خاوراننامه ابنحسام خوسفی؛ از جامعترين آثار ادبی در شناخت حضرت علی(ع)
گروه اجتماعی: خاوراننامه ابنحسام خوسفی يكی از حماسههای دينی و از جامعترين آثار ادبی درباره حضرت علی(ع) است، هر چند كه برای تحقيق درباره حضرت علی(ع) منبع منظومههای حيدرینامه نيز است كه باذل مشهدی و راجیكرمانی و شعرای ديگر آن را ادامه دادهاند.
شاميان، مدرس ادبيات دانشگاه بيرجند در گفتوگو با خبرگزاری بينالمللی قرآن(ايكنا) شعبه خراسان جنوبی، با اشاره به اينكه درباره غدير، متأسفانه هنوز تحقيقات علمی و آكادميك به شكل منسجم صورت نگرفته، گفت: بهطور كلی نسبت به غدير در نثر فارسی بیتوجهی شده و در خور جايگاه اين موضوع برای آن كاری نشده است.
وی پرداختن به غدير در شعر فارسی را برخلاف نثر بسيار گسترده دانست و گفت: از رودكی تا امروز، شاعران شيعه و سنی، ايرانی و غيرايرانی اگر مستقيماً هم به غدير اشاره نداشتند اما در وصف محبت حضرت علی(ع) افتخار سراييدن شعر را داشتهاند.
مدرس ادبيات دانشگاه بيرجند افزود: كسانیكه گرايشهايی به شيعه يا به حوزه عرفان داشتهاند در مورد حضرت علی(ع) شعر سرودهاند، بهگونهای كه در كتب كشفالمحجوب و تذكره الاوليای عطار به حضرت امير(ع) توجه ويژهای شده است.
وی ادامه داد: اين مايه فخر و مباهات است كه نهتنها در ايران بلكه در كشورهای همجوار هم علاقهمندان به ادب فارسی و دين مبين اسلام حضور و واقعه غدير و مقام اميرالمؤمنين(ع) را بهنوعی در آثار خود منعكس كردهاند.
مدرس ادبيات دانشگاه بيرجند با اشاره به اينكه از شاعران هندی، فقير دهلوی در قرن 12 با مزين كردن شعر خود به مفهوم آيه «الْیَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ» سروده است، اظهار كرد: شاعرانی كه كمتر گرايش شيعی داشتهاند نيز به غدير اشاره كردهاند، بهگونهای كه دقيقی طوسی شاعر قرن چهارم قبل از فردوسی كه بيشتر علاقهمند به دين زرتشت بوده است، امام علی(ع) را امير روز غدير میداند.
شاميان ادامه داد: از قرن چهارم و پنجم كه فردوسی در مقدمه شاهنامه، خود را بنده و ستاينده خاك پای حضرت علی(ع) دانسته و مولوی، سعدی و حافظ كه تمام عوام، اين شاعران را میشناسند و پيشتر كسايی و ناصر خسرو و در ادامه ابن يمين، بابا فغانی، صائب تبريزی، فياض لاهيجی، عاشق اصفهانی و صدها شاعر در مدح علی(ع) و غدير اشعاری داشتهاند.
وی با اشاره به اينكه اگرچه شاعرانی در قرون چهارم و پنجم مثل ناصرخسرو به جانشينی حضرت علی(ع) بعد از پيامبر اشاره كردند و قصايد بلندی در مدح امام علی(ع) دارند، اظهار كرد: در قرن هفتم نيز مولانا دقيقتر به اين مسئله پرداخته و از حديث «انا مدينه العلم و علی بابها» استفاده كرده است.
مدرس ادبيات دانشگاه بيرجند ادامه داد: توجه به غديريه در شعر دوره صفويه كه مذهب رسمی شيعه بوده به اوج خود رسيد، از شعرای خراسان نيز ابنحسام خوسفی شاغر خاوراننامه كه شيعی میباشد بسياری از ناگفتهها را در شعر خود گنجانده است.
شاميان افزود: خاوراننامه ابنحسام خوسفی نوعی از حماسههای دينی و يكی از جامعترين آثار ادبی درباره حضرت علی(ع) است، هر چند كه برای تحقيق درباره حضرت علی(ع) بهترين منبع منظومههای حيدرینامه است كه باذل مشهدی و راجی كرمانی و شعرای ديگر آن را ادامه دادهاند.
وی با بيان اينكه شعر هنری است كه شاعران با ابزار ادبی به سمت آن میروند و با زبان منظوم شرح واقعه داده و از تصويرسازی و خيال استفاده میكنند، با اشاره به كاستیهای آثار نثر در حوزه غديريه، اثر استاد احمد احمدی بيرجندی با عنوان تحقيقی درباره مناقب علوی در شعر فارسی و كتاب استاد موسوی گرمارودی با عنوان غدير در شعر فارسی معرفی كرد.
وی پرداختن به غدير در شعر فارسی را برخلاف نثر بسيار گسترده دانست و گفت: از رودكی تا امروز، شاعران شيعه و سنی، ايرانی و غيرايرانی اگر مستقيماً هم به غدير اشاره نداشتند اما در وصف محبت حضرت علی(ع) افتخار سراييدن شعر را داشتهاند.
مدرس ادبيات دانشگاه بيرجند افزود: كسانیكه گرايشهايی به شيعه يا به حوزه عرفان داشتهاند در مورد حضرت علی(ع) شعر سرودهاند، بهگونهای كه در كتب كشفالمحجوب و تذكره الاوليای عطار به حضرت امير(ع) توجه ويژهای شده است.
وی ادامه داد: اين مايه فخر و مباهات است كه نهتنها در ايران بلكه در كشورهای همجوار هم علاقهمندان به ادب فارسی و دين مبين اسلام حضور و واقعه غدير و مقام اميرالمؤمنين(ع) را بهنوعی در آثار خود منعكس كردهاند.
مدرس ادبيات دانشگاه بيرجند با اشاره به اينكه از شاعران هندی، فقير دهلوی در قرن 12 با مزين كردن شعر خود به مفهوم آيه «الْیَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ» سروده است، اظهار كرد: شاعرانی كه كمتر گرايش شيعی داشتهاند نيز به غدير اشاره كردهاند، بهگونهای كه دقيقی طوسی شاعر قرن چهارم قبل از فردوسی كه بيشتر علاقهمند به دين زرتشت بوده است، امام علی(ع) را امير روز غدير میداند.
شاميان ادامه داد: از قرن چهارم و پنجم كه فردوسی در مقدمه شاهنامه، خود را بنده و ستاينده خاك پای حضرت علی(ع) دانسته و مولوی، سعدی و حافظ كه تمام عوام، اين شاعران را میشناسند و پيشتر كسايی و ناصر خسرو و در ادامه ابن يمين، بابا فغانی، صائب تبريزی، فياض لاهيجی، عاشق اصفهانی و صدها شاعر در مدح علی(ع) و غدير اشعاری داشتهاند.
وی با اشاره به اينكه اگرچه شاعرانی در قرون چهارم و پنجم مثل ناصرخسرو به جانشينی حضرت علی(ع) بعد از پيامبر اشاره كردند و قصايد بلندی در مدح امام علی(ع) دارند، اظهار كرد: در قرن هفتم نيز مولانا دقيقتر به اين مسئله پرداخته و از حديث «انا مدينه العلم و علی بابها» استفاده كرده است.
مدرس ادبيات دانشگاه بيرجند ادامه داد: توجه به غديريه در شعر دوره صفويه كه مذهب رسمی شيعه بوده به اوج خود رسيد، از شعرای خراسان نيز ابنحسام خوسفی شاغر خاوراننامه كه شيعی میباشد بسياری از ناگفتهها را در شعر خود گنجانده است.
شاميان افزود: خاوراننامه ابنحسام خوسفی نوعی از حماسههای دينی و يكی از جامعترين آثار ادبی درباره حضرت علی(ع) است، هر چند كه برای تحقيق درباره حضرت علی(ع) بهترين منبع منظومههای حيدرینامه است كه باذل مشهدی و راجی كرمانی و شعرای ديگر آن را ادامه دادهاند.
وی با بيان اينكه شعر هنری است كه شاعران با ابزار ادبی به سمت آن میروند و با زبان منظوم شرح واقعه داده و از تصويرسازی و خيال استفاده میكنند، با اشاره به كاستیهای آثار نثر در حوزه غديريه، اثر استاد احمد احمدی بيرجندی با عنوان تحقيقی درباره مناقب علوی در شعر فارسی و كتاب استاد موسوی گرمارودی با عنوان غدير در شعر فارسی معرفی كرد.
