حجتالاسلام و المسلمين مهدی عباسی، رئيس اداره اوقاف و امور خيريه شهرستان قائن در گفتوگو با خبرگزاری بينالمللی قرآن(ايكنا) شعبه خراسان جنوبی، درباره اینکه پرهيز از جدل در عرصه سياسی با توجه به تأكيدات روايات چه ضرورتی دارد، گفت: مجادله و مناظره يكی از راههايی است كه توسط آن میشود طرف مقابل را قانع كرد، در شرايط موجود و مباحث انتخاباتی يكی از مسائل داغ، بحث مناظره و مجادله نامزدهای انتخاباتی میباشد كه با وجود اينكه بسيار نيكوست اما اگر از حد تعريف شده در آيات و روايات و حتی جدل منطقی تجاوز كند علاوه بر اينكه مفيد نیست بلكه مشكلات متعددی را نيز میتواند بوجود آورد، بنابراين مجادله و مناظرهاى كه در راستای غلبه بر طرف مقابل و يا بهعنوان اظهار فضل و دانش باشد، نه تنها بیفايده و بینتيجه است، بلكه موجب تيرگى و تاريكى دل و پيدايش خلاف و دشمنی ميان بحثكنندگان میشود.
وی ادامه داد: روش «جدل» در منطق، عبارت از آن است كه با استفاده از مقدماتی كه مورد پذيرش و قبول طرف مقابل میباشد، به نتيجه دلخواه خود دست يافته و او را ناگزير به تسليم در برابر استدلال خود كنيم، اين روش از آن جهت مناسب است كه حريف نمیتواند مقدمات استدلال ما را مخدوش بداند، چون در اين صورت، مبانی فكری او نيز دچار خدشه و آسيب میشود.
رئیس اداره اوقاف و امور خيريه قائن با اشاره به اينكه در قرآن كريم، 29 بار از ريشه «جدل» استفاده شده است كه تنها دو مورد آن را میتوان منطبق بر جدل تعريف شده در دانش منطق دانست، اظهار كرد: يك مورد در آيه 46 سوره عنكبوت «وَ لا تُجادِلُوا أَهْلَ الْکِتابِ إِلاَّ بِالَّتي هِيَ أَحْسَنُ إِلاَّ الَّذينَ ظَلَمُوا مِنْهُمْ وَ قُولُوا آمَنَّا بِالَّذي أُنْزِلَ إِلَيْنا وَ أُنْزِلَ إِلَيْکُمْ وَ إِلهُنا وَ إِلهُکُمْ واحِدٌ وَ نَحْنُ لَهُ مُسْلِمُونَ؛ و با اهل کتاب (یهود و نصاری) مجادله و محاجّه مکنید مگر با شیوهای نیکوتر (بدون غلظت و اهانت و تهدید) مگر با کسانی از آنها که ستم کردهاند (سابقه تکبر و عناد و ردّ حق دارند) و بگویید: ما به آنچه به سوی ما نازل شده و آنچه به سوی شما نازل شده ایمان داریم ، و خدای ما و خدای شما یکی است، و ما تسلیم او هستیم، و ديگری در آيه 125 نحل «ادْعُ إِلِى سَبِيلِ رَبِّكَ بِالْحِكْمَةِ وَالْمَوْعِظَةِ الْحَسَنَةِ وَجَادِلْهُم بِالَّتِي هِيَ أَحْسَنُ إِنَّ رَبَّكَ هُوَ أَعْلَمُ بِمَن ضَلَّ عَن سَبِيلِهِ وَهُوَ أَعْلَمُ بِالْمُهْتَدِينَ؛ (مردم را) بهسوی راه پروردگارت با منطقی حکیمانه و ادلّه قانع کننده و با پندی نیک و بیداری بخش و عبرتآموز دعوت کن و با آنان (مخالفان) به نیکوترین وجه محاجّه و مجادله نما. (این وظیفه تو، و اما آنها ) البته پروردگارت خود داناتر است به کسیکه از راه او گم گشته و او داناتر است به هدایت یافتگان»؛ بايد توجه داشت كه در هر دوي آنها، عبارت «ِالَّتی هِیَ أَحْسَن» بهكار گرفته شده و به عبارتی، تنها اين نوع از گفتوگو كه با شيوهای مناسب و منطقی انجام میشود، مورد تأييد قرآن است.
حجتالاسلام عباسی افزود: ديگر آيات قرآن كه در آنها ريشه «جدل» وجود دارد، معنای مطلق جدال را میدهد و نه «جدل منطقی»، جدال در معنای مطلق آن، نشانگر گفتوگويی بینتيجه است در حالیكه «جدل منطقی» و يا «جدال احسن» ممكن است نتايج مثبتی را بهدنبال داشته باشد، بهعنوان نمونه، خداوند در توصيف كافران در آيه 5 سوره غافر میفرمايد: «جَادَلُوا بِالْبَاطِلِ لِيُدْحِضُوا بِهِ الْحَقَّ، يعنی آنان با استفاده از مقدمات باطل، تلاش بيهودهای را جهت از بين بردن حقيقت انجام میدهند، اين نوع از «جدال» در واقع «جدل منطقی» نبوده، بلكه در برخی موارد، نوعی مغالطه بهشمار میآيد و در موارد ديگری در گفتوگوهای احساسی بدون استدلال مورد استفاده قرار میگيرد.
وی با بيان اينكه در احاديث و روايات كه از پيامبر(ص) و ائمه اطهار(ع) بهدست ما رسيده، بر دوری از جدل تأكيد شده است، عنوان كرد: چنانكه پيامبر گرامی اسلام(ص) فرمود: به هيچ چيزی پس از نهی از بتپرستی به اندازه نزاع و ستيزهكردن با ديگران نهی نشدهام.
رئيس اداره اوقاف و امور خيريه قائن با تأكيد بر اينكه بحث و گفتوگو اگر برای اثبات و بيان حقيقت باشد، لازم است عنوان تعليم يا تعلم در آن منظور شود، و آنچه از اين دو عنوان خارج است؛ از مرحله حقيقت، بيرون و به منظور خودنمایى و خودبينى خواهد بود، تصريح كرد: طرفين مناظره و بحث اگر بخواهند از گفتوگوى خودشان نتيجه مثبت و مفيد بگيرند مىبايست با خلوص نيت و آزادى فكر درصدد تعليم و تعلم باشند.
حجتالاسلام عباسی ادامه داد: آيات قرآن و روايات اسلامی ما را از نزاع و گفتوگوهای بیفايده و اعتراض بر گفتار ديگران بدون غرض و مقصود دينی برحذر داشته، چراكه نه تنها فايده و نفعی ندارد، بلكه موجب دشمنی، نفاق، و از بين رفتن سلامت عقل میگردد، به گونهای كه امام صادق(ع) به نقل از امام حسين(ع) میفرمايد: «جدال از چهار حال بيرون نيست: اول اينكه مباحثه در مسئلهاى است كه هر دو طرف نسبت به آن، علم و اتفاق نظر نسبت به آن دارند؛ در اين صورت، هر دو از مرحله خلوص و صفا بيرون رفته و علم خود را ضايع كرده و طلب رسوایى و فضيحت نموديد، دوم، آنكه هر دو جاهل به آن موضوع مورد بحث هستند كه در اين حالت، نادانى خود را آشكار نموده و روى جهل با همديگر مجادله كردهاند، سوم، اينكه يكی عالم است و با شخصى كه جاهل است جدال مىكند، در اين صورت، مقصود آن عالم؛ روشن كردن لغزش طرف مقابل از روی ظلم به او است و چهار، يكی جاهل بوده كه با شخص عالم جدال مىكند. در اين صورت شخص جاهل، احترام و منزلت عالم را حفظ نكرده و نسبت به او ستم كرده است.
وی تأكيد كرد: پس جدال به هر صورت زشت و ناروا است و كسىكه انصاف داشته باشد و در مقابل حق تسليم باشد، قهراً جدال را ترك خواهد كرد، و در اين حالت ايمان خود را محكم نگهداشته و سلامتى دين خود را نيكو گرفته و عقل خود را از لغزش و اشتباه حفظ كرده است.
رئيس اوقاف و امور خيريه خراسان جنوبی گفت: «شاورهم فی الامر» دستوری است از طرف خداوند برای حل مسائل و مشكلات، يعنی امر به مشاوره برای جذب قلوب مردم و جلب موافقت جامعه و در نهايت حفظ مصالح اجتماعی است، اين آيه میگويد زمامدار و رهبر مردم چگونه میتواند به بهترين شيوه قانون معتبر جامعه را اجراء كند.
حجتالاسلام عباسی اظهار كرد: در روايات اعتدال به معنای ميانهروی و دوری از افراط و تفريط میباشد، در روايات دامنه اعتدال بسيار وسيع است بهطوریكه انسان بايد در تمامی زمينههای زندگی از اعتدال برخوردار باشد، به مقتضای زمان بحث اعتدل در سياست هم بوجود میآيد كه در واقع وظيفهای سخت بر عهده نامزدهای انتخاباتی قرار میدهد، بنابراين با توجه به آيات قرآن كريم، روايات اهل بيت(ع) و سخنان بزرگان، كانديداها در عرصه انتخابات بايد از هرگونه هتك حرمت به ديگران بپرهيزند و برای رسيدن به پيروزی و هدف خود سايرين را تخريب نكنند.
وی پرهيز از افراط و تفريط، رعايت انصاف در عرصه سياسی و نيز پرهيز از تخريب و سياهنمايی را به منزله اعتدال سياسی دانست و افزود: نوع عملكرد گذشته، نوع شعارها و برخورد با رقيب نشاندهنده ميزان اعتدال سياسی در كانديداها است.
رئيس اداره اوقاف و امور خيريه قائن با اشاره به اينكه اخلاق اسلامی و سياسی حركت در چارچوب آموزههای دين را حكم میكند، گفت: بنابراين تخريب ديگران عملی ناپسند و غير قابل قبول است و كانديداها در هنگام تبليغات تنها به بيان ديدگاهها و برنامههای خود پرداخته و عمكلرد و زندگی شخصی ديگران را زير سؤال نبرند.
حجتالاسلام با بیان اینکه نظام سياسی اسلام و شيوه حكومتی دين بر پايه ولايت است و ملاك مـسـلمـانـی پـس از اطـاعـت از رسـول خـدا(ص) ولايتپذيری است، افزود: ولايت يكی از مهمترين و اصلیترين اصول اسلامی است و بشر برای پيمودن راه سـعـادت چـارهای جـز تـبـعـیـت و پـیـروی از فرامين راهنمايان الهی ندارد بدين جهت هرگاه مـسلمانان حول محور ولايت جمع شده و تابع بی و چون و چرای ولايت بودهاند پيروزی و سـعادت دنيا و آخرت را كسب كردهاند.
وی تأكيد كرد: اثر ولايتپذيری اين است كه انسان درصدد آن بر میآيد تا ولايت را الگويی مطمئن برای پيشبرد اهداف خود قرار دهد و در واقع یـكى از ويژگىهایى كه به حكم آفرينش، در وجود هر انسانى به وديعه گذارده شده خـصلت «الگوپذيرى» است، چراكه هر كس به نوعى مىكوشد، تا از شخصيتهایى كـه در نـظـر او بـزرگ و كامل هستند پيروى كند و شيوه زندگى و تعاليم وى را سرمشق زندگى خود قرار دهد.
رئيس اداره اوقاف و امور خيريه خيريه قائن خاطرنشان كرد: قرآن كريم نيز كه كتاب انسانسازى و تربيت است به اين نكته عـنـایـت دارد و بـراى تـربـیـت و پـرورش صـحـیـح انسانها، به معرفى چهرههاى نيك مىپردازد كه هر كدام از آنها مىتواند نمونه كاملى از الگوهاى تربيتى باشد، حال با توجه به تأكيد آيات و روايات راجع به ولايت، چه الگويی بهتر از ولايت است.
حجتالاسلام عباسی پيرامون پايبندی نامزدها به شاخصهای اسلامی يادآور شد: يكی از مواردی كه در حول محور انتخابات بسيار ضروری است و بايد توجه ويژه به داشت، رهنمودها و شاخصههايی است كه توسط ولی فقيه زمان و رهبر مشخص میشود، يعنی ملاك در انتخاب كانديدای اصلح، تطابق رفتارهای فردی و اجتماعی آن با ملاكاتی است كه رهبری مشخص كردهاند، حال برای اينكه ميزان پايبندی نامزدها و يا مطابقت با معيارها را در نامبردگان بررسی كنيم بايد به گذشته كاری و سوابق اجرايی نامزدها مراجعه تا عيار هر كدام سنجيده شود.