حجتالاسلام دادخدا خدائی، رئيس اداره اوقاف و امور خيريه فردوس در گفتوگو با خبرگزاری بينالمللی قرآن(ايكنا) شعبه خراسان جنوبی، درباره مناظرات و سبك علمی امام رضا(ع) گفت: دستگاه خلافت عباسی با اهدافی خاص از انديشهوران مذاهب و فرقههای گوناگون دعوت میكرد و آنان را رو در روی امام(ع) قرار میداد و چه بسا بیميل نبود كه در اين نشستها برای يك بار هم كه شده امام از پاسخگويی به پرسشها عاجز بماند اما هدف مأمون هر چه بود نتايج آن جلسات مايه شكوه امام و بهره علمی و اعتقادی شيعه شد.
وی با بيان اينكه تيرگى روابط بين امين و مامون به امام اين فرصت را داد تا به وظايف رسالت خود عمل كرده و به كوشش و فعاليت خويش بيفزايد، افزود: شيعيان امام رضا(ع) نيز اين فرصت را يافتند كه مرتب با او در تماس بوده و از راهنمايیهايش بهره ببرند.
رئيس اداره اوقاف و امور خيريه فردوس تصريح كرد: امام رضا(ع) از مزاياى منحصر به فردى سود مىجست و توانست راهى را بپيمايد كه به تحكيم موقعيت و گسترش نفوذش در قسمتهاى مختلف حكومت اسلامى بيانجامد.
حجتالاسلام خدائی درباره شخصيت علمی امام رضا(ع) گفت: امام(ع) علاوه بر اينكه برای پرسشهای مختلف عالمان اديان و مكاتب پاسخی درخور داشت بر مبنای اعتقادی شخص مخاطب سخن میگفت كه اين مظهر ديگری از توانمندی علمی امام(ع) بود، چنانچه كه امام(ع) با اهل تورات به توراتشان با رهروان انجيل بر مبنای انجيل و با حاملان زبور به زبور استدلال میكرد و با هر فرقه و گروهی با مبانی خود آنان سخن میگفت.
وی با تأكيد بر اينكه در روزگاری كه امام رضا(ع) میزيست، مسائل علمی خاص رونق گرفته و با امور سياسی و اجتماعی به هم تنيده بود، بيان كرد: امام(ع) در اين زمان از نظر سياسی كاملاً محدود و قيامهای اجتماعی عليه حاكمان عباسی روبه فزونی گذاشت و بحرانهای فكری و سياسی بر جامعه حاكم بود.
رئيس اداره اوقاف و امور خيريه فردوس با اشاره به اينكه عوامل مختلفی در نشاط علمی عصر امام رضا(ع) مؤثر بود، اظهار كرد: ازجمله بحرانهای فكری و ورود ملل مختلف به اسلام و وجود فرقههای مذهبی كه با افكار مختلف سؤالات خود را به ساحت اسلام عرضه میكردند و از طرفی سرزمين اسلامی وسيع بود و مهاجرتها از مليتهای مختلف در اين جغرافيای بزرگ آزاد بود كه اين خود سبب تبادل افكار به شكل گستردهای میشد.
حجتالاسلام خدائی گفت: از مسائل مهم انديشه علمی اسلام كه قرنها بر سر آن ميان علما اختلاف بود، عقلگرايی در مسائل دينی است كه سبب پيدايش فرقههای متعددی در جهان اسلام شد.
وی جهتگيری عملی و علمی ائمه(ع) را راهكار برخورد و مبارزه با انديشههای سلفی و انحرافی عنوان كرد و افزود: امام رضا(ع) در اين دوره از اسلام اصيل و انديشههای ناب پيامبر اكرم(ص) دفاع كرد و با استفاده از ابزارها و مقتضيات زمان اين وظيفه الهی خود را عملی ساخت.
رئيس اداره اوقاف و امور خيريه فردوس با بيان اينكه انديشههای كلامی(مثل اعتزال) در اين دوره رواج و رونق داشت اما انحرافات فراوانی در آنها وجود داشت كه به نام دين تمام میشد، اظهار كرد: امام با اين زمينه میخواست تصوير روشنی ازاسلام ناب برای مردم ارائه كند كه ازچند روش بهره برد.
حجتالاسلام خدائی روشهای علمی امام رضا(ع) را، پاسخگويی به شبهات علمی و عقيدتی مردم در زمينههای مختلف، برگزاری جلسات علمی و تربيت شاگردان و نخبگان كه حافظ و ناشر ميراث علمی و عملی معصومان بودند و شركت در مناظرات علمی و كلامی كه با حضور رهبران مذاهب و اديان فراهم میشد، ذكر كرد.
وی دفاع از امامت در برابر واقفيان(كسانی كه امامت امام رضا را قبول نكرده و باور به زنده بودن امام كاظم(ع) داشتند)، مواضع كلامی در برابر مأمون و ارتباط با مردم و حضور در جمع آنها را از جمله روشهای عملی ايشان برشمرد.
رئيس اداره اوقاف و امور خيريه فردوس بيان كرد: امام رضا(ع) علاوه بر رفع نيازمندیهای فكری و علمی شيعه و پيروان خود و زدودن شبهات از چهره اسلام اصيل و دفاع از اركان اصلی دين و اصول آن مثل توحيد، نبوت، قرآن و امامت در مناظرات كلامی و علمی برای هدايت آنها شركت میكرد.
حجتالاسلام خدائی با اشاره به اينكه اگر چه مأمون در برگزاری اين جلسات اهداف ديگری را دنبال میكرد كه هرگز به آنها دست نيافت، يادآور شد: حضرت در پی اهداف الهی خويش و انجام وظايف امامت بود و از اينرو با آنها به مهربانی و نرمی و با استناد به كتابهای آسمانی و زبان خودشان استدلال و از براهين عقلی مورد پذيرش عقول استفاده میكرد.