آهنگ زندگی در میان دست‌های پینه بسته

قدمت کفش بیرجندی به 130 سال برمی‌گردد و این یعنی این هنر که از فرسودگی و تلاش دست‌ها نشان دارد، قدمتی طولانی دارد اما آیا به اندازه قدمتش به آن توجه شده است؟

برای یافتن زندگی از نوع رزق حلال، روانه کوچه پس کوچه‌های قدیمی بیرجند شدم. در کوچه‌هایی که دیوارهای کاهگلی‌اش نشان از زندگی به سبک قدیم دارد، مغازه‌هایی خودنمایی می‌کرد که در آن هنوز انسان‌هایی از دیار گذشته مشغول فعالیت بودند.

مغازه‌هایی که زنگ شیرین میخ و چکش مدام از آن به گوش می‌رسد، گویی این زنگ‌ها نشان از یک نوع سبک زندگی دارد. سبک زندگی به نام کسب رزق حلال.

آدم‌هایی که جوانیشان در پشت چرخ‌های کفاشی گذشته و حال که به خزان پیری رسیده‌اند، با وجود مشکلات هنوز دست از کار نکشیده‌اند.

گویی گذر زمان در اراده بلندشان هیچ اثری نگذاشته و خاک فراموشی برای چهره کسب و کارشان ننشسته است، درست است که چرخ‌ها به پویایی روزهای جوانیشان کار نمی‌کنند، درست است که این مغازه‌ها همچون گذشته پر از مشتری نیست، اما زندگی هنوز در این مغازه کوچک جریان دارد.

حسین زینلی نام کفاشی است که شغل اجدادی خود را از هفت سالگی شروع کرده است و تولیدی کفش کوچکی در بیرجند دارد. او با شوق و اشتیاق فراوانی از شغلش که اکنون بازار خوبی هم ندارد سخن می‌گوید، شوقی وصف‌ناشدنی برای کسب رزق حلال.

وی در گفت‌وگو با ایکنا از خراسان‌جنوبی اظهار کرد: امروزه به دلیل کمبود مواد اولیه، بالا رفتن قیمت و کاهش کیفیت کار متاسفانه رغبتی برای تولید کفش وجود ندارد و بیشتر به تعمیر کفش مشغول هستند.

این کفاش بیان کرد: از سوی مردم نیز استقبالی صورت نمی‌گیرد چراکه گرایش عمومی بیشتر به سمت و سوی محصولات چینی است.

زینلی ادامه داد: از قدیمی‌های صنعت کفش بیرجند می ‌توان به استادان قیاسی، انگشتری، کوزه گران، نقره‌ای و صداقت اشاره کرد. که کار آنان به دست فراموشی سپرده شده است.

وی با گلایه از عدم همکاری ارگان‌های مرتبط، اظهار کرد: در گذشته کفش از سوغات اصلی بیرجند بوده است، اما اکنون چیزی از آن نمانده و اگر کسی هم قصد دارد در این زمینه فعالیت کند با مشکل نبود سرمایه و مکان روبه رو است.

این کفاش بیان کرد: در گذشته کفش بیرجند انواع مختلفی داشته است که می‌توان به سرجنسی، سر چرمی، چارق و ساق علی اشاره کرد که متاسفانه اکنون بعضی از آن‌ها مثل ساق علی دیگر مورد استفاده قرار نمی‌گیرد.

زینلی تصریح کرد: با گران شدن مواد اولیه، تولیدکنندگان نتوانستند به موازات آن قیمت کفش را بالا ببرند و این باعث شد زیان بسیاری را متحمل شوند.

وی با سخن گفتن از تمام این مشکلات اپا در تمام طول مصاحبه در حال کار بود، کاری که از نیاکانش به ارث برده و زندگی خود را سال‌ها براساس آن گذرانده و طعم شیرینش را حس کرده است.

سید احمد برآبادی، مسئول حوزه پژوهش و مطالعات اداره کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری خراسان جنوبی نیز از  ثبت مهارت و ساخت کفش سنتی چَپَّت در فهرست میراث معنوی خبر داد و گفت: در گذشته به این کفش چپ پات می‌گفتند که به دلیل ان بوده که زمان پوشیدن آن پای راست و چپ اشتباه می‌شد.

وی با بیان اینکه چپت به نوعی چارق معمولی گفته می‌شد که آن را از چرم و لاستیک می‌سازند، تشریح کرد: صادرات ان به شهرهای و استان‌های دیگر و یا حتی خارج کشور دلیلی بر متمرکز بودن کارگاه‌ها بوده است.

مسئول حوزه پژوهش و مطالعات اداره کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری خراسان جنوبی یادآور شد: مهارت و ساخت کفش چپت در ۶ دی‌ماه ۹۵ در فهرست آثار معنوی کشور(ناملموس) به ثبت رسید.