گزارش کامل ایکنا از همایش ملی «نقش آذربایجان در انقلاب اسلامی»

به گزارش خبرگزاری بین‌المللی قرآن(ایکنا) از آذربایجان شرقی، همایش ملی «نقش آذربایجان در انقلاب اسلامی» امروز، 26 بهمن در تالار وحدت دانشگاه تبریز با قرائت آیاتی چند از کلام‌الله مجید آغاز شد. سپس محمدرضا پورمحمدی، رئیس دانشگاه تبریز اظهار کرد: در طول تاریخ پر افتخار کشور، آذربایجان همواره صحنه مبارزات و نهضت‎‌های دامنه‌دار بوده که می‌‎توان گفت آزادی، استقلال و عزت ایرانیان را در بسیاری از شرایط و برهه‌های خطرآفرین روزگار به‌‎همراه داشته است.

قیام 29 بهمن تبریز پایه‌‎های رژیم پهلوی را سست و لرزان کرد
وی همچنین آذربایجان را در راه‌‎اندازی نهضت مشروطه بسیار نقش‌‎آفرین دانست و افزود: در دوران مشروطه‌خواهی، مردم آذربایجان و به‌ویژه غیورمردان تبریزی با سردمداری ستارخان و باقرخان حماسه‌آفرینی‌هایی کردند که تا ابد نام تبریز به دلاوری و شجاعت برده خواهد شد.

پورمحمدی همچنین نقش مردم آذبایجان را در قیام علیه رژیم منحوس پهلوی و پیروزی انقلاب اسلامی بی‌بدیل توصیف کرد و ادامه داد: موج خروشان مردم تبریز در قیام 29 بهمن نه‌تنها اهداف و آرمان‌های امام خمینی(ره) را در وقوع انقلاب تثبیت و تحکیم کرد، بلکه قدرت و هیمنه پوشالی رژیم طاغوت را بر همگان آشکار ساخت و پایه‌‎های آن را سست و لرزان کرد.

مردم آذربایجان با قیام 29 بهمن درتاریخ ایران جاودانه شدند
محمدعلی پرغو، دبیر علمی همایش ملی «نقش آذربایجان در انقلاب اسلامی» نیز در این مراسم گفت: انقلاب اسلامی ایران مهمترین رویداد تاریخی پس از رسمیت یافتن مذهب شیعه در تاریخ ایران است. مردم آذربایجان نیز که همواره پیشتاز نهضت‌ها و مبارزات حق علیه باطل بوده و هستند، با آفرینش قیام 29 بهمن تبریز در خون‌خواهی شهدای 19 دی قم، فریاد استکبارستیزی و بیزاری خود را از رژیم طاغوت و بیگانگان برآوردند و در تاریخ ایران جاودانه شدند.

پرغو با بیان اینکه 170 مقاله از سوی محققان سراسر کشور به دبیرخانه این همایش ملی ارسال شده است، اظهار کرد: از این تعداد، 140 مقاله پذیرفته شد و 70 مقاله برای ارائه در همایش مورد تأئید قرار گفت.

وی به افزوده شدن بخش ویژه تاریخ شفاهی با محوریت روایت خاطره‌‎های انقلاب در این همایش اشاره کرد و ادامه داد: امید می‌رود این بخش به مستندسازی خاطرات ناب و ناگفته از دوران شکوهمند انقلاب اسلامی کمک کند.

رئیس مؤسسه تاریخ و فرهنگ ایران دانشگاه تبریز در ادامه شناساندن نقش آذربایجان را در پیروزی انقلاب و حفظ این دستاوردها برای نسل امروز و فردا ضروری بیان کرد و گفت: این نقش و حمایتی که مردم آذربایجان در طول تاریخ  از انقلاب و اسلام کرده، باید به طرق مختلف بیان شود که برای تدوین و مستندسازی این وقایع برگزاری چنین همایشی در مراکز علمی و تحقیقاتی ضروری است.

در ادامه همایش نیز محمداسماعیل سعیدی، منتخب مردم تبریز، آذرشهر و اسکو در مجلس شورای اسلامی پیام علی لاریجانی، رئیس مجلس شورای اسلامی به همایش ملی نقش آذربایجان در انقلاب اسلامی، قرائت کرد.

انقلاب اسلامی ایران به‌خاطر ماهیت اسلامی و انسانی خود همواره درحال اوج‌گیری است
اسماعیل جبارزاده، استاندار آذربایجان شرقی دیگر سخنران این همایش نیز اظهار کرد: در طول تاریخ، آذربایجان همواره یکی از معروفترین ایالات اسلام بوده که در دوره قبل از اسلام بزرگترین آتش‌کده را داشته است. در دوره اسلامی نیز با مهاجرت اعراب مسلمان به مناطقی از گرجستان و قفقاز، براهمیت این خطه افزوده شد.

وی ادامه داد: در دوران حکومت صفوی با رسمیت یافتن مذهب تشیع و انتخاب تبریز به‌عنوان پایتخت شیعه، آذربایجان همواره نقش تاریخی خود را در آبیاری ریشه‌های اسلام و مذهب شیعه، با سپر کردن سینه جوانان خود در برابر دولت عثمانی استقلال و هویت اسلامی ـ ایرانی کشور را حفظ کرد.

جبارزاده ادامه داد: در این دوران خاک آذربایجان بارها و بارها از خون جوانان غیور و دلاورش رنگین شد؛ به‌طوریکه به شهادت تاریخ در دوره جنگ‌های ایران و روس بیشترین ضربات جبران‌ناپذیر جانی و مالی برآذربایجان وارد شد، اما مردمان دلیر آن بدون ذره‌ای تزلزل دربرابر استبداد و نظام ظلم ایستادند و پیروز میدان شدند.

وی خاطرنشان کرد: آذربایجان با دارا بودن اقلیم وسیع، دشت‌های پربرکت، جاده انحصاری ابریشم در اقتصاد ایران نیز بسیار مفید بوده که عظمت بازار تبریز به‌عنوان بزرگترین بازار سرپوشیده دنیا، گواه این ادعاست.

استاندار آذربایجان شرقی به نقش بارز آذربایجان در نهضت‌های ضداستکباری و استعماری روزگار نیز اشاره کرد و گفت: اگر مردم وقت‌شناس و زمان‌سنج آذربایجان در 29 بهمن سال 56 پایه‎های رژیم طاغوت را به لرزه درنمی‌آوردند، بی‌شک انقلاب اسلامی در رسیدن به اهداف والای خود با معضلات و مشکلات بسیاری مواجه می‌شد.

وی تأکید کرد: اگرچه انقلاب شکوهمند اسلامی به‌خاطر ماهیت اسلامی و انسانی خود همواره درحال پیشرفت و اوج‌گیری بوده و راهش را در بین تمامی ملت‌های آزاده دنیا ادامه می‌دهد، اما بازهم صفحه‌های زرین دیگری از زبان بازماندگان این انقلاب بزرگ باید برتارک آن نگاشته شود که تا به امروز بسیاری ازاین صفحات شناسایی و بر تاریخ ایران اسلامی افزوده شده‌اند و برخی هنوز هم در گمنامی به‌سر می‌برند.

جبارزاده گفت: انقلاب اسلامی ایران واقعه‌ای عظیم و رویدادی شگرف در تاریخ این سرزمین است که به‌علت گستردگی و عظمت آن، به‌طور کامل و جامع نتوانسته‌‎ایم ابعاد مختلف این انقلاب را به جهانیان نشان دهیم؛ لذا در این راستا هر تلاشی که صورت پذیرد، قابل تقدیر و نکوداشت است.

قیام تاریخی 29 بهمن تبریز شاه‌کلید پیروزی انقلاب اسلامی بود
در ادامه همایش، قاسم صمدیان، رئیس بنیاد شهید و امور ایثارگران آذربایجان شرقی نیز برگزاری این همایش ملی را عزمی در راستای تهیه تاریخ مدونی از رشادت‌ها و ایثارگری‌های شهدا و جانبازان دوران انقلاب اسلامی ایران دانست و اظهار کرد: قیام تاریخی 29 بهمن تبریز شاه‌کلید پیروزی انقلاب اسلامی بود که امام خمینی(ره) درخصوص این قیام همواره مردم آذربایجان را موردتشویق و قدردانی خود قرار می‌داد و از مردم این خطه با عنوان دلاورمردانی که بر رژیم طاغوت خط بطلان کشیدند و از کیان اسلام و ایران در برابر تمام ناملایمات دفاع کردند، یاد می‌کرد.

وی قیام 29 بهمن مردم تبریز را افتخاری برای مردم این سرزمین دانست و افزود: همه باید بکوشیم تا با انتقال خاطرات، حوادث و تجارب شهدا و ایثارگران آن دوران به نسل جدید، جوانان و فرزندان این مرز و بوم را به پشتوانه این تاریخ پرافتخار سرافراز و باهویت پرورش دهیم.

آذربایجان در تمام ابعاد دینی، سیاسی، فرهنگی و اجتماعی پیشتاز است
به گزارش ایکنا یعقوب توکلی، نویسنده و پژوهشگر تاریخ ایران، دیگر سخنران این همایش ملی بود و اظهار کرد: با نگاهی به تاریخ ایران درمی‌یابیم که ارتش عثمانی بزرگترین امپراطوری‌‎های دنیا را در قسطنطنیه و بسیاری از بلاد قدرتمند دنیا شکست داد اما میرزا اسماعیل، زمدار دولت شیعی صفوی با لشگری 250 هزار نفری برای پاسداشت از مرام و مسلک ایرانی و دین و آئین اسلامی دربرابر او قد علم کرد و این ارتش بزرگ را درهم کوبید.

توکلی اضافه کرد: درجریان جنگ جهانی اول نیز یکی ازسخت‌ترین مقاومت‌ها و بی‌رحمانه‌ترین جنایت‌ها دربرابر قوای روس در آذربایجان اتفاق افتاد که اعدام دسته‌جمعی خطبا، علما و بزرگانی همچون ثقةالاسلام تبریزی در ظهر عاشورا، نتیجه این ایستادگی و مقاومت بود.

وی با تأکید براینکه آذربایجان در مسائل و مناقشات عقیدتی هم نقش ویژه‌ای داشت، افزود: افکار و اندیشه‌های ضاله سیدمحمدعلی باب در اقصی‌‎نقاط ایران تنش‌ها و معضلات عدیده‌ای ایجاد کرده بود که وقتی این فرقه ضاله به آذربایجان و تبریز رسید با برخورد و ایستادگی پرصلابت میرزاتقی‌خان امیرکبیر و مردم آگاه تبریز، درنطفه خفه شد.

این پژوهشگر ادامه داد: در جریان فتنه کسروی نیز علمای آذربایجان همواره پیشتاز بودند و علامه امینی با تمام توان و اندوخته اندک خود برای تهیه مقدمات ازدواج به یاری آیت‌الله نواب‌صفوی دربرابر این جریان آشوب‌گر ایستاد و ابعاد گمراه‌کننده آن را آشکار ساخت.

وی گفت: زمانی هم که موج سلفی‌گری و وهابیت در ادبیات تاریخی و ادبی برعلیه امیرالمومنین امام علی(ع) شدت می‌گیرد، این بازهم علامه‌‎امینی، بزرگ‎مردی از دیار آذربایجان است که با بیتوته کردن در مجهزترین کتابخانه‌های دنیا اثر گرانقدر الغدیر را به آستان امام علی(ع) و تاریخ ولایت و امامت تقدیم می‌کند. زمانی هم که جریانات سلفی درصدد ایجاد شبهه در تفسیر آیات قرآنی برآمده بودند، این عالم ربانی با نگارش تفسیر المیزان خط بطلانی بر اندیشه‌های باطل آنان کشید.

توکلی همچنین به نقش علامه طباطبائی در برابر هجوم فلسفی مارکسیسم و فلسفه‌‎های ناقص و سفسطه‌وار اروپایی در جهان اشاره کرد و افزود: در این زمان هم بزرگمرد آذربایجانی با نگارش کتاب اصول فلسفه و روش رئالیست به مبارزه با فلسفه‌های پوچ و ضاله پرداخت و فلسفه ناب اسلامی را به جهانیان نشان داد.

نباید برای اثبات نقش اولی بودن آذربایجان، به معضل ناسیونالیسم قومی دچار شویم
نویسنده و پژوهشگر تاریخ ایران همچنین با اشاره به وجه تمایز انقلاب اسلامی با دیگر انقلاب‌های دنیا، تأکید کرد: تمام انقلاب‌های قبل از انقلاب اسلامی ایران از مرکز حکومت آغاز شده و سپس به پیرامون تسری می‌یافت، اما در انقلاب اسلامی این خیزش و موج آزادی‌‎خواهی از دل مردم برخاست و به مرکز حکومت نیز رسوخ کرد.

توکلی با تأکید بر ابعاد گسترده و باعظمت قیام 29 بهمن تبریز، تصریح کرد: این قیام تنها قیامی بود که رژیم پهلوی را مجبور به عذخواهی و برکناری برخی مسئولان نظام توسط شخص شاه نمود و هم خود ارکان نظام حکومتی و هم مردم به عینه دریافتند که فاتحه رژیم پهلوی را باید خواند؛ اما با همه این تفاسیر معتقدم که در نگارش تاریخ پهلوی نباید برای اثبات نقش اولی بودن آذربایجان، به معضل ناسیونالیسم قومی دچار شویم.

مهد علم و ادب و غیرت دینی مردمان؛ دو ویژگی بارز آذربایجان
آیت‌الله محسن مجتهد شبستری، نماینده ولی فقیه در آذربایجان شرقی سخنران ویژه این همایش بود که با گرامیداشت یاد و خاطره شهدای قیام 29 بهمن تبریز، گفت: در سرزمین آذربایجان دو ویژگی و امتیاز بزرگ وجود دارد که وقتی باهم عجین می‎شوند نتایج پرثمری را به بار می‌آورند؛ یکی اینکه آذربایجان مهد علم و ادب است و وجود دانشگاه ربع رشیدی از سالیان دور در این دیار و مراکز دانشگاهی و حوزوی و پرورش دانشمندان، فقها، علما، شعرا و ادبای فهیم در این خطه شاهدی براین ادعاست.

وی افزود: دیگر اینکه شجاعت و غیرت دینی مردم آذربایجان زبان‌زد خاص و عام بوده و همواره با جان‌فشانی و شهادت‌‎طلبی حافظ دین و ایمان و سرزمینشان در برابر تجزیه‌طلبان و متجاوزین بوده و هستند.

امام جمعه تبریز تشریح کرد: در دوران حکومت محمدعلی شاه، آذربایجان به‎خاطر بی‌کفایتی سلاطین تجزیه شد و 17 شهر قفقاز از ایران جدا شد، ملت غیور آذربایجان از آن واقعه بسیار خشمگین بوده و خشمشان آتش زیر خاکستر بود تا اینکه در دوجریان نهضت مشروطیت و نهضت تنباکو به اعتراف تاریخ‌‎نویسان، جانانه وارد میدان نبرد شده و با موج‌آفرینی‌های بزرگانی همچون شیخ محمد خیابانی، شیخ سلیم، میرزا حسین و میرزا جواد و علی مسیو حماسه‌آفرینی کردند که نوشتن متمم قانون اساسی و گرفتن امتیازاتی برای مجلس ازجمله این افتخارات بود.

وی راه‌اندازی نهضت مشروطیت را برای اجرای قانون در مملکت عنوان کرد و ادامه داد: مردم آذربایجان در این برهه از تاریخ نیز به رهبری ستارخان و باقرخان برای اعتلای نام ایران و اسلام به پا خاستند اما متأسفانه برخی کارشکنی‌ها اجازه نداد مشروطه مشروعه ایجاد شود و به دنبال آن شیخ فضل‌الله نوری‎ها به دار آویخته شدند.

عضو مجلس خبرگان رهبری اظهار کرد: درجریان انقلاب اسلامی نیز مردم آذربایجان از سال 41 که انجمن‎‌های ایالتی و ولایتی آغاز به‌کار کرد، نقش مؤثری داشتند؛ در اوایل کار تمامی مراجع با یکدیگر هم‎فکر و اندیشه بودند اما در اواسط کمی گسست و فاصله بین آنان ایجاد شده بود که امام خمینی(ره) با اجماع آنان و متوجه کردن تمام اقشار جامعه به هدف اصلی یعنی براندازی شخص شاه، همه را به وحدت و دعوت کرد که نتیجه آن پیروزی انقلاب اسلامی بود.

وی خاطرنشان کرد: در قیام 29 بهمن نیز مردم آذربایجان و به‌‎خصوص تبریز سنگ تمام گذاشتند و با حضور بزرگانی همچون آقاسیدمحمدعلی قاضی، سید حسن انگنجی، آیت‌الله گروی و انزابی با نثار 14 شهید به ساحت مقدس انقلاب، نقطه عطفی در تاریخ انقلاب اسلامی آفریدند.

آذربایجان به فرمایش رهبری مبنی بر ساختن تمدن شیعی جامه عمل بپوشاند
آیت‌‎الله مجتهد شبستری با بیان اینکه مردم آذربایجان و تبریز در طول این 36 سال نیز همواره ولایتمداری و وفاداری خود را به نظام جمهوری اسلامی ثابت کرده‌‎اند، گفت: بسیار مشتاقم آذربایجان به‌‎خاطر داشتن دو ویژگی بارز فرهنگ و ادب و هویت و غیرت دینی به فرمایش رهبر معظم انقلاب اسلامی مبنی بر ساختن تمدن شیعی در این خطه اهتمام ورزد و با باروری و رشد این امر، الگویی برای دیگر استان‌های کشور باشد.

براساس این گزارش، نقش آذربایجان در انقلاب اسلامی از دیدگاه امام خمینی(ره) و مقام معظم رهبری، نقش آذربایجان در اتحاد ملی و انسجام اسلامی در انقلاب اسلامی، نقش علما و روحانیون آذربایجان در پیروزی انقلاب اسلامی، نقش آذربایجان در ادوار مختلف انقلاب اسلامی، آسیب‎‏شناسی انقلاب اسلامی در آذربایجان، نقش اقشار مختلف مردم آذربایجان در انقلاب اسلامی، بازتاب انقلاب اسلامی در هنر، ادبیات و مطبوعات آذربایجان، بسترها و زمینه‎‏های تاریخی انقلاب اسلامی در آذربایجان، نقش و عملکرد کانون‌های انقلاب اسلامی در آذربایجان و نقش آذربایجان در بازتاب منطقه‎ای انقلاب اسلامی از جمله محورهای اصلی این همایش است که تا ساعت 18 امروز، در تالار وحدت با ارائه مقالات به کار خود ادامه خواهد داد.

یادآور می‌شود، در این همایش با اهدای لوح تقدیر از خانواده‌های معظم شهدا تجلیل و قدردانی به‌عمل آمد.