تاریخ شفاهی، هنوز جایگاه خود را در دانشگاه باز نکرده است
گروه اجتماعی: یک رماننویس و تاریخنگار ایلامی گفت: تاريخ شفاهي در كشورمان هنوز آن جايگاه علمي خود را در مراكز علمي و دانشگاهي، باز نكرده است.
محمدعلي قاسمي، رماننویس و تاریخنگار، امروز چهاردهم اردیبهشت در گفت و گو با خبرگزاری بینالمللی قرآن (ایکنا) از ایلام، اظهار کرد: اگر بپذيريم كه گفتمان، حاوي گزارههاي معناداري است كه صورتبندي خاصي را ايجاد ميكنند و در هر برهه، طبق نظر فوكو بر اثر آن گفتمان خاصي ايجاد ميشود، بايد اذعان داشت كه اين گفتمان به واسطه «قدرت» كه متكثر است شكل ميگيرد.
برنده جايزه كتاب سال دفاع مقدس افزود: گفتمان با زور و اجبار متفاوت است، زيرا در زور و اجبار حالت برده و بردهدار حاكم است. اما در قدرت، رابطه تاثيرگذاري و تاثيرپذيري حاكم است. قدرت موجب توليد دانش ميشود.
قاسمی اضافه كرد: اين كه رويدادهاي تاريخي در مقطع وقوع منجر به ايجاد گفتمان شدهاند يا نه، جاي بحث و تامل دارد. در سادهترين شيوه ميتوان گفت كه وقايع عظيم بي شک در متن خود صورتبندي خاصي از مفاهيم نسبت به آن موضوع ايجاد كردهاند و همين گزارههاي معنادار موجب گفتمان شدهاند. به طوري كه در متن جنگ هشت ساله، ما در اوائل جنگ شاهد ظهور و بروز گزارههاي جديدي از اين مفاهيم بوديم و آنچه كه غالب گفتمان بود، حول محور دفاع در برابر متجاوز و ايثار و شهادت سير ميكرد. اين مفاهيم بار فراگير معنايي بر قالب جامعه داشت.
نویسنده «رمان طعم خدا» خاطرنشان کرد: آنچه در آن برهه از زمان به طور گسترده و غالب بر نظام اجتماعي جامعه جاري بود، گفتمان جنگ به شمار ميرفت. از متن همين گفتمان، جلوهاي از تاريخ شكل گرفت كه بعدها در نوع بيان و روايت آن كه مبتني بر ديالوگ و پرسش و پاسخ بود، شكلي از تاريخ شفاهي را عرضه كرد كه در نوع خود حائز اهميت است.
وی ادامه داد: گرچه اين گفتمان بعدها شكل و شاخصهاي آن در عرصه نظر، نظم دهي و سامان يافت، اما در ايران هنوز آن جايگاه علمي خود را در مراكز علمي و دانشگاهي، باز نكرده است. بنابراين با توجه به اهميت حفظ و نگاه داشت اين ژانر با موضوع جنگ و ناگفتههاي ناشي از آن، به نظر ميرسد كه بسيار ضروري است كه مراكز علمي و پژوهشي در اين عرصه وارد عمل شوند و با بازتوليد دانش آن طرح جديدي را در عرصه تاريخ پژوهي بنيان نهند.
