نخریسی؛ هنری به جای مانده از گذشتههای بشرویه
گروه اجتماعی: مدیر جهاد کشاورزی بشرویه گفت: یکی از مشاغل متداول در بشرویه، تابیدن نخ و تبدیل پشم شتر، گوسفند و کرک و موی بز به رشتههایی با قطر حدود یک تا دو میلیمتر بوده است که نخریسی نامیده میشود.
حسین سرچاهی مدیر جهاد کشاورزی بشرویه در گفتوگو با خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از خراسانجنوبی اظهار کرد: تا دهه ۵۰ در اکثریت قریب به اتفاق منازل بشرویه چرخ نخریسی و جِلَکْ وجود داشته است و ریسندگان با استفاده از چرخ مخصوص عموماً از بین بانوان و آقایان از جِلَک به عنوان شغلی در اوقات فراغت از شغل اصلی نخریسی داشتهاند.
وی افزود: جِلَک به نوعی ابزار ریسندگی متحرک و ساده گفته میشود که متشکل از دوکی به طول ۴۰ سانتی متر و پرههایی که به بهتر چرخیدن و تعادل چرخش کمک میکند، است.
مدیر جهاد کشاورزی بشرویه بیان کرد: نخ تولید شده از پشم گوسفند پس از رنگ آمیزی در بافت قالیچه محلی کاربرد داشته و نخ حاصل از موی بز برای تولید فرش، جوال، ریسمان و سیاه چادر استفاده میشده است.
سرچاهی افزود: همچنین از کرک بز که از حیث ارزش اقتصادی در درجه اول قیمت و لطافت است، برای بافت برک استفاده میشده است.
وی با بیان اینکه در حال حاضر، پشم گوسفند به بهاء بسیار نازل خریداری و به کارخانههای ریسندگی ارسال میشود، تصریح کرد: همچنین به دلیل ارزش موی بز و عدم پوشش هزینه جمعآوری با فروش، از برش مو و کرک بز خودداری میشود.
مدیر جهاد کشاورزی بشرویه با بیان اینکه در گذشته، هر فرد ریسنده در طول روز به طور متوسط دو کیلو پشم را به نخ تبدیل میکرده است، اظهار کرد: پشم شتر نیز با همین روش به نخ تبدیل شده و برای تولید زیرانداز و جانماز استفاده میشده است.
سرچاهی بیان کرد: قبل از شروع ریسندگی باید پشم گوسفند را با استفاده از ابزارهایی مانند کمان حلاجی و وسیلهای به نام تخته شانه، ضمن زدودن هرگونه ماده خارجی، حلاجی کرد.
وی یادآور شد: این عمل نیز در اوقات فراغت از مشاغل اصلی بوده است که با ابزاری چوبی که تختهای به طول ۳۰ سانتیمتر و عرض حدود ۱۰ سانتیمتر عمود بر تختهای مشابه اما به طول حدود ۶۰ سانتیمتر که افقی است با شانهای مخصوص بر بالای شیاری که در تخته عمودی تعبیه شده و با عبور دادن و کشیدن چند باره پشم مناسبسازی میشود که این عمل در زبان محلی «وَر زدن» نامیده میشود.
