قمه زنی؛ بدعتی برای حذف پیام عاشورا/ بهانه به دست دشمنان ندهیم

به گزارش خبرگزاری بین المللی قرآن(ایکنا) از گیلان، قیام امام حسین(ع) در هر عصر و زمان و برای هر ملت و مردمی پیامی دارد، پیامی که هیچ گاه کهنه نمی شود، اما در شرایطی که همواره ستم پیشگان و استعمارگران در تلاشند تا نقش عاشورا را کمرنگ کنند و بنیانش را براندازند، مؤثرترین عاملی که می تواند آن را برای نسل های آینده حفظ نماید، مراسم سوگواری امام حسین(ع) است که باید از بدعت‌ها دور باشد.
قمه‌زنی از بدعت های عزاداری محرم است که در میان برخی شیعیان رواج دارد و طی آن افراد با ضربه زدن توسط قمه بر سر خود باعث ایجاد جراحت و خونریزی در آن می‌شوند. این نوع عزاداری در میان گروهی از شیعیان در مراسم عزاداری ماه محرم با هدف ابراز علاقه و ارادت نسبت به حسین بن علی انجام می‌شود. معمولاً شرکت‌کنندگان در این مراسم در صبح روز عاشورا با پوشیدن لباس‌های سفید به انجام این عمل مبادرت می‌کنند.

در پیدایش این عمل روایات مختلفی مطرح است؛ از لحاظ تاریخی نیز انجام این عمل در ایران پیش از صفویه رواج نداشته‌است و هم اکنون نیز کاملاً مشخص نیست این عمل چگونه وارد ایران شده‌است.
قمه‌زنی در دوران قاجاریه گسترش بیشتری یافت. اما در دوران رضاشاه مخالفت‌های زیادی با آن شد. نخستین تلاش ها از سوی دولتمردان ایرانی برای برانداختن قمه زنی با امیرکبیر آغاز شد، او برای این کار فتوای امام جمعه تهران را نیز گرفت که گفته بود که این رسم مخالف شریعت است.

قمه‌زنی؛ عملی خلاف شرع
بارها توسط علما بیان شده است که قمه‌زنی عملی خلاف شرع بوده و ربطی به عزاداری ندارد، اما با این حال بعضی به تصور این‌که قمه‌زنی نوعی عزاداری است و با استناد به روایاتی به تبلیغ این عمل می‌پردازند.
بارها شاهد بوده‌ایم که هنگامی به عده‌ای از قمه‌زنان گفته می‌شود قمه‌زنی امروز موجب وهن مذهب است و از این رو حرام بوده و باید از آن دوری کرد، در جواب می‌شنویم: چگونه ممکن است قمه‌زنی حرام باشد در حالی که بسیاری از فقها در زمان گذشته فتوا به جواز قمه‌ زنی داده ‌اند. هرگز نمی‌توان ادعا کرد که علمای گذشته در این مورد غافل بوده‌اند بلکه باید گفت موضوع حکمی که در گذشته وجود داشته تغییر نموده است و موضوعی که در این زمان مطرح می‌باشد اصلاً در آن زمان مطرح نبوده است. زیرا این عده از فقها در بررسی حکم قمه‌زنی بر مبنای حکم اول آن که وارد نشدن ضرر به بدن است، به جواز قمه‌زنی- تا زمانی که موجب ضرر جدی بر بدن نشود- فتوا می‌ دهند و چون در آن زمان وسائل ارتباط جمعی و پخش سریع وقایع به صورت کنونی وجود نداشت بحث وهن مذهب بودن قمه‌زنی که حکم ثانوی آن می‌باشد نیز مطرح نبوده و به آن توجهی نداشته‌اند.

در این زمان با به وجود آمدن وسائل ارتباطی و پخش سریع اخبار، بحث وهن مذهب بودن قمه‌زنی تشدید گردیده است و به صورت کلی موضوع جدیدی به وجود آمده است. پس ممکن است قمه‌زنی در بعضى از مکان‌ها یا در بعضى از زمان‏ها موجب وهن مذهب نشود؛ ولى در زمان ما که حتى در بعضى از جایگاه‏‌هاى خلوت هم این مراسم قمه‌زنى برگزار مى‏شود و فیلم ویدئویى آن در اختیار دشمن قرار می‌‌گیرد، موجب وهن مذهب می‌شود. از تأثیر مکان و زمان نباید غافل باشیم. اگر پنجاه سال قبل مرجع تقلیدى قمه‌زنى را جایز شمرده، دلیل نمى‌‏شود که الآن نیز جایز باشد.

قمه‌زنی، سلامتی فرد و جامعه را به مخاطره می‌اندازد
قمه‌زنی از لحاظ بهداشت روانی، سلامتی فرد و جامعه را به مخاطره می‌اندازد. به اعتقاد کارشناسان بهداشتی و متخصصان امور بهداشتی قمه‌زنی ممکن است از یک سو باعث خونریزی، عفونت‌های موضعی و قطع شدن برخی عروق و اعصاب فرد قمه‌زن شود و از سوی دیگر می‌تواند بیماری‌های عفونی خطرناکی همچون هپاتیت B را در جامعه گسترش دهد.

عده‌ای از متخصصان مغز و اعصاب نیز بر این عقیده‌اند که قمه‌زنی خطر ابتلا به عفونت‌های پوست و عفونت‌های استخوانی را در بر دارد و ممکن است عفونت‌های عُمقی ناشی از قمه‌زنی کانون‌های چرکی داخل نسج مغز موسوم به آبسه را ایجاد کند. آنان همچنین شکستگی استخوان‌های جمجمه و فرورفتگی آن، پارگی سیستم وریدی مغز و مرگ سلولی را در قمه‌زنی محتمل می‌دانند.

یکی از دلایل حرمت قمه زنی ضرر داشتن آن برای جسم است اساس و بنای دین اسلام بر آسانی و از بین بردن هرگونه آزار و اذیت به فرد مکلّف و دیگران گذاشته شده است و بر اساس مبانى دینى، هدف توجیه‌گر وسیله نیست و تنها با استفاده از روش‌ها و ابزارهاى مجاز و مشروع است که اقامه مجالس و مراسم عزادارى عبادت شمرده مى‌شود.

محمد باغبانزاده، کارشناس فرق و مذاهب اداره کل تبلیغات اسلامی گیلان در گفت وگو با خبرنگار ایکنا از گیلان گفت: آنچه که در خصوص قمه زنی باید مفصلا به آن پرداخت بحث اضرار به نفس است، در قرآن بارها توصیه شده است که کسی حق ندارد هیچگونه ضرر مادی، معنوی و جسمی به خود وارد کند.

وی با اشاره به اینکه برخی از علما قمه زنی برای عزاداری امام حسین(ع) را مباح می دانند، تأکید کرد: مجوز این امر در شرایط کنونی در توجه به بحث زمان نهفته است زیرا در حال حاضر که تشیع به عنوان اقلیت در برابر جمعیت کثیر اهل تسنن و فرق انحرافی در سراسر دنیا قرار دارد، آسیب رساندن به خود حتی در قالب عزاداری می تواند به چهره واقعی اسلام خدشه وارد کند.

اسلام شیعی را با چهره ای خشن معرفی نکنیم
کارشناس فرق و مذاهب اداره کل تبلیغات اسلامی گیلان با بیان اینکه دشمنان درصدد هستند که اسلام و به‌ویژه تشیع را متحجر و غیرعقلانی نشان دهند، اضافه کرد: دنیا به اسلام و مسلمان شیعه از منظر تروریست نگاه می کند، باتوجه به اینکه نگاه کشورهای غیرمسلمان به ما نگاه مثبت و درستی نیست، لذا ما نباید بهانه ای به دست آنان بدهیم و اسلام شیعی را با چهره ای خشن و خودآزار به سراسر دنیا معرفی کنیم.

سیده زهرا شفیعی، کارشناس روانشناسی نیز در خصوص آسیب شناسی قمه زنی و اثرات زیان بار آن گفت: قمه زنی آسیبی جبران ناپذیر به خود فرد، اطرافیان و جامعه دینی است، فرد با قمه زنی دچار نوعی از خودبی خودی شده و با از بین رفتن احساس درد وارد خلسه ای می شود که در آن شرایط می تواند آسیب های جدی به خود و دیگران وارد کند.

شفیعی در خصوص آسیب های جدی قمه زنی به دیگران عنوان کرد: فواید مثبتی که در اجرای سوگواری های مذهبی به دنبال آن هستیم با بدعت های همچون قمه زنی به حداقل می رسند کودکی که در اینگونه مراسمات نخستین پایه های اعتقادی اش شکل می گیرد خاطره ای سرشار از رعب و وحشت برایش باقی می ماند که به آسانی قابل تغییر نیست.

این کارشناس روانشناسی در پایان با اشاره به اثرات مثبت روحی که مراسمات مذهبی در انسان ایجاد می کنند، خاطرنشان کرد: بدعت قمه زنی فشارهای روانی بسیاری به حاضرین وارد می کند که آرامش بعد از نوحه سرایی را به حداقل می رساند یا از بین می برد.