گذری به بقعه متبرکه «پیربلدک» در دشتروم
گروه اجتماعی: بقعه متبرکه «پیر بلدک» در محل قبرستان متروکه «تنگاری» در منطقه دشتریم (دشتروم)، جنوب شهر قدیم «تل خسروی» از توابع بخش مرکزی شهرستان کهگیلویه و بویراحمد واقع شده است.
به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از کهگیلویه و بویراحمد، بقعه متبرکه «پیر بلدک» در محل قبرستان متروکه «تنگاری» در منطقه دشتریم (دشت روم)، جنوب شهر قدیم «تل خسروی» از توابع بخش مرکزی شهرستان کهگیلویه و بویر احمد واقع شده است.
در این مکان علیالظاهر صورت قبری معروف به «پیر بلدک» وجود دارد که به شعاع دو متری اطراف آن سنگچینی شده است. برخی از محلیان این بقعه را محل یکی از پیران طریقت اهل تصوف بنام «پیر محمود» است که در عصری مورد نفرین محلیان بوده است.
توضیحات مؤلفان در مورد این بقعه
مؤلف کتاب کهگیلویه،ممسنی و بهمئی گفته است «گمان من آن است که با وجود اینکه در تمامی مناطق تل خسروی و یاسوج و اطراف آن نواحی سینه به سینه نقل شده است و مردمان باور دارند مه گور آریوبرزن در دشتریم کهگیلویه در محلی معروف به تنگاری و صورت قبری به نام پیر و بلادک در جنوب ارتفاعات تل خسروی است. همچنین گور آریو برزن احتمالاً پس از حرکت اردوی اسکندر و ترک محل کارزار و بجای ماندن نقش سردار رشید ایرانی در همین آغاز تنگ بنا شده و در محلی بوده است که اکنون داودور نامیده میشود و شاید داودور یا دییدوور یا داودختر حسینآباد کوپن که در ارتفاعی از سنگ تراشیده ساختهاند، همان محل گور آریو برزن است».
یعقوب غفاری، صاحب کتاب تاریخ اجتماعی کهگیلویه و بویر احمد نسبت به قبر مزبور چنین مینویسد «مدارک موجود نشان میدهد که طوایفی از ایل قشقایی بین سالهای 1299 و1301 (ه.ق) در مناطق ییلاقی مشرق و جنوب شرقی یاسوج از جمله دشتروم سکونت داشتهاند، زیرا در قبرستان معروف به «پیر بلدک» حدفاصل بین دشتروم سرگچینه قبرهایی که مربوط به این سالها است، وجود دارند و روی دو تا از این قبرها مجسمه دو شیر سنگی قرار گرفته که زیر پای شیر کوچکتر نوشته شده «وفات مرحوم ملاحاجیبابا ولد مرحوم ملاباباجان کوهواسنه 1299 (ه.ق) و زیر پای شیر بزرگ نوشته شده «وفات مرحوم داشقلی ولد معصومی آرقلی سنه 1301 (ه.ق) شیرهای سنگی فوقالذکر را در سال 1356 (ه.ش) به اداره فرهنگ و هنر یاسوج انتقال دادند».
صاحب کتاب «قالیچههای شیری فارس» نسبت به مجسمه شیرهای مزبور چنین مینویسد «شیر سنگی دیگر، شیر بزرگی است در قبرستان دشتروم در نزدیکی یاسوج که عمری دویست ساله دارد». در حالی که برخی از اصحاب قلم این دو مجسمه را یکی به نام آریو برزن سردار هخامنشی و دیگری را متعلق به چوپان لیکیایی که مسیر راه را بر سپاه اسکندر راهنمایی کرد، ذکر میکنند که چنین نیست.
«در واقع اسناد و اطلاعات محلیان در رابطه با بقاع و اینگونه مزارها به مراتب از اطلاعاتی که اقتداری و برخی به دست آوردهاند وسیعتر است، زیرا مشاهدات عینی و اقوام قبور موجود در بافت قدیمی این قبرستان حکایت از قبور حداکثر دوره صفویه را دارد و بعید به نظر نمیرسد بقعه مزبور همان «پیر محمود» مدفون در اواخر عصر صفویه باشد، که در مجاور آن دو قبور دیگر مربوط به ملا حاجی بابا ولد مرحوم ملا بابا جان کوهوا به سال 1299 (ه.ق) و داشقلی ولد معصوملی آرقلی ترک به سال 1301 (ه.ق) قرار گرفته باشد.
دلیل نامگذاری دشتروم
به این دلیل ک در زمان داریوش سوم که جنگ با سپاهیان رومی بود.سپاهیان رومی در دشتی اتراق میکنند ک با آخرین سردار شجاع ایرانی بنام آریوبرزن در پیکار بودند وسپاهیان رومی دراین دشت شکست میخورند وازآن روز به بعد به دشتروم معروف شد و از آثار تاریخی آن تپه طلایی(به زبان محلی تل خرگوشی) و تنگاری (مخفف تنگه آریوبرزن)که در 25 کیلومتری شهر یاسوج واقع شده است.
در این مکان علیالظاهر صورت قبری معروف به «پیر بلدک» وجود دارد که به شعاع دو متری اطراف آن سنگچینی شده است. برخی از محلیان این بقعه را محل یکی از پیران طریقت اهل تصوف بنام «پیر محمود» است که در عصری مورد نفرین محلیان بوده است.
توضیحات مؤلفان در مورد این بقعه
مؤلف کتاب کهگیلویه،ممسنی و بهمئی گفته است «گمان من آن است که با وجود اینکه در تمامی مناطق تل خسروی و یاسوج و اطراف آن نواحی سینه به سینه نقل شده است و مردمان باور دارند مه گور آریوبرزن در دشتریم کهگیلویه در محلی معروف به تنگاری و صورت قبری به نام پیر و بلادک در جنوب ارتفاعات تل خسروی است. همچنین گور آریو برزن احتمالاً پس از حرکت اردوی اسکندر و ترک محل کارزار و بجای ماندن نقش سردار رشید ایرانی در همین آغاز تنگ بنا شده و در محلی بوده است که اکنون داودور نامیده میشود و شاید داودور یا دییدوور یا داودختر حسینآباد کوپن که در ارتفاعی از سنگ تراشیده ساختهاند، همان محل گور آریو برزن است».
یعقوب غفاری، صاحب کتاب تاریخ اجتماعی کهگیلویه و بویر احمد نسبت به قبر مزبور چنین مینویسد «مدارک موجود نشان میدهد که طوایفی از ایل قشقایی بین سالهای 1299 و1301 (ه.ق) در مناطق ییلاقی مشرق و جنوب شرقی یاسوج از جمله دشتروم سکونت داشتهاند، زیرا در قبرستان معروف به «پیر بلدک» حدفاصل بین دشتروم سرگچینه قبرهایی که مربوط به این سالها است، وجود دارند و روی دو تا از این قبرها مجسمه دو شیر سنگی قرار گرفته که زیر پای شیر کوچکتر نوشته شده «وفات مرحوم ملاحاجیبابا ولد مرحوم ملاباباجان کوهواسنه 1299 (ه.ق) و زیر پای شیر بزرگ نوشته شده «وفات مرحوم داشقلی ولد معصومی آرقلی سنه 1301 (ه.ق) شیرهای سنگی فوقالذکر را در سال 1356 (ه.ش) به اداره فرهنگ و هنر یاسوج انتقال دادند».
صاحب کتاب «قالیچههای شیری فارس» نسبت به مجسمه شیرهای مزبور چنین مینویسد «شیر سنگی دیگر، شیر بزرگی است در قبرستان دشتروم در نزدیکی یاسوج که عمری دویست ساله دارد». در حالی که برخی از اصحاب قلم این دو مجسمه را یکی به نام آریو برزن سردار هخامنشی و دیگری را متعلق به چوپان لیکیایی که مسیر راه را بر سپاه اسکندر راهنمایی کرد، ذکر میکنند که چنین نیست.
«در واقع اسناد و اطلاعات محلیان در رابطه با بقاع و اینگونه مزارها به مراتب از اطلاعاتی که اقتداری و برخی به دست آوردهاند وسیعتر است، زیرا مشاهدات عینی و اقوام قبور موجود در بافت قدیمی این قبرستان حکایت از قبور حداکثر دوره صفویه را دارد و بعید به نظر نمیرسد بقعه مزبور همان «پیر محمود» مدفون در اواخر عصر صفویه باشد، که در مجاور آن دو قبور دیگر مربوط به ملا حاجی بابا ولد مرحوم ملا بابا جان کوهوا به سال 1299 (ه.ق) و داشقلی ولد معصوملی آرقلی ترک به سال 1301 (ه.ق) قرار گرفته باشد.
دلیل نامگذاری دشتروم
به این دلیل ک در زمان داریوش سوم که جنگ با سپاهیان رومی بود.سپاهیان رومی در دشتی اتراق میکنند ک با آخرین سردار شجاع ایرانی بنام آریوبرزن در پیکار بودند وسپاهیان رومی دراین دشت شکست میخورند وازآن روز به بعد به دشتروم معروف شد و از آثار تاریخی آن تپه طلایی(به زبان محلی تل خرگوشی) و تنگاری (مخفف تنگه آریوبرزن)که در 25 کیلومتری شهر یاسوج واقع شده است.
