شکستن قالبهای تکراری؛ مهمترین رهاورد ماه رمضان
گروه اجتماعی ــ عضو هیئت علمی دانشگاه شهرکرد و پژوهشگر حوزه مطالعات دینی و اخلاقورزی در چهارمحال و بختیاری با اشاره به پایان ماه رمضان، گفت: شکستن قالبهای عادت شده در راستای تحول مؤمنانه و رعایت اخلاق دشمنی(اخلاقمداری با دشمنان)، از مهمترین دستاوردهای این ماه مبارک است.
عزیزالله مولوی وردنجانی، عضو هیئت علمی دانشگاه شهرکرد و پژوهشگر حوزه مطالعات دینی و اخلاقورزی در چهارمحال و بختیاری در گفتوگو با ایکنا از چهارمحال و بختیاری، با اشاره به پایان ماه مبارک رمضان، اظهار کرد: مهمترین دستاورد و هدف این ماه مبارک که هر مؤمن روزهدار باید به آن دست یافته باشد، اخلاق است.
وی با اشاره به فلسفه وجودی اخلاق که دستاوردهای ماه مبارک رمضان نیز در زیرمجموعه آن قرار میگیرد، تصریح کرد: اخلاقِ مورد اشاره که هر روزهدار واقعی در پایان یک ماه اطاعت امر خداوند میتواند به آن دست یابد، شامل «تحول مؤمنانه» و «اخلاقِ دشمنی» است.
مهمترین ضرورت تحول مؤمنانه
مولوی در تشریح تحول مؤمنانه، گفت: مقوله تحول مؤمنانه اشاره به این واقعیت دارد که بسیاری از خصلتهای انسانی به مدد پیروی از دستورات شرع و خداوند، به سمت بهبود و کامل شدن تحول میپذیرند که این مهم در طول یک ماه روزهداری، تحققپذیر است.
وی یکی از مهمترین ضرورتها برای این تغییر مثبت را شکستن قالبهای عادت شده در زندگی عنوان کرد و افزود: این نکته در دو بیت از حافظ و نظامی به خوبی بیان شده که «از خلاف آمد عادت بطلب کام که من، کسب جمعیت از آن زلف پریشان کردم» و نیز، «هر چه خلاف آمد عادت بود، قافله سالار سعادت بود».
این مدرس دانشگاه در استان با تأکید بر اینکه برای رسیدن به نتایج متفاوت ناگزیر از تغییر منشها هستیم، بیان کرد: در سخنان بزرگان علوم رفتاری، اگر هر روز از یک مسیر عبور میکنیم و انتظار رسیدن به نتیجهای متفاوت را داریم باید در خرد خود تردید کنیم و ماه مبارک رمضان، بستر تحول در مسیر مألوف انسان را برای او فراهم میکند.
متغیرهای تحول مؤمنانه
وی یکی از مصداقهای ماه مبارک رمضان در راستای شکستن قالبهای تکراری را سحرخیزی دانست و ادامه داد: سحرخیزی یکی از مهمترین ضرورتهای تحول مؤمنانه است که حافظ در این خصوص میگوید: «این گنج سعادت که خدا داد به حافظ، از یمن دعای شب و ورد سحری بود» و انفاس سحرخیزان همیشه از بهترین یاریگران این تحول مؤمنانه در زندگی هستند.
مولوی کم خوردن و کم آشامیدن برای رسیدن به معرفت صحیح را یکی دیگر از متغیرهای تحول مؤمنانه معرفی کرد و افزود: مذمت پرخوری که در ماه مبارک رمضان به پرهیز از آن بسیار تأکید شده در این بیت از مولوی به خوبی نمایان است: «تا تو تن را چرب و شیرین میدهی، گوهر جان را نیابی فربهی».
پژوهشگر حوزه مطالعات دینی و اخلاقورزی در استان تأکید کرد: مدیریت رفتارها برای تغییر وضعیت رفتاریِ معرفتی و معنوی راه بسیار مسطح برای رسیدن به تحول مؤمنانه را فراهم میکند که اگر این تحول برای انسان اتفاق بیفتد، آثار و نتایج درخشان و ماندگاری در سطوح مختلف حیات او خواهد داشت همچنانکه همه عرفا و بزرگان سیر و سلوک این تحول را تجربه کردهاند.
دشمنی ورزیدن مؤمن
مولوی «اخلاقِ دشمنی» به معنای اخلاقمداری با دشمنان را یکی از مهمترین پیامهای اخلاقی دریافتی از ماه مبارک رمضان برشمرد و افزود: این امر که به تعبیر بنده میتوان آنرا «اخلاقِ پدرکشتگی» نیز خواند اشاره به آموزه تربیتی و دینی مهمی دارد که بر مبنای آن، حتی دشمنی ورزیدن نیز که عینِ مخالفت و خصومت است، دارای ارزشها و حدود و ثغور اخلاقی است که این مهم در سیره رفتاری امیرالمؤمنین(ع) به وفور به چشم میخورد.
وی با برشمردن چند نمونه از مصداقهای مدارا و انصافورزی امام علی(ع) در قبال دشمنانشان، گفت: این امام بزرگوار که تربیت یافته مکتب اخلاقی پیامبر اسلام(ص) بودند، در مواجهه با عمرابن عبدود که به تعبیر مولوی «او خدو انداخت بر روی علی، افتخار هر نبی و هر ولی»، دست از پیکار کشیدند، در غزای با او کاهلی کردند و فرمودند: «چون غیر حق در میان آمد، پنهان کردن تیغ تیز را شایستهتر دیدم».
مولوی تأکید بر حقوق قاتل خود را یکی دیگر از مصادیق رعایت اخلاق دشمنی در وجود مبارک امام علی(ع) عنوان و اضافه کرد: در لیالی ماه رمضان که آن حضرت در آستانه شهادت قرار میگیرند، در مورد مکان و خوراک ابنملجم که زندانی است، به فرزندانشان نصیحت میکنند و خشم و عصبانیت، ایشان را از جاده انصاف و عدالت خارج نمیکند.
پیامهای تربیتی امام علی(ع)
عضو هیئت علمی دانشگاه شهرکرد اعطای آزادیهای سیاسی و اجتماعی، رعایت حقوق فردی و اجتماعی دشمنان و مخالفان و تأمین امنیت سیاسی و اجتماعی آنان را از دیگر ظهورات اخلاق دشمنی در حیات امام علی(ع) برشمرد و گفت: زندگی ایشان سراسر درس و مملو از پیامهای تربیتی انسانی است.
مولوی با اشاره به بخشی از پیامهای تربیتی امام اول شیعیان در خصوص اخلاق دشمنی، گفت: ایشان فرمودهاند: به دشمنانتان فحش ندهید، دشمنانتان را نکشید، به سراپرده آنان بی اذن، وارد نشوید، به زنان بیدفاع کاری نداشته باشید، کودکان را آزار ندهید و از نصیحت و ارشادشان مضایقه نکنید.
وی با نقل بخشی از خطبه «متقین» نهجالبلاغه، خاطرنشان کرد: امام علی(ع) در این خطبه صفت بارز متقین را زیادهروی نکردن در بغض و دشمنی عنوان میکند که این رفتار زیبا و کریمانه را حافظ در این بیت به نظم در آورده: «آسایش دو گیتی تفسیر این دو حرف است، با دوستان مروت با دشمنان مدارا».
انتهای پیام
