يكی از مهمترين حوزههای ادبی جبهه انقلاب اسلامی، تاريخ و خاطرات شفاهی جنگ و دفاع مقدس است. اين آثار بخشی از تاريخ ما را به تصوير میكشد و يادآور ايثارگریها و رشادتهای مردان مرد است. اين كتابها تنها نوشته و سياهه بر روی سفيدی كاغذ نيستند، بلكه با خواندن آنها میتوان به بخشی از تاريخ كشور پی برده و از آنها درس گرفت؛ از سختیهای روزگار اين مردان بیادعا باخبر شد و در فراق همرزمان، پدران و برادرانمان اشك ريخت و دلاورمردیهای آنها را با تمام وجود حس كرد و خود را در پيروزی آنها شريك دانست.
تاريخ دفاع مقدس برای اينكه به خاطر و خاطرهها بپيوندد و نسلهای آينده از آنچه اتفاق افتاده باخبر شوند، نيازمند ترويج و نشر است؛ همانطور كه مقام معظم رهبری میفرمايد: «من مشتاقم كه جوانهاى ما قصه جنگ تحميلى هشت ساله را بدانند كه چه بود. اين را بارها گفتهايم؛ افراد هم گفتهاند و تشريح كردهاند؛ اما يك نگاه كلان به اين هشت سال، با اطلاع از جزئياتى كه وجود داشته است، خيلى براى برنامهريزى آينده جوان در روزگار ما مهم است.»
يكی از محورهايی كه ما را در جريان تاريخ هشت ساله جنگ تحميلی قرار میدهد، مطالعه آثاری است كه در اين باره به نگارش درآمدهاند و در اين راستا ناشران بسياری احساس مسئوليت كرده و در اين زمينه گامی برداشتهاند، اما اين اندك در برابر اقيانوس عظيم ناچيز است و به گفته يكی از اميران ارتش جمهوری اسلامی ايران، ما در بازگويی ناگفتههای جنگ در سطح اقيانوس قرار داريم و هنوز به عمق آن دست نيافتهايم.
نگاهی به آثار چند سال اخير نشان میدهد كه هر چند آثار بسياری در اين حوزه به چاپ رسيده، اما در مقابل آن اقيانوس عظيم ناچيز است و البته اين آثار در جامعه ما با استقبال زيادی روبرو شدهاند و عنوان پرفروش را به خود اختصاص دادهاند.
بسياری از اين آثار پرفروش در حوزه نشر دفاع مقدس آثاری است كه مقام معظم رهبری بر آنها تقريظ نگاشتهاند. مروری بر برخی از اين يادداشتها نشان میدهد كه معظمله اين كتابها را مطالعه كرده و ويژگیها آنها را برشمرده و بر ادامه اين مسير تأكيد كرده است.
اين تقريظها از يك سو سبب میشود تا خواننده براساس يادداشتی كه مقام معظم رهبری نوشته، اثر را انتخاب و مطالعه كند و از سوی ديگر ترغيب و تشويقی برای نويسنده كتاب است تا در آثار بعدی نقاط ضعف خود را به نقاط قوت تبديل كند؛ در واقع اين يادداشتها رهنمودی ارزشمند برای ادامه مسير در حوزه نگارش آثاری با موضوع دفاع مقدس است تا همه ناشران، مؤلفان و محققان در دستيابی به گنج جنگ از هيچ تلاشی فروگذار نكنند.
مقام معظم رهبری پس از مطالعه كتاب «پايی كه جا ماند» نكاتی را در حاشيه كتاب متذكر شدند و نوشتند: «تاكنون هيچ كتابی نخوانده و هيچ سخنی نشنيدهام كه صحنههای اسارت مردان ما در چنگال نامردمان بعثی عراق را، آن چنان كه در اين كتاب است به تصوير كشيده باشد. اين يك روايت استثنايی از حوادث تكان دهندهای است كه از سويی صبر و پايداری و عظمت روحی جوانمردان ما را، و از سويی ديگر پستی و خباثت و قساوت نظاميان و گماشتگان صدام را، جزء به جزء و كلمه به كلمه در برابر چشم و دل خواننده میگذارد و او را مبهوت میكند.»
كتاب «از معراج برگشتگان» روايت ديگری از حقايق جنگ تحميلی است كه تقريظ رهبر معظم انقلاب را به همراه خود دارد و بخشی از اين متن به اين شرح است: «در اين نوشته صفا و صداقت زيادی موج میزند. نويسنده غالباً نقش خود را كمرنگ كرده و ياد ياران شهيدش را برجسته كرده است. روحيه بسيجی تقريباً با همه جوانبش در اينجا منعكس است و میشود فهميد كه چگونه جوانهايی در كوره گداخته جبهه به چه جوهرهای درخشندهای تبديل میشدهاند. ذكر خصوصيات موقعها و حادثهها و آدمها، تصوير باورنكردنی جنگ هشت ساله را تا حدود زيادی در برابر چشم آيندگان میگذارند.»
«همپای صاعقه» اثر ديگری است كه تقريظ رهبر معظم انقلاب بر اين اثر نشان میدهد كه از نظر معظمله، «اين يك كتاب منبع بسيار غنی و ارزشمند است كه از آن میتوان دهها كتاب و فيلمنامه و زندگینامه استخراج كرد. لحظات و حالات ثبتشده در سراسر اين كتاب، همان ظرافتهای حيرتانگيزی است كه از مجموع آن، تابلوی پرشكوه و باعظمت عملياتی چون فتحالمبين و بيتالمقدس پديد آمده و برترينهای هنر جهاد و ايثار و شجاعت و ابتكار را در مجموعه نمايشگاه بینظير هنرهای انقلاب اسلامی، نشان میدهد.»
«زندهباد كميل» خاطرات خودنوشت محسن مطلق از حضور خود در جمع رزمندگان است كه در تقريظ اين اثر آمده: «نويسنده، فروتنانه خود را غالباً در پشت ياران شهيدش پنهان كرده است. خوشا به حال اين جوانان نورانی كه در يكی از استثنايیترين فرصتهای الهی در تاريخ، بيشترين بهره را بردند و به مدد اراده و ايمان و فداكاری، به مدارج عالی انسانی رسيدند.»
«سفر به قلهها»، «هنگ سوم»، «قصه فرماندهان»، «تيپ ۸۳»، «پرواز شماره ۲۲»، «خداحافظ كرخه»، «شانههای زخمی خاكريز»، «نجيب»، «ياد ياران»، «جنگ خيابانی»، «فرهنگ جبهه»، «تپههای لاله سرخ»، «خط فكه»، «گزارش يك بازجويی»، «اردوگاه عنبر»، «خاكهای نرم كوشك»، «بابانظر» و «لشكر خوبان» آثار ديگری است كه مقام معظم رهبری، آنها را مطالعه و يادداشت نوشتهاند.
در اينجا آنچه قابل ذكر مینمايد اين است كه تقريظ بر آثار ياد شده نشانگر مطالعه آنها توسط رهبر معظم انقلاب بوده و اهميت مطالعه را برای گروههای مختلف جامعه به ويژه نسل جوان بازگو میكند، آن هم مطالعه آثار دفاع مقدسی و از سوی ديگر وظيفه سنگينی را بر دوش نويسندگان و محققان و حتی ايثارگران و رزمندگان هشت سال دفاع مقدس میگذارد تا نسبت به نشر دفاع مقدس تلاش بيشتری كنند؛ چرا كه در اين زمينه در ابتدای راه هستيم.
ما هر چقدر بتوانيم خاطرات دفاع مقدس را ثبت و ضبط كرده و با روشهای گوناگون، نيازهای مخاطبان را پاسخگو باشيم، به همان ميزان در نشر دفاع مقدس موفق عمل كردهايم و در اين صورت است كه به ُدرهای گرانبهايی از اين گنج ارزشمند دست يافتهايم.