مبارزه با جریانهای انحرافی؛ محور مشترک سیره ائمه
گروه اجتماعی: حجتالاسلام ساجدی گفت: اگر سیره ائمه به خوبی مطالعه شود محوری مشترک و مستمر در سیره همه ائمه بحث تبلیغ و بیان احکام دین و مبارزه با جریانهای انحرافی بوده است.
حجتالاسلام والمسلمین محمد ساجدی، امام جمعه آستانه اشرفیه در گفتوگو با خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از گیلان، سوگواری آموخته ائمه اطهار(ع) به ما را از عوامل ماندگاری و جاودانگی قیام عاشورای امام حسین(ع) دانست و اظهار کرد: نکته مهمی که هنوز در جامعه ما مورد ابتلاست و باید بیشتر به آن پرداخت این است که رسالت مجالس اباعبدالله(ع) عمدتا باید معطوف به شناخت آیینها و معارف آن حضرت باشد و به سوگواری و ذکر مصیبت بسنده نشود.
وی ادامه داد: پرداختن به بحث عاشورا و تحلیل قیام امام حسین(ع) با روشها و رویکردهای مختلفی از جمله تاریخی، روایی، سیاسی، روانشناختی، جامعهشناختی، عرفانی و... امکانپذیر است و عموما در مجالس مذهبی با رویکردی دینی به این موضوع میپردازیم، البته امروز متناسب با موضوع جلسه، بحثی ترکیبی و تلفیقی با موضوع تربیتی خواهیم داشت.
حجتالاسلام ساجدی افزود: در رابطه با اهتمام به بعد حماسی و معرفتی قیام اباعبدالله(ع) علاوه بر بعد مصایب و مظلومیت امام حسین(ع) و یاران و خاندانشان گاهی تعبیر میشود اگر به بعد سوگواری مسئله به تنهایی و بدون جنبه معنوی و حماسیاش پرداخته شود بیراه نیست که بگویم مراسم ما ممکن است ابزاری برای یزید و یزیدیان باشد.
این کارشناس دینی اضافه کرد: استفاده و اصرار بر روشهایی چون قمهزنی و راه رفتن روی آتش، بازتابی جز وهن و سستی و اهانت به معارف و ارزشهای دینی ندارد و دستآویزی است برای دشمنان که مخالف امام و مرام ایشان هستند و در واقع یزید زمانند.
امام جمعه آستانه اشرفیه بیان کرد: التفات و اهتمام به جنبه حماسی قیام عاشورا بدون رویکرد معرفتی درست و منهای توجه به مصیبت ماجرا و جنبه مظلومیت امام حسین(ع) ممکن است منجر به رفتارهای خشن و حتی ترورهای کور شود و بروز جریانهای تکفیری مانند داعش را در میان ما مسلمانان به دنبال داشته باشد.
«تفقه» کلیدواژهای مترادف بصیرت در دین است
وی با بیان اینکه مهمترین عامل مصونیتبخشی برای جلوگیری از چنین پدیدههای ناهنجار و نگرانکننده، بحث منبع معرفتی است، گفت: آن چیزی که به عنوان منبع فهم و شناخت اسلام ناب و آموزههای اصیل اسلامی در میان ما وجود دارد و مصداق بارز آن حدیث ثقلین است یعنی دستیابی به هر فهمی از دین و معارف اسلامی بدون تمسک مستند و معتبر به کتاب و سنت امکان ابتلای به انحراف، آسیب و مشکلات عملی را به همراه خواهد داشت.
حجتالاسلام ساجدی افزود: اگر سیره ائمه به خوبی مطالعه شود محوری مشترک و مستمر در سیره همه ائمه بحث تبلیغ و بیان احکام دین و مبارزه با جریانهای انحرافی بوده است.
امام جمعه آستانه اشرفیه با توصیف واژه بصیرت، تصریح کرد: بصیرت به یک معنی مترادف بینش است که قسیم دانش است، یعنی گاهی ما یکسری اندوختههای ذهنی داریم که با مراجعه به ذهن و فکر میتوانیم آنها را بازیابی و ارائه کنیم ولی گاهی برآیند دانش ما چیزی است به عنوان بینش و در واقع نگرش مترادف بینش است.
وی ادامه داد: بسیاری از مشکلات اجتماعی ما در جامعه بر میگردد به نوع نگرش آدمها به پدیدهها؛ که اگر این مسئله اصلاح نشود ممکن است ما در بسیاری از اصلاحات اجتماعی و اصلاحات مربوط به مسایل دینی و اخلاقی موفق نباشیم.
این کارشناس دینی با تقسیم بحث بصیرت به بصیرت در دین و بصیرت در عمل، عنوان کرد: اگر بخواهیم کلیدواژهای مترادف بصیرت در دین پیدا کنیم «تفقه» است و فقه یعنی آگاهی از معارف که اگرچه یک حوزه محدود و معینش احکام فقهی و شرعی است که ناظر بر رفتارهای مومنین است و به عنوان فقه اصغر شناخته میشود با اینکه دامنه وسیعی دارد و تمام شئون زندگی بشر را در بر میگیرد.
وی فقه اکبر را تفقه در دین دانست و گفت: فقه اکبر از مبانی معرفت شناختی دین آغاز میشود تا حوزههای مرتبط با فقه اصغر و مسائل کاربردی و مبتلابه فردی، خانوادگی و اجتماعی؛ بنابراین اگر از بصیرت در دین یاد میشود، یعنی همان تفقه در دین، یعنی یک فهم درست و جامع از دین؛ اگر فقاهت و استنباط فقهی در حوزه فقه اصغر فاقد این خواستگاه مطلوب فقه اکبر باشد، خودش به خطا میرود.
حجتالاسلام ساجدی با بیان اینکه بصیرت در عمل که تشخیص درست مصادیق است بحث مهمی است، تصریح کرد: نگاه قشری، سطحینگرانه و یا نگاه تکبعدی و احیانا غیر روشمند به دین، پدیدهای است که در مقابل با فهم عمیق و جامع از دین ممکن است وجود داشته باشد، به این معنی که روش و رویکرد مناسبی در فهم بخشی از معارف اختیار نشود. بنابراین، اتخاذ روش درست و رویکرد مناسب در هر حوزه معرفتی از معارف دین یکی از لوازم درست تفقه در دین است.
حقمحوری و مبارزه با باطل؛ رویکرد بارز در قیام امام حسین(ع)
وی با اشاره به اینکه مطلب دیگر نگاه اجتماعی به معارف دین است، ادامه داد: اگر ما در این حوزه، به سیره حکومت پیامبر اسلام(ص)، حکومت علوی، قیام امام حسین(ع) و... درست بنگریم، دو عنصر کلیدی و مهم در اینها وجود دارد که یکی عدالت و دیگری معنویت است.
امام جمعه آستانه اشرفیه اضافه کرد: از دیگر مباحث مربوط به واژهشناسی بصیرت، درک شرایط زمان و مکان در تشخیص تکلیف شرعی که ناظر بر بصیرت عملی است که فوقالعاده مهم است؛ یعنی اگر انسان به تغییرات و تحولات عصری و نسلی توجه نکند و با جمود به برخی مسایل ولو مستند به بعضی از منابع و مبانی بخواهد با پدیدهها برخورد کند، سر از یک رفتار غیر بصیرتآمیز در میآورد.
وی در ادامه با اشاره به مصادیق بصیرتافزایی در قیام امام حسین(ع) و عاشورای حسینی، گفت: یک بخش از این بصیرتافزایی ناظر بر آگاهیبخشی و بیدادگری بود.
مدرس حوزه و دانشگاه افزود: مجموعه خطابهها، سخنرانیها، جدلها و گفتگوهای حضرت زینب(س) و امام سجاد(ع) از کربلا تا مدینه، فرآیند آگاهیبخشی و پیامرسانی قیام اباعبدالله(ع) است لذا ماهیت گفتمان این دو در راستای آگاهیبخشی است. بنابراین از طریق بیان آموزههای ناب و اصیل دینی از طریق امام حسین(ع) و پیامرسانان عاشورا و دیگر ائمه، این بصیرت یعنی فهم درست دین به جامعه عرضه شد.
حجتالاسلام ساجدی بصیرتافزایی را ناظر بر محور حق و باطل عنوان و اظهار کرد: رویکردی بسیار بارز در قیام امام حسین(ع) وجود دارد که آن حقمحوری و مبارزه با باطل است.
وی با بیان اینکه اگر کتاب منبعی برای بصیرت در دین باشد میتوان گفت فرقان مرجعی برای بصیرت عملی و در واقع معیار تشخیص حق از باطل است، تصریح کرد: امام حسین(ع) با قیامش ماهیت باطل حاکمیت یزیدی که سنبل یک انحراف در اسلام بود را نمایان کرد.
اهمیت بصیرت در دین و بصیرت در عمل
امام جمعه آستانه اشرفیه با اشاره به اینکه امام حسین(ع) در خطابههای خود پیرامون اهداف قیام خود میخواهد شاخصهای رهبری و حاکمیت شایسته را در جامعه مسلمانان و نظام اسلامی بیان نماید، گفت: قانونگذاری در نظام و حاکمیت شایسته بر اساس موازین حق صورت میگیرد.
حجتالاسلام ساجدی محور دیگر بصیرتافزایی در قیام امام حسین(ع) را امر به معروف و نهی از منکر عنوان و تصریح کرد: امر به معروف و نهی از منکر عنصری کلیدی در قیام امام حسین(ع) است.
وی با اشاره به اینکه امر به معروف و نهی از منکر از واجبات مشروط است، خاطرنشان کرد: نکته مهم این است که در امر به معروف و نهی از منکر، هم بصیرت دینی لازم است و هم عملی؛ کسی که آشنا به آموزههای دینی نیست، امر به معروف و نهی از منکر نکند که ممکن است مفسده رفتار او از مصلحت و اصلاحگریاش بیشتر باشد.
امام جمعه آستانه اشرفیه با تأکید بر اهمیت بصیرت در دین و بصیرت در عمل، افزود: بصیرت در عمل عاملی است که انسان در تشخیص موارد و مصادیق به اشتباه نیافتد.
وی با بیان اینکه امام حسین(ع) به ما آموخت در امر به معروف و نهی از منکر باید ابتدا به سراغ ریشه منکرات و علتها یعنی نظام سیاسی و اجتماعی رفت، تصریح کرد: آن حضرت با اینکه با انحراف فرهنگ عمومی مواجه بود، اما سراغ حاکمیت فاسد رفت تا اول آن را اصلاح کند و بعد به بحث فساد در حاکمیت برسد.
