انتشار لحظه به لحظه زندگی افراد در اینستاگرام باید واکاوی شود

حسین خسروی، کارشناس فضای مجازی، در گفت‌وگو با خبرگزاری بین‌المللی قرآن(ایکنا)، با اشاره به تأثیر شبکه‌های اجتماعی بر سبک زندگی، اظهار کرد: استفاده از شبکه‌های اجتماعی مثل هر ابزار دیگری بستگی به نوع نگاه‌، نحوه و میزان استفاده‌ دارد؛ یعنی بسیار مهم است که چه هدفی را در شبکه‌های اجتماعی پیگیری می‌کنند و چه محتوایی را به اشتراک می‌گذارند؛ بنابراین شبکه‌های اجتماعی می‌تواند بسیار مفید و یا بسیار مضر باشد و هر کاربری خودش تصمیم می‌گیرد که در معرض آسیب‌ها قرار بگیرد یا با مدیریت مناسب، کنترلی در حضورش در فضای مجازی داشته باشد.

وی افزود: حضور افراد در شبکه‌ اجتماعی، بستگی به معماری و فلسفه شبکه‌ اجتماعی دارد. گاهی اوقات شبکه اجتماعی مبتنی بر متن و نوشتار است که نوشتار ذاتش در انتقال اندیشه و گفت‌وگوست و گاهی دیگر برخی از شبکه‌های اجتماعی همچون اینستاگرام، مبتنی بر عکس است یعنی افراد عکسی را منتشر می‌کنند و یک زیرنویسی را به ثبت می‌رسانند. بسیاری از هنرمندان کشورهای مختلف با یک عکس پیام وسیعی را انتقال می‌دهند اما ما سعی داریم در کنار عکس، نوشته طولانی را منتشر کنیم.

این کارشناس فضای مجازی تصریح کرد: اینستاگرام، اخیرا یه امکان جدیدی به نام «استوری» را ایجاد کرده مبنی بر اینکه افراد در هر لحظه از زندگی عکسی را منتشر کنند. در گذشته افراد پست‌های موقت را منتشر می‌کردند و این قابلیت جدید اینستاگرام به نام استوری، جایگزین پست‌های موقت افراد شده است. برای مثال افراد به رستوران می‌روند و سریعا عکس‌شان را منتشر می‌کنند که ما در فلان رستوران غذا خوردیم.

وی یادآور شد: عکس‌های «استوری» اینستاگرام افراد، گویای این است که افراد چه نوع سبک زندگی دارند و چگونه زندگی می‌کنند. برای مثال اینکه افراد نماز اول وقت‌شان را منتشر کنند و یا نوع کتاب را نشر دهند و حتی عکس رفتن به سینما، ورزش، کنسرت‌های‌شان را منتشر کنند، گویای این است که افراد چگونه زندگی می‌کنند. در واقع تک تک عکس‌ها پیامی را منتقل می‌کند؛ بنابراین افراد به مرور در تب لایک گرفتن قرار می‌گیرند و با پست‌های‌شان مخاطبان‌شان را انتخاب می‌کنند و به نوعی تأییدیه آنها را می‌گیرند.

خسروی اظهار کرد: علاوه بر تب لایک کردن، کاربران به مرور دچار تب فالور زیاد کردن و درگیری در روابط غیررسمی و هشتک‌گذاری می‌شوند؛ بنابراین این امر می‌تواند یکی از آسیب‌های جدی شبکه اجتماعی اینستاگرام باشد. البته فارغ از اثرات منفی، فضای مجازی دارای فرصت‌هایی است و می‌توان بسیاری از معانی و مفاهیم دینی و اسلامی را انتقال داد و به مرور فرهنگسازی کرد.

وی افزود: در وقایع مختلف، هشتگ‌گذاری میان کاربران داغ می‌شود و کاربران با انتشار عکس‌هایی در این هشتگ‌گذاری شرکت‌ می‌کنند؛ بنابراین اگر بتوان از این فرصت‌ها استفاده کرد و تدابیر لازم را اخذ کرد تا بتوان یک کار فرهنگی مناسب را انجام داد. برای مثال صفحه «شیعه باس»، یکی از صفحاتی است که بسیاری از کاربران را جذب خود کرده است و در این صفحه محتوای مناسبی را ارائه می‌کند.

این کارشناس فضای مجازی تصریح کرد: بنظر می‌‌رسد، کاربرانی که از هر لحظه زندگی‌شان همچون غذا خوردن در رستوران، تماشای فیلم در سینما عکسی منتشر می‌کنند، باید توسط یک روانشناس و جامعه‌شناس واکاوی شود که چنین ادعای برون‌گرایی افراد از کجا ناشی می‌شود و منبع و منشأ آن کجاست. این واکاوی‌ها باید در نشست‌هایی صورت بگیرد تا بحث‌ها شفاف‌سازی شود.

از بسیاری فرصت‌های زندگی جا می‌مانند

وی بیان کرد: یکی از ویژگی‌های فضای مجازی، فردگرایی است و همین موضوع سبب بسیاری از آسیب‌ها می‌شود. زمانی که افراد زمان زیادی را در شبکه‌های اجتماعی سپری می‌کنند، از بسیاری فرصت‌های زندگی جا می‌مانند. حتی مقام معظم رهبری هم در فرمایشات‌شان تأکید کردند که چرا جوانان در شبکه‌های اجتماعی وقت می گذراند. ما باید مقابله با آسیب‌ها را از این نقطه آغاز کنیم و فردگرایی را کنار بگذاریم. همه این موارد بستگی به تصمیم کاربر دارد که روی زمان زندگی‌اش مدیریت کند و بخش کوتاهی از زندگی را صرف فرصت‌های فضای مجازی کند.

خسروی اظهار کرد: افراد می‌توانند زمان حضور در فضای مجازی را مدیریت کنند و طبق آموزه‌های دینی با زمان‌بندی، برنامه‌ریزی و نظم حضور مفیدی در این فضای نوین داشته باشند. اگر مبنای دین بر تقواست؛ بنابراین کنترل خویش هم یکی از مبانی دینی است. افراد باید حضورشان را در این فضاها کنترل کنند تا کمتر دچار آسیب‌ها شوند. گاهی اوقات به دلیل عدم کنترل، افراد از صفحاتی سر در می‌آورند که چندان مناسب نیست.