تعزیه؛ تاثیرگذارترین آئین از فرهنگ عاشورا

مفید شاطری، نویسنده و پژوهشگر خراسان‌جنوبی در گفت‌وگو با خبرگزاری بین‌المللی قرآن(ایکنا) از خراسان جنوبی، گفت: از 100سال قبل به این سو در جنوب خراسان و در مرکز این حاکم‌نشین یعنی شهر بیرجند، تعزیه، با شکوه خاصی در حسینیه‌ شوکتیه که توسط شوکت‌الملک اول، حاکم بیرجند بنا شده بود، برگزار می‌شد.

وی افزود: در دهه‌ی نخست محرم، بهترین و برجسته‌ترین تعزیه‌خوانان خراسان، چه از نظر اجرا و چه از نظر صدا، شناسایی و انتخاب می‌شدند و در این دهه برای برگزاری مراسم تعزیه به این حسینیه می‌آمدند.

نویسنده‌ی کتاب «حماسه عشق» (آداب و رسوم و تعزیه‌ی خراسان‌جنوبی) در خصوص مراسم تعزیه‌خوانی در منابع مکتوب اظهار کرد: فرهنگ تعزیه از نظر تاریخی در ایران سابقه طولانی دارد، اما آنچه درباره این فرهنگ و آداب و رسوم ویژه آن در منابع مکتوب آمده، عمدتاً به دوره‌ زندیه و بعد از آن محدود می‌شود. اگرچه در دوره‌ صفویه تعزیه و تعزیه‌خوانی رونق زیادی داشته، اما منابع مکتوب آن دوره اشاره زیادی به این امر نکرده و تنها چند سفرنامه به صورت گذرا به نحوه برگزاری این مراسم اشاره کرده‌اند.

عضو هیئت علمی دانشگاه بیرجند گفت: در حقیقت از دوره زندیه به بعد به‌ویژه در اوایل دوران قاجار، مراسم تعزیه‌خوانی به‌طور منظم و دقیق انجام ‌شده‌است.

وی با بیان اینکه اوج برگزاری این مراسم در دوره ناصرالدین شاه اتفاق می‌افتد، ادامه داد: در این دوره، نسخه‌های تعزیه بازنگری و بازچاپ شدند.

شاطری با اشاره به آداب و رسوم مردم خراسان‌جنوبی در ماه محرم تصریح کرد: در روزهای دوم تا چهارم ماه محرم در بیشتر شهرها و روستاهای استان، آیینی با عنوان «علم‌بندان» برگزار می‌شود.

وی ادامه داد: در این مراسم، به یاد علمی که حضرت ابوالفضل‌العباس(ع) در عاشورا برپا کرد، علم‌هایی را در سراسر روستاها و شهرهای استان می‌گردانند.

عضوهیئت علمی دانشگاه بیرجند گفت: تعزیه‌خوانی، مجالس روضه‌خوانی و زیارت عاشورا از دیگر مراسم این ماه است.

نویسنده و پژوهشگر خراسان‌جنوبی با بیان اینکه یکی از ویژگی‌های استان در برگزاری آیین ماه محرم، وجود بانیان مشخص برای هر روز از این ماه است، گفت: برگزاری آیین‌ها و مراسم ویژه محرم در هر روز به نام یکی از اهالی ثبت شده و این فرد، مراسم آن روز را برنامه‌ریزی می‌کند.

سپیده قلندری اسفدن