تلاوت یا تدبر؟ مسئله این است

به گزارش خبرگزاری بین‌المللی قرآن(ایکنا) از گیلان، از آن جا كه قرآن كریم، كلام آفریننده انسان‌هاست با دیگر سخن‌ها تفاوت اساسى داشته و داراى آثار ویژه‌اى است كه در هیچ كلام دیگرى یافت نمى‌شود لذاخواندن قرآن و شنیدن آن حتى براى كسانى كه با زبان عربى آشنایى نداشته و معناى آیات الهى را نمى‌فهمند به عنوان عملى نیک در پرونده اعمالشان ثبت شده، آمرزش گناهان، نورانیت دل و ثواب اخروى را در پى دارد.

افزون بر این، مطابق روایت امام صادق(ع) حتى نگاه كردن در قرآن نیز عبادت بوده و وجود داشتن یک جلد از قرآن در خانه، موجب طرد شیاطین از آن خانه خواهد شد(اصول کافی).

پیامبر اسلام(ص) فرمودند «خانه‌هاى خود را با تلاوت قرآن نورانى كنید، زیرا هر خانه‌اى كه در آن قرآن بسیار تلاوت شود خیر آن خانه زیاد شده و اهل آن گشایش مى یابند و آن خانه براى اهل آسمان نورافشانى مى‌كند؛ چنان كه ستارگان آسمان براى اهل دنیا نورافشانى مى‌كنند»(اصول کافی).

با توجه به آثار مثبت یاد شده، در آیات متعددى از قرآن سخن از تلاوت به میان آمده است؛ مانند «إِنَّ الَّذینَ یَتْلُونَ کِتابَ اللَّهِ وَ أَقامُوا الصَّلاةَ وَ أَنْفَقُوا مِمَّا رَزَقْناهُمْ سِرًّا وَ عَلانِیَةً یَرْجُونَ تِجارَةً لَنْ تَبُورَ»(آیه 29 سوره فاطر). با این حال، باید دانست كه گرچه قرآن كریم به دلیل آنكه مبارک است، براى هر یک از اقشار جامعه بهره مناسبى داشته و حتى تلاوت آن نیز روح‌افزا و دلكش است، اما حدیث تدبر در قرآن حدیث دیگرى بوده و قله رفیع آثار دنیوى و اخروى آن بسى مرتفع‌تر از آثار تلاوت بدون تدبر است.

اصل مطلب آن است كه غرض غایی از نزول قرآن، هدایت انسان‌ها به سوى كمال و سعادت واقعى آنان است و این غرض تنها با عمل كردن به دستورات قرآن محقق مى‌گردد و عمل به قرآن میسر نیست مگر پس از فهمیدن آنچه قرآن در صدد بیان آن است و تنها راه رسیدن به این درجه از فهم، تدبر و تفكر در آیات الهى است، اما آیا تلاوت قرآن بدون فهم و تدبر ثواب زیادی دارد یا فهم و تدبر قرآن بدون تلاوت قرآن؟ و یا آیا در تلاوت قرآن وقت را صرف كنیم یا در خواندن ترجمه آن؟

تلاوت قرآن مقدمه‌اى براى تدبر در آیات آن است لذا بى سبب نیست كه قرآن كریم، خود نه تنها در بیش از سیصد آیه به تفكر و تذكر و تعقل دعوت كرده، بلكه هدف از فرو فرستادن قرآن را تفكر، تعقل و تدبر در آیات الهى دانسته است و می‌فرماید «کِتابٌ أَنْزَلْناهُ إِلَیْکَ مُبارَکٌ لِیَدَّبَّرُوا آیاتِهِ»(آیه 29 سوره ص).

ثواب تلاوت قرآن همراه با تدبر، مسلما برابر با تلاوت بدون تدبر نیست. بنابراین اكتفا كردن به تلاوت تنها، ما را از معارف عمیق و غذاهای روحانی این مائده آسمانی محروم می‌كند.

بدون شک براساس روایات و سیره عملی پیامبر و امامان(ع)، تلاوت قرآن به خودی خود امری پسندیده و دارای آثار تربیتی، معنوی و مادی در جسم، جان، و زندگی یک مومن است.

در روایات آمده است كه هر چیزی زنگار می‌گیرد و نیازمند صیقل است. دل آدمی هم در هنگام زنگ زدگی با تلاوت قرآن جلا می یابد؛ از طرف دیگر تلاوت قرآن، مقدمه انس با قرآن و انس با قرآن، مقدمه آشنایی و فهم معارف آن و فهم معارف و ارزش‌های قرآن، مقدمه عمل به آن و رسیدن به یک زندگی قرآنی است. از این رو نمی‌توان به بهانه تلاوت قرآن، از تدبر و تعمق در معارف آن چشم پوشید و یا به بهانه آشنایی با معارف آن از تلاوت آیات، غفلت كرد.

بیان این نکته حائز اهمیت است که یک انسان مومن بدون شک هنگامی كه برای زندگیش برنامه درستی را تعریف كند و در چنین برنامه‌ای سهم قابل توجهی به عبادت و انس با خدا قرار دهد، خواهد توانست هم از لذت تلاوت و نورانیتش با نام خدا بهره ببرد و هم با تامل در ترجمه و مفاهیم آیات كریمه، عقل تشنه و روح گرسنه خود را از مائده آسمانی معارف قرآن سیر و سیراب كند.

بنابر آنچه گفته شد، تلاوت 50 آیه در روز و تامل در ترجمه و مفاهیم یک صفحه از قرآن و التزام به عمل به اوامر و نواهی آن برای شروع سفارش می‌شود.

منابع: سایت رهروان ولایت، سایت معارف قرآن