تجلی آموزههای تربیتی قرآن در سوره لقمان
گروه فعالیتهای قرآنی: : بخش عمدهای از سوره لقمان به نصایح لقمان حکیم به فرزندش اختصاص دارد که هر پند و نصیحت آن میتواند برای ما در راستای سبک زندگی اجتماعی اسلامی و تربیت فرزند مفید واقع شود.
حمیدرضا جعفری حافظ کل قرآن کریم و دکترای فقه و مبانی حقوق اسلامی در گفتوگو با خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از خراسانجنوبی گفت: سوره لقمان به لحظات آموزههای خاص تربیتی و اجتماعی برجسته است.
وی اظهار کرد: بخش عمدهای از این سوره به نصایح لقمان حکیم به فرزندش اختصاص دارد که هر پند و نصیحت آن میتواند برای ما در راستای سبک زندگی اجتماعی اسلامی و تربیت فرزند مفید واقع شود.
حافظ کل قرآن کریم بیان کرد: نکتهای که در ابتدا باید به آن اشاره کرد این است که لقمان فرزندش را با واژه يَا بُنَيَّ(ای پسرک من) خطاب کرده است که نوعی لطافت و عواطف همراه با آن آمیخته شده که حتی همین سبک خطاب کردن فرزند نیز درسآموز است.
جعفری ادامه داد: با توجه به صحبتهای لقمان به فرزند میتوان این درس را گرفت که بهترین راه تربیت فرزند و امر به معروف او گفتوگو است، موضوعی که متأسفانه امروزه در خانوادهها کمرنگ شده است و اعضای خانواده کمتر با یکدیگر ارتباط کلامی برقرار میکنند.
تأکید قرآن بر نوع انتخاب واژهها در گفتوگو با فرزند
وی افزود: نکته دوم نوع انتخاب واژهها در گفتوگو با فرزند است و همانطور که اشاره شد لقمان فرزندش را يَا بُنَيَّ ای پسرک من خطاب کرد که نشان می دهد در صحبت با فرزند باید عواطف و احساسات تجلی داشته و از سر مهر و محبت با فرزندمان سخن بگوییم.
این کارشناس قرآنی گفت: بعد از توصیه به توحید و قائل نشدن شریک برای خداوند، توصیه مهم لقمان به فرزندش احسان به والدین و به ویژه مادر است و در این سوره سختیهایی که مادر در دوران بارداری و شیردهی تحمل میکند مورد اشاره واقع شده است.
جعفری اظهار کرد: در آیه 14 سوره لقمان بیان شده است«وَوَصَّيْنَا الْإِنْسَانَ بِوَالِدَيْهِ حَمَلَتْهُ أُمُّهُ وَهْنًا عَلَى وَهْنٍ وَفِصَالُهُ فِي عَامَيْنِ أَنِ اشْكُرْ لِي وَلِوَالِدَيْكَ إِلَيَّ الْمَصِيرُ و انسان را در حق پدر و مادرش سفارش كرديم كه مادرش او را با ضعف روزافزون، آبستن بوده است، و شير دادن و از شير گرفتن او دو سال به طول انجاميده، براى من و پدر و مادرت سپاس بگزار كه سير و سرانجام به سوى من است»
محدوده اطاعت از والدین از نظر قرآن
وی بیان کرد: البته احسان به والدین به این معنا نیست که هر آنچه گفتند هر چند خلاف توصیه خداوند باشد را بپذیریم چرا که محدوده اطاعت از والدین فرامین الهی است که در آیه 15 سوره لقمان این مطلب مورد تأکید قرار گرفته است.
این حافظ کل قرآن کریم افزود: ممکن است برای خیلیها این سؤال پیش بیاید که اگر والدین ما را توصیه به روش خلاف دین کنند و ما نخواهیم بپذیریم آیا مجاز به قطع ارتباط با آنان هستیم؟ و آیا میتوانیم از محبت خود به آنها کم کنیم.
جعفری گفت: در آیه 15 سوره تأکید شده در هر صورت با والدین به نیکویی رفتار کند هر چند اهل شرک باشند و بیان شده «وَإِنْ جَاهَدَاكَ عَلَى أَنْ تُشْرِكَ بِي مَا لَيْسَ لَكَ بِهِ عِلْمٌ فَلَا تُطِعْهُمَا وَصَاحِبْهُمَا فِي الدُّنْيَا مَعْرُوفًا و اگر آن دو نفر تلاش کنند تا بر پایه جهالت و نادانی چیزی را شریک من قرار دهی، از آنان اطاعت مکن؛ ولی در دنیا با آن دو نفر به شیوهای پسندیده معاشرت کن»
توصیه به نماز، صبر و پرهیز از فخرفروشی
وی با اشاره به اینکه لقمان به فرزندش توصیه برای اقامه نماز و صبر نیز کرده است، اظهار کرد: امر به معروف و نهی از منکر از دیگر توصیههای لقمان به فرزندش است و او به فرزند خود میگوید که نسبت به آنچه در اطرافت میگذرد بی تفاوت نباش و از سر مهربانی دیگران را توصیه به خوبیها کن و از منکرات پرهیز ده.
این کارشناس قرآنی یادآور شد: آیه 18 سوره لقمان توصیه دیگر این حکیم بزرگ به فرزند است که او را از کبر و فخر فروشی پرهیز میدهد و بیان میکند«وَلَا تُصَعِّرْ خَدَّكَ لِلنَّاسِ وَلَا تَمْشِ فِي الْأَرْضِ مَرَحًا إِنَّ اللَّهَ لَا يُحِبُّ كُلَّ مُخْتَالٍ فَخُورٍ متکبرانه روی از مردم برمگردان، و در زمین با ناز و غرور راه مرو، همانا خدا هیچ خودپسند فخرفروش را دوست ندارد»
