قزوه میگوید: شعر نسل امروز با دهه شصت از نظر زبان و اندیشه متفاوت است، نمیخواهم شاعران این نسل را کوچک کنم، اما واقعیت این است که شاعران ما بیشتر میخواندند، دهه 60 دههی پاکبازی بود و دهههای بعد از آن خاکبازی دیدیم.
به گزارش
خبرگزاری بینالمللی قرآن (ایکنا) از ایلام، علیرضا قزوه، شامگاه 23 اسفند ماه در ششمین نشست تخصصی بررسی سبک و مکتب ادبی انقلاب که با همت حوزه هنری و انجمن معلمان زبان و ادبیات فارسی ایلام، برگزار شد، با بیان اینکه در دوران بسیار درخشانی قرار داریم ، اظهار کرد: دو دوری طلایی را پشت سر خودمان داریم که نه سبک شد و نه مکتب، یکی انقلاب نیما و دیگری شعر دورهی مشروطه، که به مکتب و سبک نرسید و اگر بیشتر تلاش میشد به آن میرسید، اما وجود این دو از خوششانسی ماست.
وی ادامه داد: یک کار بسیار خوبی که شاعران انقلاب کردند صرف نظر از برخی حملههای پارتیزانی آنان و اینکه برخی خِفت شاعران دوره قبل را میگرفتند و از جهت تفکر و اندیشه قاطی جریان روشنفکری بودند و به باورهای دینی مردم و انقلاب اسلامی و رهبران انقلاب توهینهایی میشد به تعریض چیزهایی میگفتند، اما شعر انقلاب هیچ دورهی ادبی و هیچ سبکی را انکار نکرد.
پدری که اجازه نداد نام فرزندان شهیدش جایگزین پروین شود!مسئول آفرینشهای ادبی حوزه هنری گفت: شاعری به نام مرتضی امیری اسفندقه برادر دو شهید است وقتی خواستند اسم برادران شهیدش را روی کوچهای بگذارند، پدر این دو شهید که کارگر بود، گفت: این کوچه قبلا به اسم پروین اعتصامی بوده و فرزندان ما برای این ارزشها ، فرهنگ و ادبیات رفتهاند و نباید این کار را کرد و فرزندان من اگر شهیدند نام پروین اعتصامی را کنار نزنید چون شعرش اخلاقی و تعلیمی است.
ارزش ادبیات از نگاه احمدشاه مسعودوی با بیان یک خاطره به منظور تبیین حوزه زبان فارسی گفت: احمدشاه مسعود در شبی که آقای جعفریان داشت فیلمی از وی تهیه میکرد، کتاب یک شاعر ایرانی را داده بود که ورق بزند؛ همزمان عملیاتی شده بود و طالبان حمله کرده بودند، بعد هر کسی میآمد میگفت استاد احمدشاه حمله شده، اما او کتاب را ورق میزد و دستور نظامی صادر میکرد، و بارها که مشاوران نظامی میآمدند مانع این نمیشد که مطالعه نکند و با وجود مطالعه عملیات را هم رهبری میکرد، دو سه بار که گذشت یکی از معاونان با ناراحتی گفت؛ احمد شاه عملیات است، اما احمدشاه جواب داد: این عملیات به خاطر این ادبیات است.این نگاه بسیار خوب و منطقی است.
ادبیات فارسی در جهان معارض داردسراینده مجموعه دو رکعت عشق ادامه داد: رودکی مال پنجکند است و کنارش ناصرخسرو قبادیانی متعلق به بین افغانستان و تاجیکستان است، فردوسی مال همین طوس است، امروز ما از اینها غفلت کردهایم و جز در کشور خودمان که یک زبان معیار، کردی ، ترکمنی و ... موجب غنای ادب فارسی میشود اما در آن کشورها زبان هایی وجود دارد که با زبان فارسی تعارض دارد. تعداد نسخ فارسی چاپ نشده در هندوستان بیشتر از ایران است و زبان فارسی در افغانستان، تاجیکستان و پاکستان معارض دارد.
قزوه ادامه داد: رودکی، ناصرخسرو و فردوسی 4 چهره بزرگ سبک خراسانی هستند، در سبک عراقی هم سنایی جزء تاثیرگذارترینشان است و مولوی، حافظ ، سعدی و عطار نیز حضور دارند، مکتب وقوع از جمله سبکهایی است که به سبک هندی وصل میشود و به سومین ستون زبان فارسی یعنی سبک هندی میرسیم.
وی با بیان اینکه شعر انقلاب معارضه و دعوا ایجاد نکرد و نگاه حذفی نداشته است، تصریح کرد: معلمان اصلی شعر انقلاب که از 1342 یا 1357 شکل گرفت، تمام سبکهای شعر فارسیاند و شعر انقلاب با هیچکدام از سبک ها و شعرها دعوا نداشت و تمام تجربهها را قبول کرد.
قزوه گفت: انقلاب نیما و شاگردان بزرگ این انقلاب یعنی شاملو، اخوان، فروغ شاعران غیرقابل انکارند، و کسی مانند سیدحسن حسینی، از جهت زبانی تحت تاثیر شاملو است و در گنجشک و جبرییل باز سایهی شاملو از سر شعر حسینی نمیافتد.
شاعر مجموعهی «عشق، علیه السلام » ادامه داد: حسینی جزء نابغههای شعر ماست و در نظریه و تئوری شعر از شاعران دیگر جلوتر است، یکبار صفارزاده از من پرسید شما چرا قیصر را این قدر بزرگ کردهاید؟ حسینی که از او بزرگتر است، بله، سهم حسن حسینی خوب ادا نشد، حسینی در شعر طنز نوشداروی طرح ژنریک منحصر به فرد است و در این اثر به معنای واقعی ، خودش است. اما شعر قیصر و سیدحسن در جاهایی تحت تاثیر زبان طاهره صفارزاده است، شاعری که از جهت زبانی و اندیشه مورد غفلت قرار گرفته و تحولات شعری وی که آگاهانه انجام میشود جای بحثهای جدی دارد هرچند شاید برای نسل جوان جذابیت نداشته باشد اما تاثیرگذاریش غیرقابل انکار است.
قزوه تاکید کرد:سهم فروغ فرخزاد در شعر انقلاب از نظر زبانی بیشتر و اوج شعرهایش در کتاب «ایمان بیاوریم به فصل سرد» و «تولدی دیگر» است.
«علی معلم» و « احمد عزیزی» فورمالیستهای شعر انقلابوی از «علی معلم» و « احمد عزیزی» به عنوان فورمالیستهای شعر انقلاب نام برد و گفت: نمود اولیهی کارهای این عزیزان دههی 60 است و معتقدم دهه شصت مظلومترین دههی شعر انقلاب است که دیده نشد هرچند تمام ویژگیهای شعر انقلاب در این دهه دیده میشود.
اندیشه شعر انقلاب متاثر از زبان بیدل و اندیشه صدراییسراینده مجموعه «این همه یوسف» ادامه داد:حرکت زبانی مختص شعر انقلاب است، علی معلم ، احمد عزیزی، یوسفعلی میرشکاک، حسن حسینی هرکدام یک نقطه اشتراک با بیدل دارند و بیدل از جهت اندیشه بر شعر انقلاب تاثیر گذاشته است. در کنار او شریعتی ، مطهری و تفکر صدرایی در اندیشه شعر انقلاب بسیار تاثیر گذاشت که قابل انکار نیست.
وی با تاکید بر اینکه معلم فرهنگ پهلوانی را خوب بلد بود و شعرهایش از نظر زبانی فخیم و از نظر اندیشه پربار است، ادامه داد: احمد عزیزی از جهت فورمالیست بودن حتی یک پله بالاتر از علی معلم است چون کاری که عزیزی انجام داد در گذشته ادب فارسی نمودی ندارد، او سرجان ملکم، کاپیتان بلاک، را قافیه میکند که جدید است و نگاه فلسفی نیز در آثارش مشهود است.
سبک ادبی انقلاب در دهه 60 اتفاق افتادشاعر «صبح بنارس» با تاکید بر اینکه سبک ادبی انقلاب اسلامی اتفاق افتاده است و میتوان آن را به جنگ 55 روزه تشبیه کرد که در آن روز هفتم و هشتم کار تمام شد و اسراییل شکست خورد اما 55 روز ادامه داشت و در واقع به وسط یک کشتی میماند که در دقیقه هشتم طرف را ضربه فنی کردهای اما داوری نیست دست تو را بالا بگیرد، پس شعر انقلاب در دههی 60 هم شکل گرفت.
تفاوت شاعران امروز با شاعران دهه 60
مسئول آفرینشهای ادبی حوزه هنری گفت: شعر نسل امروز با دهه شصت از نظر زبان و اندیشه متفاوت است، نمیخواهم شاعران این نسل را کوچک کنم، اما واقعیت این است که شاعران ما بیشتر میخواندند، دهه 60 دههی پاکبازی بود و دهههای بعد از آن را خاکبازی دیدیم، در این دهه ستونها زده شد، دهه 70 بچههای ما به تزریق نگاه عرفانی به شعر انقلاب رفتند و دههی بعد چیزهای دیگری اضافه شد و به سمت تحقیق، نظریه و ترجمه رفتند.
اولین رساله با موضوع دفاع مقدس را فرانسویها نوشتندقزوه ادامه داد: ما باید به سراغ دانشگاه برویم، روزی بود راجع به ادبیات انقلاب رساله دکتری و فوقلیسانس کم بود، منوچهر اکبری نخستین کسی بود که سال 1361 راجع به این موضوع برای فوقلیسانس رساله نوشت و جالب اینکه اولین رساله با موضوع دفاع مقدس را فرانسویها نوشتند، ما میترسیدیم سراغ این موضوع برویم، الان ادبیات انقلاب موضوع 300 رساله تحصیلات تکمیلی است.
تفاهمنامه دوجانبه با کره برای ترجمه اشعاروی با قدردانی از اساتید دانشگاهها که فهمیدند این ادبیات قابل اعتنا است، ادامه داد: در دهه 90 وارد فضای ترجمه شدیم، و این روزها با کره تفاهم نامه امضاء کردیم و داریم شعر کره را ترجمه میکنیم و آنها هم شعر ما را ترجمه میکنند که برای این کار، وزیرشان به ایران آمد و 50 نامه تاکنون درباره جزییات این کار رد و بدل شده است. بنابراین اگر میخواهیم به سبک برسیم پشتوانه دانشگاه و ترجمه را میخواهیم تا ستون خیمه را بلند کنیم و بگوییم رسیدیم.
شعر، هنرِ خطشکنمصحح «کلماتالشعراء» با تاکید بر اینکه در دوره خوبی هستیم و اگر انقلاب نیما، سبک میشد کار ما دشوار بود و هماکنون ما این آمادگی داریم که به سبک برسیم، ادامه داد: تاکنون هنرهای مختلف در این زمینه نقش آفرینی کردهاند، الان هنر هفتم رقیب ماست، جایزه اسکار میگیرد، موسیقی هم رقیب است اما شعر خط شکن شده و راه را پیدا کرده است، اگر اتفاق سبک بیفتد بار آن بر دوش شعر وادبیات است و تا حالا نیز این کار را کرده است، جز دورهی تیموری که نگارگری نیز به کمک شعر آمد، هماکنون رضایتی که از شعر وجود دارد از بقیه هنرها جلوتر است.
نوآمدگان مهم هستند
قزوه با تاکید بر اینکه نوآمدگان مهم هستند، یک روزی اینجا عبدالجبار کاکایی، بهروز یاسمی، ظاهر سارایی داشت، گفت: من جلیل صفربیگی را در این فضاها قبول دارم و میشود به ایشان استناد کرد و اگر زمانی بپرسند چند رباعیسرای انقلاب داریم، میشود به این شاعر استناد کرد.
احمدعزیزی چگونه در شعر تاثیرگذار شد؟وی تاکید کرد: نوآمدگان بدانند احمد عزیزی راه میفتاد میآمد تهران، جای خواب هم نداشت، میرفت دفتر روزنامه میخوابید اما در همان 23 ، 24 سالگی خود را به ادبیات تحمیل کرد، نثرش و شعرش حرکتی تازه را ایجاد کرد، نیاز نیست شما حمایت حوزه و جاهای دیگر را داشته باشید، خودتان را نشان بدهید.
خاطرهی قزوه از شب شعری در بابلمسئول آفرینشهای ادبی حوزه هنری با بیان اینکه اگر نوآمدگان بیایند سبک ایجاد میشود و من بسیار به شعر انقلاب امیدوارم ، گفت: در همین بابِل شب شعری با حضور شاعران بیش از از20 جهان برگزار شد، من ، عبدالملکیان و بیدج هم بودیم، شب افتتاحیه ما را دعوت نکردند میترسیدند با توجه به تصوراتی که مردم آنجا از جنگ داشتند به ما اعتراض کنند، شب سوم که نوبت به ما رسید و شعر آلمان و آرژانتین، مجارستان، کره و ژاپن و مصر هم بود و نمایندگان خوبی هم داشتند وقتی شعرخوانی ما رسید، مردم از خوشحالی پا شدند، شعر ایران و بچههای ما کم نیستند، وضعیت خوب است اما اینکه منجر به سبک شود ویژگیها و دشواریهایی دارد که باید تمام پازلها را تکمیل کنیم و تذکرهها و ترجمههایی از شعر انقلاب به جهان عرضه شود.