تأملی در چگونگی رشد فضای آزاداندیشی/ از نقش استاد در تربیت دانشجو و طلبه آزاداندیش تا موانع

مجتبی شیدایی،معاون پژوهشی حوزه علمیه خراسان‌جنوبی در گفت‌وگو با خبرگزاری بین‌المللی قرآن(ایکنا) از خراسان‌جنوبی گفت: قبل از اینکه بخواهیم وضعیت فعلی کرسی‌های آزاد اندیشی در حوزه خراسان جنوبی را بررسی کنیم، باید معنا و مفهوم آزاد اندیشی، جایگاه آزاد اندیشی در دین، قالب‌های آزاد اندیشی و.. را بررسی کنیم.

وی اظهار کرد: دین اسلام بر مبنای منطق، عقل و خرد و آزاد اندیشی پایه‌ریزی شده و شواهد زیادی حاکی از آن است که بزرگان دین اسلام به این مهم توجه ویژه‌ای داشتند، از جمله اینکه وقتی در مخالفت دعوت پیامبر(ص) گفتند ما از دین پدرانمان پیروی می‌کنیم، ایشان پاسخ دادند حتی اگر پدران شما اهل تعقل نبوده باشند؟

معاون پژوهشی حوزه علمیه خراسان‌جنوبی بیان کرد: البته این توصیه رسول الله(ص) فقط در زمینه پیروی بدون تعقل و اندیشه از روش گذشتگان نیست بلکه باید پیروی بدون تفکر و تعقل از رسانه‌های مختلف، شبکه‌های اجتماعی و.. را نیز بر آن افزود.

شیدایی ادامه داد: در حقیقت همه آنچه که از اندیشه و افکار و عقاید به دست ما می‌رسد باید بعد از بررسی صحت و درستی مورد پذیرش واقع شود، که آزاد اندیشی می‌تواند زمینه مناسبی برای رسیدن به این مهم باشد.

موانع فضای آزاد اندیشی در جامعه

وی افزود: جمله معروفی از شهید مطهری است که ایشان می‌گوید از انتقادات و شبهات وارد شده بر اسلام ناراحت نمی‌شوم چرا که اگر اهل دانش آن را بررسی و پاسخ بدهند در حقیقت زمینه رشد اسلام فراهم شده است، جملات اینچنینی نشانگر جایگاه آزاد اندیشی میان بزرگان دین است.

معاون پژوهشی حوزه علمیه خراسان‌جنوبی گفت: آزاد اندیشی در حقیقت این است که بدون خط قرمزهایی که نه منطق، نه اسلام و نه قانون قبول دارد در فضایی آرام و با رعایت منطق، اخلاق و آداب بتوانیم نظریاتمان ولو متفاوت با نظریات مطرح در جامعه را بیان کنیم.

شیدایی با اشاره به اینکه رسیدن به فضای آزاد اندیشی بدون آموزش محقق نمی‌شود، اظهار کرد: اینکه چگونه فرد به مرحله آزاد اندیشی می‌رسد، بسته به این دارد که در دوران دانشجویی، طلبگی، و... اساتید با او در قبال نظراتش چگونه برخورد کرده‌اند، آیا به او اجازه اظهار نظر درباره نظرات دیگران ولو اساتید داده شده است یا خیر.

وی بیان کرد: البته موانع دیگری چون سیاست زده بودن فضای جامعه و نگاه سیاستی به موضوعات و برچسب‌زدن‌های مختلف به اشخاص در مسیر آزاد اندیشی وجود دارد و از این منظر رهبر معظم انقلاب سخن از جهاد فرهنگی زدند چرا که گاه ممکن است فردی در این مسیر از جایگاه و اعتبار و آبروی خویش نیز بگذرد.

وضعیت کرسی های آزاد اندیشی در حوزه خراسان جنوبی

معاون پژوهشی حوزه علمیه خراسان‌جنوبی با اشاره به اجرای 100 برنامه پژوهشی در حوزه علمیه خراسان جنوبی، ادامه داد: سال گذشته برنامه‌های پژوهشی حوزه در سه شیوه نشست علمی، کنفرانس علمی، بوده که همگی از جمله قالب‌های کرسی‌های آزاد اندیشی است.

شیدایی افزود: این برنامه‌ها تنها در مدارس علمیه مرکز استان نبوده، بلکه در مدارس علمیه اسدیه، حاجی آباد، قاین و.. نیز برگزار شده و امسال نیز تلاش ما بر این است که این برنامه‌ها را به قوت در مدارس برادران و خواهران برگزار کنیم.

وی یادآور شد: موضوعات این برنامه‌ها نیز بیشتر اعتقادی، دفع شبهات و حتی موارد چون بررسی تأثیر آگاهی از ادبیات عرب در برداشت صحیح از آیات و روایات بوده است.

حکیمه بهمن زاده