بقعه امامزاده سید علی، پناهگاه مردمان کویر نهبندان
گروه اجتماعی: بقعه امامزاده سید علی، پناهگاه مردمان کویر نهبندان چون در مسیر اصلی جاده مشهد ـ زاهدان که تنها راه ارتباطی بین شهرهای شمالی و جنوبی و شرقی کشور است قرار گرفته زوار زیادی را پذیرا بوده و علاوه بر مسافران اهالی شهرستانهای بیرجند، قاینات و نهبندان به زیارت این مزار میآیند.
سومین مرحله بازسازی مزار در سال ۱۳۷۱ توسط اداره اوقاف و امور خیریه شروع و ساختمان فعلی به نحو مطلوبی ساخته شد، محوطه امامزاده مساحتی حدود ۵۰۰۰۰ متر مربع مساحت دارد.
ساختمان کنونی مزار هشت ضلعی است که طول اضلاع چهار جهت اصلی آن هر کدام ۱۵ متر و طول اضلاع جهات فرعی هر کدام ۳ متر و ارتفاع آنها ۵ متر مساحتی حدود ۴۰۰ متر مربع دارد.
در جهات شرق، غرب و جنوب سه ایوان همانند هر یک به دهانۀ ۳ متر و عمق یک متر و ارتفاع ۶ متر احداث نمودهاند. در همین ایوانها درهای فلزی به ابعاد۳×۲ متر نصب کردهاند و در بالاسر هر ایوان کتیبهای نگاشتهاند، نمای بیرونی هشت ضلعی به ارتفاع نیم متر با سنگ مرمر و بقیه ارتفاع با آجر تزئین شده است.
حرم رواقهای چهارگانه به طول ۱۶ و عرض ۴ متر در چهار ضلع اصلی دارد که بهوسیله درگاهی بزرگ به اتاق مرکزی بقعه که آرامگاه در آن واقع است راه دارند.
گنبد مزار مخروطی به قطر ۳ و ارتفاع ۱۲ متر از سطح زمین است که در آن ۸ نورگیر برای روشنایی داخل مزار تعبیه شده است. نمای بیرونی گنبد با کاشیهای سفید و آبی و زرد در قالب گل و بوتههای جالب در زمینه لاجوردی تزیین یافته که دورنمای زیبا و جالب دارد.
کف بقعه، نمازخانه و رواقها سنگ مرمر است و با قالی و قالیچه مفروش است. از دیوارها به ارتفاع ۱/۵ متر سنگ مرمر و بقیه سطوح جانبی و سقفهای بقعه و رواقها نیز با گچ سفیدکاری شده است.
در گذشته زیر گنبد صورت قبری به طول ۱/۵ متر و عرض نیم متر و ارتفاع ۱۵ سانتیمتر قرار داشت که بر روی آن پارچه مشکی کشیده و بر بالای آن ضریحی فلزی(پروفیلی) به رنگ خاکستری به طول ۲ متر و ارتفاع ۱/۵ متر وعرض یک متر نصب بود و ضریح مطلای فعلی که توسط استادان اصفهانی ساخته شد در سال ۱۳۷۸ نصب شد.
درآمد مزار از نذورات نقدی و جنسی مردم تأمین میشود که در کنار مرقد امامزاده سیدعلی صندوقی است که مردم نذورات نقدی خود را در آن می ریزند و زیر نظر اوقاف صرف هزینه های ضروری مزار می شود.
تعداد ۴۰ باب زائرسرا و ۱۰ باب سوئیت جهت استفاده زوار احداث شده است. این واحدها دارای امکانات لازم بوده و بهطور رایگان در اختیار زوار قرار میگیرند. آب مورد نیاز از طریق شبکه روستا تأمین میشود، تعداد ۳ نفر خدمه ثابت دارد. کتابخانه آن حدود ۲۰۰۰ جلد کتاب دارد.
در کنار زائرسرا سرویس های بهداشتی مردانه و زنانه هر کدام با ۷ چشمه و دو وضوخانه مردانه و دو وضوخانه زنانه، حمام، کشتارگاه، آشپزخانه، سرویس بهداشتی، فروشگاه مخابرات وجود دارد. فضای سبز آن حدود ۴ هکتار با درختان عناب، توت، پسته، سنجد، کاج، سرو، توت مجنون و انار است. این مزار دارای دو صحن با تعداد زیادی رواق است.
این مزار از حدود سالهای ۱۳۴۰ هجری شمسی تحت نظر اوقاف اداره میشود و چون در مسیر اصلی جاده مشهد ـ زاهدان که تنها راه ارتباطی بین شهرهای شمالی و جنوبی و شرقی کشور است قرار گرفته زوار زیادی را پذیرا بوده و علاوه بر مسافران اهالی شهرستانهای بیرجند، قاینات و نهبندان به زیارت این مزار میآیند.
