«خلسه چنارها»، دليلی بر ترجمهپذيری شعر است
گروه ادب: نشست نقد و بررسی كتاب «خلسه چنارها» سروده محمد قشقايی در مجموعه ايوان شمس برگزار شد.
به گزارش خبرگزاری بينالمللی قرآن(ايكنا)، يكصدمين نشست شعر محفل ادبی «دايره ديدار» به نقد و بررسی كتاب «خلسه چنارها» سروده محمد قشقايی با اجرای مسعود غياثبيگی اختصاص داشت و در اين برنامه مصطفی محدثیخراسانی و عباس كريمیعباسی به نقد و بررسی كتاب با حضور شاعران پرداختند.
در ابتدای برنامه، پيام «حسين جنتی»؛ غزلسرای معاصر كه به دليل مسئوليت برگزاری كلاس در انجمن شاعران ايران موفق به شركت در اين برنامه نشده بود به اين شرح خوانده شد: «در هنر محمدتقی قشقايی همين بس كه عده زيادی از كنار زحمات بيست ساله وی در كانون شعر ورامين شاعر شدند.»
مصطفی محدثیخراسانی، نخستين منتقد برنامه با اشاره به پيام «جنتی» گفت: بسياریها فكر میكنند كه امثال قشقايی اگر اين وقتی را كه برای ديگران گذاشتهاند، وقف شعرشان كرده بودند، اشعار بهتر و بيشتری داشتند؛ در صورتی كه اين گونه نيست و همين وقت گذاشتن برای ديگران بركاتی دارد كه در شعر انسان متبلور میشود.
وی ادامه داد: «خلسه چنارها» 59 شعر با قالبهای مختلفی دارد، اما از ميان آنها 13 شعر در سطح بالايی قرار دارند كه گواه بر شاعر بودن قشقايی است. من آنها را انتخاب كردهام و با استناد به آنها مواردی را كه شعرهای ديگر ندارند تا مثل اين اشعار قوی باشند، تحليل میكنم.
سردبير مجله شعر با اشاره به شعر شماره 12 كتاب افزود: هم به لحاظ ذهنی و هم زبانی در حد كمالی است كه میتوان برای شاعر متصور شد و در آن میشود آن را به كمال مشاهده كرد كه اين موضوع در اشعار كلاسيك و سپيد شاعر به يك اندازه ديده میشود، همچون شعر صفحه 86 كه زبان تكامل يافته شعر قشقايی در شعر كلاسيك است.
محدثی اظهار كرد: قشقايی شاعر اجتماعی با رويكردی عرفانی و عاشقانه است، اما همه اينها در پوششی از ابهام شاعرانه آمده و دغدغههای ابدی انسان در هستی و زندگی درگير آن بوده و غلبه ذهنی شاعر شده است. البته اگر در اشعار تأمل كنيم میشود آنها را دستهبندی كرد. شعر دوچرخه يا مادربزرگ هم از اين نمونههاست.
در ادامه برنامه عباس كريمیعباسی به نقد كتاب پرداخت و گفت: نام كتاب، سر شناسنامه آن است و خود به تنهايی ذهنيتی قبلی درباره آن اثر به ما میدهد. «خلسه چنارها» در خود تشخيص دارد، يعنی به چنار ابعاد انسانی داده تا بتواند دچار خلسه شود. از همينجا میبينيم كه شاعر به صنايع شعری توجه دارد و اين توجه در اشعار كتاب نيز مشاهده میشود.
وی افزود: شاعر در اين كتاب دغدغههای مشتركی ميان اشعارش دارد كه بيشتر فلسفی و عرفانی هستند همچون رابطه زمين و آسمان، چيستی آفرينش، جهان آخرت، انسانيت و عواطف مربوطه و از اين قبيل كه نه در سطح پايين و متنزل هستند و نه آنقدر بالا و آسمانی كه عرفان صرف تلقی شوند. در واقع قشقايی حد واسطی ميان اين دو را در اشعارش اشاره كرده است.
اين منتقد ادبی افزود: كتاب قالبهای مختلفی دارد از چهارپاره و غزل گرفته تا نيمايی و نو و سپيد. خيلی خوب بود كه جای در نظر گرفتن زمان سرودن اشعار برای دستهبندی بر قالب آن توجه میشد تا مخاطبپذيری آن بالاتر رود.
شاعر كتاب «تقويم تماشای تو» با اشاره به تنوع در اشعار كتاب افزود: اوزان متغيری از فعولن فعولن فعولن فعولن گرفته تا فاعلاتن مفاعلن فاعلاتن در كتاب ديده میشود كه تسلط شاعر را به وزن میرساند به ويژه اينكه برخی از آنها سرودن را دشوار میكند.
كريمیعباسی با اشاره به اينكه غزلهای قشقايی محتوای امروزی دارند، گفت: برخی از غزلها حتی زبانشان هم امروزی است و برای نمونه میتوان به صفحات 28، 35 و 58 كتاب مراجعه كنيد. برخی از رديفها نظير يك عمر سوختن در صفه 25 نيز نشانه از تسلط شاعر بر غزل است كه به خوبی از عهده آنها برآمده است.
وی در پايان افزود: كتاب دو زبانه است و اشعار به خوبی ترجمه شدهاند و با اين كه اشعار كلاسيك در ترجمه به نوعی لطف خود را ازدست میدهند، اما در اين كتاب به دليل محتوا داشتن اشعار اين اتفاق كمرنگتر است و البته اين ترجمهپذيری شعر را به دوستانی كه به آن اعتقاد ندارند، ثابت میكند.
در ابتدای برنامه، پيام «حسين جنتی»؛ غزلسرای معاصر كه به دليل مسئوليت برگزاری كلاس در انجمن شاعران ايران موفق به شركت در اين برنامه نشده بود به اين شرح خوانده شد: «در هنر محمدتقی قشقايی همين بس كه عده زيادی از كنار زحمات بيست ساله وی در كانون شعر ورامين شاعر شدند.»
مصطفی محدثیخراسانی، نخستين منتقد برنامه با اشاره به پيام «جنتی» گفت: بسياریها فكر میكنند كه امثال قشقايی اگر اين وقتی را كه برای ديگران گذاشتهاند، وقف شعرشان كرده بودند، اشعار بهتر و بيشتری داشتند؛ در صورتی كه اين گونه نيست و همين وقت گذاشتن برای ديگران بركاتی دارد كه در شعر انسان متبلور میشود.
وی ادامه داد: «خلسه چنارها» 59 شعر با قالبهای مختلفی دارد، اما از ميان آنها 13 شعر در سطح بالايی قرار دارند كه گواه بر شاعر بودن قشقايی است. من آنها را انتخاب كردهام و با استناد به آنها مواردی را كه شعرهای ديگر ندارند تا مثل اين اشعار قوی باشند، تحليل میكنم.
سردبير مجله شعر با اشاره به شعر شماره 12 كتاب افزود: هم به لحاظ ذهنی و هم زبانی در حد كمالی است كه میتوان برای شاعر متصور شد و در آن میشود آن را به كمال مشاهده كرد كه اين موضوع در اشعار كلاسيك و سپيد شاعر به يك اندازه ديده میشود، همچون شعر صفحه 86 كه زبان تكامل يافته شعر قشقايی در شعر كلاسيك است.
محدثی اظهار كرد: قشقايی شاعر اجتماعی با رويكردی عرفانی و عاشقانه است، اما همه اينها در پوششی از ابهام شاعرانه آمده و دغدغههای ابدی انسان در هستی و زندگی درگير آن بوده و غلبه ذهنی شاعر شده است. البته اگر در اشعار تأمل كنيم میشود آنها را دستهبندی كرد. شعر دوچرخه يا مادربزرگ هم از اين نمونههاست.
در ادامه برنامه عباس كريمیعباسی به نقد كتاب پرداخت و گفت: نام كتاب، سر شناسنامه آن است و خود به تنهايی ذهنيتی قبلی درباره آن اثر به ما میدهد. «خلسه چنارها» در خود تشخيص دارد، يعنی به چنار ابعاد انسانی داده تا بتواند دچار خلسه شود. از همينجا میبينيم كه شاعر به صنايع شعری توجه دارد و اين توجه در اشعار كتاب نيز مشاهده میشود.
وی افزود: شاعر در اين كتاب دغدغههای مشتركی ميان اشعارش دارد كه بيشتر فلسفی و عرفانی هستند همچون رابطه زمين و آسمان، چيستی آفرينش، جهان آخرت، انسانيت و عواطف مربوطه و از اين قبيل كه نه در سطح پايين و متنزل هستند و نه آنقدر بالا و آسمانی كه عرفان صرف تلقی شوند. در واقع قشقايی حد واسطی ميان اين دو را در اشعارش اشاره كرده است.
اين منتقد ادبی افزود: كتاب قالبهای مختلفی دارد از چهارپاره و غزل گرفته تا نيمايی و نو و سپيد. خيلی خوب بود كه جای در نظر گرفتن زمان سرودن اشعار برای دستهبندی بر قالب آن توجه میشد تا مخاطبپذيری آن بالاتر رود.
شاعر كتاب «تقويم تماشای تو» با اشاره به تنوع در اشعار كتاب افزود: اوزان متغيری از فعولن فعولن فعولن فعولن گرفته تا فاعلاتن مفاعلن فاعلاتن در كتاب ديده میشود كه تسلط شاعر را به وزن میرساند به ويژه اينكه برخی از آنها سرودن را دشوار میكند.
كريمیعباسی با اشاره به اينكه غزلهای قشقايی محتوای امروزی دارند، گفت: برخی از غزلها حتی زبانشان هم امروزی است و برای نمونه میتوان به صفحات 28، 35 و 58 كتاب مراجعه كنيد. برخی از رديفها نظير يك عمر سوختن در صفه 25 نيز نشانه از تسلط شاعر بر غزل است كه به خوبی از عهده آنها برآمده است.
وی در پايان افزود: كتاب دو زبانه است و اشعار به خوبی ترجمه شدهاند و با اين كه اشعار كلاسيك در ترجمه به نوعی لطف خود را ازدست میدهند، اما در اين كتاب به دليل محتوا داشتن اشعار اين اتفاق كمرنگتر است و البته اين ترجمهپذيری شعر را به دوستانی كه به آن اعتقاد ندارند، ثابت میكند.
