آشنایی با آداب و رسوم کهگیلویه و بویراحمدیها در آستانه ماه محرم
گروه اجتماعی: پژوهشگر فرهنگ عامه استان کهگیلویه و بویراحمد در گفتوگویی به آداب و رسوم کهن کهگیلویه و بویراحمدیها در آستانه ماه محرم پرداخت.
فریدون داوری، پیشکسوت شعرای استان کهگیلویه و بویراحمد در گفتوگو با خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از کهگیلویه و بویراحمد آداب و رسوم کهن مردم این استان را در آستانه ماه محرم تشریح کرد.
وی با بیان اینکه ایلات و عشایر این استان دو تا سه روز مانده به حلول ماه محرم انتخاب محل عزاداری و تمیز کردن آن را فراهم میکردند، افزود: درست کردن علمها که معمولا با شرایط خاص استفاده از پایه علم که چوبی محکم از درخت گردو و بلوط بوده، زنگولهها و دراها را با پارچههای سیاه، بنفش و سبز آماده میکردند.
پیشکسوت شعرای استان کهگیلویه و بویراحمد در ادامه اضافه کرد: این مقوله نشان علمداری کربلا بود و این علم در دست انسانی تنومند، خوش ترکیب و خوش سیما قرار میگرفت و برای خبردار کردن مردم غروبهای قبل از محرم در کوچهها راه میافتادند و معمولا با خواندن نوحه
ماه محرم اومیه شادی رفته غم اومیه واویلا صدواویلا آخی و دشت کربلا موجب اطلاعرسانی میشدند.
داوری شباهت عزاداری خانمها و آقایان در قدیم را حلقهزدن عزاداری برشمرد و با بیان اینکه در این میدان حلقوی، خانمها دست در گردن همدیگر میانداختند و آقایان کمربند همدیگر را میگرفتند را تفاوت شاخص اینگونه عزاداریها اعلام کرد.
وی کتلخوانی را نوع عزاداری خانمها ذکر کرد و گفت: در این نوع عزاداری یک زن به عنوان تکخوان چارقدهایشان را پشت شانهها میانداختند و به جلو میآوردند که به رقص طول چپ(عزار) معروف بود و شروههای زیر را زمزمه میکردند:
ای ماه محرم اومیه شادی رفته غم اومیه
او من حرم کم اومیه شادی رهته غم اومیه
آخی و دشت کربلا آخی و دشت کربلا
مهلش ندا تا صبح ورا کردش و نوک نیزه ها
شمر کلو ولد زنا ای وای حسین من چی شد
در کربلاشهید شد آتش زین و خیمه ها
شفق زیو عزاشد ماتم کربلا شد
این پژوهشگر فرهنگ عامه استان کهگیلویه و بویراحمد بیان کرد: این زنان عمدتا اسبی را نمادین با پارچههای رنگین تزئین میکردند که به یاد ذوالجناح امام حسین(ع) بود و بعد شعرهایی را شبیه شروههای محلی میخواندند.
داوری دیگر این کارها را آتش برافروختن که هم باعث روشنایی و هم گرمابخش بود، عنوان کرد و یادآور شد: هر عزاداری وقتی که به آن میدان میآمد یک شاخه هیزم را همراه خویش میآورد.
وی نذورات از جمله چلو خورشت و چلو قورمه خاص شبهای تاسوعا و عاشورا را از دیگر این آداب ذکر کرد و گفت: برخی دیگر بستهبندی خام گوشت، حلوا و نان محلی را بین همسایهها توزیع میکردند، ضمن اینکه دیدار با خانواده سادات محله و زیارت امامزادهها از دیگر آداب مردم کهگیلویه و بویراحمد در آستانه ماه محرم بود.
داوری با بیان اینکه در گذشته چاوشخوانانی از خوزستان وارد منطقه میشدند و پردهخوانی میکردند(پردهای که تصاویری از شهدا و قاتلین کربلا بود)، ابراز کرد: اکنون خبری از این چاوشخوانان نیست، امروزه مراسمات عزاداریها را مردان اداره میکنند و با توجه به عرف منطقه زنان بیشتر در حسینیهها و بیتالعباسها با برپایی عزداری و سفرههای حضرت اباالفضل(ع) به مراسمات مذهبی از جمله عزداری امام حسین(ع) میپردازند.
سیده مهناز خزیر
