آب و هوای خاص اين منطقه باعث شده طارم بهترين نقطه ايران برای پرورش زيتون گوشتی باشد. تازهترين كشفيات باستانشناسانه از قدمت 2 هزار ساله كشت زيتون در اين منطقه حكايت دارد. ناصر خسرو هم در سفرنامه خود از كشت زيتون در منطقه طارم سخن گفته است.
آب و هوای اين منطقه برای كشت ساير محصولات كشاورزی نيز مناسب است و همين مساله باعث شده شغل بيش از 90 درصد مردم شهرستان، كشاورزی باشد. بيشتر كشاورزان طارم كشت زيتون را در دستور كار دارند يا در صورت اهتمام به ساير كشتها، باز هم تعداد قابل توجهی درخت زيتون در اختيار دارند.
شهرستان طارم تا پيش از سال 1379، فقط هزار و 200 هكتار باغ پراكنده زيتون داشت اما بعد از اجرای طرح توسعه زيتون حالا ميزان باغات زيتون آن به 20 هزار هكتار رسيده و به همين دليل در كشور مقام اول سطح زير كشت زيتون و مقام اول توليد اين محصول را داراست. اما با وجود اجرايی شدن اين طرح توسعه، هنوز ميزان زيتون توليد شده در شهرستان طارم نمیتواند مصرف داخلی كشور را پاسخگو باشد.
خامفروشی و عمدهفروشی زيتون سود زيادی ندارد
طی سالهای گذشته بیشتر كشاورزان طارمی بعد از برداشت محصول، زيتون را به صورت عمده میفروختند اما واقعيتهای بازار اخيرا اين روند را دگرگون كرده است. مهمترين واقعيت بازار زيتون اين است كه خام و عمدهفروشی زيتون، هرگز كشاورزان را به حقوقشان نمیرساند و اين شيوه از فروش از بازگرداندن سود واقعی زحمات كشاورزان ناتوان است.
در سالهای اخير با پديد آمدن روشهای نوين در فرآوری زيتون در مناطق زيتونخيز كشور، اين صنعت گسترش يافته و موجب شده زيتون از نظر تجاری به ارزش واقعی خود نزديک شود. استفاده از صنايع تبديلی برای فرآوری زيتون، عرضه اين محصول را به بازارهای مصرف با رونق بيشتری مواجه كرده است. علاوه بر توليد روغن زيتون كه همچنان رونق اقتصادی خود را در بازارهای جهانی حفظ كرده، توليد انواع زيتون پرورده میتواند بازارهای مصرف جديدی را در داخل و خارج از كشور به خود اختصاص دهد. در شرايطی كه سود حاصل از خامفروشی زيتون برای كشاورزان فقط چند صد تومان است، فرآوری اين محصول میتواند سود حاصله را تا چندين هزار تومان افزايش دهد.
گيلوان يكی از دو دهستان شهرستان طارم است كه هزار خانواده با جمعيت 2 هزار 800 نفر در آن ساكن هستند. در دهستان گيلوان خانهها و كارگاههای خانگی بسياری را میتوان يافت كه در آنها زيتون پرورده، كنسرو زيتون و ترشی زيتون توليد میشود. در حالی كه طارم قطب مهم توليد زيتون با كيفيت و اعلا در كشور است، گيلوان نيز به قطب توليد زيتون پرورده تبديل شده است.
سود قابل توجه در حوزه تولید زیتون پرورده
سيامک جعفری، يكی از افرادی است كه با فرآوری زيتون به صورت خانگی و توليد زيتون پرورده، برای 8 نفر از اعضای خانوادهاش اشتغالزايی كرده است. او میگويد: «گل پَر، آب انار محلی، روغن زيتون، نعناع، سركه سيب، سير محلی، چوچاب (سبزی كوهي محلی) و گردوی چرخ شده مواد لازم برای تهيه زيتون پرورده هستند. روزانه 100 كيلوگرم زيتون پرورده به ارزش هر كيلوگرم 20 هزار تومان میفروشيم كه 25 درصد آن سود خالص است. در واقع روزانه 500 هزار تومان سود خالص از فروش زيتون پرورده بدست میآوريم».
اين فعال اقتصاد مقاومتی میافزايد: «راهاندازی كارگاه فرآوری و توليد زيتون پرورده هزينه زيادی ندارد و به راحتی در منزل انجام میشود. برای اين كارحداكثر به 3 تا 4 ميليون تومان سرمايه نياز است».
اما فرآوری زيتون در گيلوان صرفا به كارگاههای كوچک و خانگی منحصر نمیشود. در همين دهستان عليرضا چراغی صاحب يک كارخانه پيشرفته صنعتی فعال در توليد زيتون پرورده است. او درباره ورود به اين عرصه میگويد: «15 سال پيش 1 كيلوگرم زيتون را به همراه همسرم فرآوری و زيتون پرورده توليد شده را در 10 بسته 100 گرمی، بستهبندی كرديم و در يک فروشگاه برای فروش قرار داديم. روز بعد كه مراجعه كرديم ديدم همه آن 10 بسته فروش رفته است. اين بار دو كيلوگرم زيتون را فرآوری كرديم و ... تا اينكه به مرور كار گسترش يافت و اين كارخانه صنعتی و مدرن را تاسيس كرديم».
كارخانه عليرضا چراغی برای 20 نفر به صورت مستقيم اشتغالزايی كرده است. او خاطرنشان میكند: «از سالها قبل به فكر شغل آينده فرزندانم بودم و همواره به آنها میگفتم كه نبايد سربار دولت باشيد، بلكه خودتان بايد به يک توليدكننده تبديل شويد و چند نفر ديگر را زير پر و بال بگيريد. رمز اصلی موفقيت در كار توليد، روحيه جهادی و شكست ناپذيری است».
چندین كارگاه صنعتی ديگر بايد در گيلوان راهاندازی شود
نكته جالب توجه اينكه كارخانه آقای چراغی موجب شده كه كشاورزان طارمی هيچ نگرانی بابت فروختن زيتونهايشان نداشته باشند. او میگويد: «وقتی كارخانه را تاسيس كرديم، ديگر سرمايهای نداشتيم تا زيتون بخريم. در نتيجه از اقوام و نزديكانی كه برای فروش زيتونهايشان مشكل داشتند، به صورت نسيه زيتون میخريديم و بعد از توليد زيتون پرورده و فروش آنها در بازار، پولشان را پرداخت میكرديم. امروز هركس در طارم برای فعاليت اقتصادی مشكل سرمايه اوليه داشته باشد، من به او كمک میكنم. به اين صورت كه به او زيتون پرورده نسيه میفروشم و میگويم بعد از فروش زيتونهای پرورده در بازار، پول را بازگرداند».
عليرضا چراغي معتقد است كه ظرفيت فرآوری زيتون در شهرستان طارم به قدری بالاست كه حداقل 100 كارخانه صنعتی توليد زيتون پرورده بايد در اين شهرستان تاسيس شود و در اين صورت طارم خواهد توانست نياز داخلی كشور به زيتون پرورده را تامين كند.
كشاورزان گيلوانی سالانه 300 تن زيتون توليد میكنند كه 108 تن آن به زيتون پرورده تبديل میشود و 90 تن از زيتونهای فرآوری شده به خارج از كشور صادر میشود. هم اكنون 20 كارگاه فرآوری زيتون در اين دهستان مشغول به فعاليت است و در اين كارگاهها برای 80 نفر اشتغالزايی شده است.
بسيج سازندگی با هدف حمايت از كشاورزان طارمی و تثبيت گيلوان به عنوان قطب توليد زيتون پروده در كشور، پرداخت تسهيلات اقتصاد مقاومتی برای تامين دستگاههای صنايع تبديلی را در دستور كار دارد.