملاصدرا نسبت به اوصاف درونی انسان، اظهار کرد: ملاصدرا به پیوند اتحادی اوصاف معتقد است و بیان میدارد که آنچه ما میبینیم، میآموزیم و احساساتی که به درون خود راه میدهیم، با وجود ما متحد میشود، از اینرو هر انسانی در زمان تولد، ذات کوچکی دارد که با راه دادن آموختهها، دیدهها و احساسات مختلف، وسعت وجودی پیدا میکند و همین عوامل هستند که انسانها را به موجوداتی خاص تبدیل میکند.
این مدرس دانشگاههای زنجان با بیان اینکه ابن سینا، بر خلاف ملاصدرا، به انضمامی بودن اوصاف درونی معتقد است، عنوان کرد: ابن سینا معتقد است که این ویژگیها و اوصاف، منضم وجود انسان شده و با آن متحد نمیشوند.
استادیار گروه فلسفه و حکمت دانشگاه زنجان تأکید کرد: باید آگاه باشیم که با هر آگاهی و احساسی که به وجود خود راه میدهیم، ضربهای به شاکله وجودی خود وارد میکنیم و این شاکلهسازی با تکرار به وجود میآید؛ همانگونه که در روایات آمده است که برای تثیبت یک ویژگی خاص، باید به مدت 12 ماه آن را تکرار کرد.
جاهد در پایان با اشاره به خطبه «متّقین» از امیرالمؤمنین(ع) در نهجالبلاغه، خاطرنشان کرد: در این خطبه، متّقین، کسانی معرفی میشوند که از تجارتی که خداوند متعال در دنیا برای آنان فراهم کرده، به خوبی استفاده کردهاند و افرادی که از این فرصت به خوبی استفاده نکردهاند، افسوس خواهند خورد.
