یلدا را غنیمت بشماریم/ به سمت مرگ سنتها پیش نرویم
گروه اجتماعی ــ عضو هیئت علمی دانشگاه گیلان با بیان اینکه شب یلدا میتواند به تحکیم خانواده کمک کند، افزود: متأسفانه در حال حاضر به سمت مرگ سنتها پیش میرویم و برخی از افراد توجه به سنت را عقبماندگی میدانند و هر چیزی که رنگ و بوی جدید دارد را عامل پیشرفت قلمداد میکنند.
جواد نظریمقدم، عضو هیئت علمی پژوهشکده گیلانشناسی دانشگاه گیلان در گفتوگو با ایکنا از گیلان، با بیان اینکه توجه به مناسک و آداب و رسوم کهن به شکلگیری هویت جمعی کمک میکند، گفت: جامعه از عناصر هویتی تشکیل شده و مردم تعلقخاطر به این عناصر دارند و سعی میکنند آنها را حفظ کنند.
وی با تأکید بر لزوم وجود انسجام اجتماعی در جامعه، افزود: خوراک، پوشاک، زبان، گویش، صنایعدستی، آداب و رسوم و مناسک و جشنهای باستانی همچون عید نوروز و شب یلدا عناصر هویتی ماست و هرچقدر عناصر هویتی قویتر و پررنگتر شود انسجام اجتماعی تقویت میشود.
عضو هیئت علمی دانشگاه گیلان اظهار کرد: این دست از مناسک جامعه را با فرهنگ و تاریخ و تمدن خود پیوند میدهد؛ لذا گرامیداشت عناصر هویتی از این جهت که به آحاد جامعه احساس حضور و تعلقخاطر میبخشد، نشاط اجتماعی ایجاد میکند.
نظریمقدم، زبان فارسی، ادبیات و حافظ را بخش مهمی از میراث فرهنگی و ادبی جامعه ما دانست که در مناسکی همچون شب یلدا بازتولید میشود و بیان کرد: در شب یلدا اعضای خانواده گرد هم جمع میشوند و حافظ میخوانند و تاریخ و ادبیات و سنت خود را احیا میکنند. جامعه ایرانی همواره سعی کرده عناصر هویتی خود را زنده نگه دارد و علیرغم همه مشکلات اقتصادی نسبت به انتقال آداب و رسوم ملی اهتمام داشته است.
وی جشنها و اعیاد و عزاداریها را جزو هویت ملی ایرانیان دانست و متذکر شد: جامعه به دنبال حفظ هویت خودش است، اما امروز به واسطه گستردگی فضای مجازی در معرض هویت غربی قرار گرفتهایم. خانوادهها به واسطه مشغلههای اجتماعی و اقتصادی خانوادهها کمتر همدیگر را میبینند؛ لذا جامعه نیازمند شادی و نشاط است که در کنار خانواده و شبنشینیهای صمیمانه ایجاد میشود.
مناسبتهای نوظهور تنها به نفع سیستمهای اقتصادی است
این مدرس دانشگاه خوراک، پوشاک، زبان و دین و مذهب را میراث فرهنگی و هویت ملی دانست و بیان کرد: شاهد ورود برخی از عناصر فرهنگ غرب همچون کریسمس و هالووین به جامعه هستیم، اما غالب مردم نسبت به عناصر بیگانه آگاه هستند؛ لذا گرامیداشت مناسک هویتی همچون عید نوروز و شب یلدا باعث میشود فرهنگهای ملی و محلی در مواجهه با هجمه فرهنگ جهانی قوت بگیرد و قوام و دوام بیشتری پیدا کند.
وی با بیان اینکه جامعه با قوت گرفتن هویت ملی در برابر عناصر هویتی بیگانه حل نمیشود، گفت: جامعه ایرانی با عناصر هویتی خاص خودش معنا پیدا میکند و اگر عناصر هویتی ما از بین برود دیگر ایرانی نیستیم.
نظریمقدم همه آداب و رسوم و مناسک فرهنگی و تمدنی را در طول تاریخ دستخوش آسیب دانست و اظهار کرد: به واسطه فضای مجازی شاهد پررنگتر شدن برخی از آسیبها از جمله تجملگرایی و اسراف و چشم و همچشمی در گرامیداشت مناسک ملی و مذهبی هستیم. متأسفانه برخی از افراد که به دنبال بازتولید عناصر هویتی هستند صرفاً به ظاهر مناسک بسنده میکنند و مناسک میشود هدف و خالی از روح و محتوا، زیرا اعتقادی به سنت ندارند و میخواهند سنتزدایی کنند.
عضو هیئت علمی دانشگاه گیلان فراگیر شدن برخی از مناسبتها و جشنهای نوظهور را تنها به نفع سیستمهای اقتصادی دانست و یادآور شد: برگزاری بسیاری از جشنها و مناسبتها در جامعه بیشتر شده، اما به همان نسبت شاهد مرگ عاطفه و احساس در خانوادهها هستیم و زندگیها روح ندارد و خانوادهها از عشق و محبت خالی هستند.
استفاده درستی از شبکههای اجتماعی نداریم
وی تعلقخاطر نسبت به سنت را یکی از اصول هویت اجتماعی دانست و بیان کرد: متأسفانه استفاده درستی از شبکههای اجتماعی نداریم و افراد میخواهند هر تجربهای را در معرض عموم قرار دهند که در نهایت منجر به تضعیف روابط خانوادگی میشود. نشر برخی از تجربهها در شبکههای اجتماعی که صرفاً جنبه خودنمایی و نمایش دارد موجب میشود جامعه غیر برخوردار از آن امکانات احساس محرومیت کند و همین احساس محرومیت نسبی بحرانهای روحی و آسیبهای اجتماعی را به دنبال دارد.
این جامعهشناس با اشاره به گسترش برگزاری جشنهای نمایشی و بیمحتوا از تولد تا مرگ افراد، بیان کرد: در شبکههای اجتماعی با حجم زیادی از اینگونه مناسک مواجه هستیم که به جای قوام بخشیدن به خانواده بیشتر جنبه ضدخانواده پیدا کرده است.
وی با بیان اینکه «بزرگ خانواده» دیگر جایگاه ندارد، گفت: متأسفانه به سمت مرگ سنت پیش میرویم و برخی از افراد توجه به سنت را عقبماندگی و والدین و بزرگترها را انسان دست دوم میدانند و هر چیزی که رنگ و بوی جدید دارد را عامل پیشرفت قلمداد میکنند.
نظریمقدم جمعهای خانوادگی را عامل انتقال تجربه، زنده ماندن ادبیات و افزایش امید و شادابی دانست و تأکید کرد: فضای مجازی افراد را از خانواده جدا کرده است؛ لذا باید فرصتهایی همچون شب یلدا را برای در کنار هم بودن غنیمت بشماریم و کانون خانواده را گرم و گفتوگو را تجربه کنیم.
شب یلدا و تحکیم خانواده
وی با بیان اینکه شب یلداها میتواند به تحکیم خانواده کمک کند، افزود: خانواده روح و محتوای فرهنگ ایرانی ـ اسلامی ماست و نیازمند بازگشت به خانواده هستیم. عناصر هویت ملی ما در پیوند با عناصر هویتی مذهبی ماست. فرهنگ و هنر و ادبیات و موسیقی ما با اسلام پیوند خورده و در شب یلدا حافظ میخوانیم.
عضو هیئت علمی دانشگاه گیلان حافظخوانی در شب یلدا را نمود فرهنگ ایرانی ـ اسلامی در خانواده دانست و متذکر شد: حافظ شناسنامه ایرانیان است و از این جهت حافظ نامیده میشود که قرآن را از حفظ بود و تجلی آیات در اشعارش هویداست؛ لذا ایرانیان دوست دارند دین را تعظیم کنند و هویت ملی خودشان را با هویت مذهبیشان گره بزنند. این را مردم خوب میفهمند، اما گاهی نخبگان عقبتر از مردم هستند. برخی به یلدا تنها به مثابه یک آیین ملی عاری از نشانههای مذهبی نگاه میکنند که این غلط است. مردم در شب یلدا همان کاری را میکنند که در سفره هفتسین نوروز میکنند. در آنجا قرآن بر سر سفره میگذارند و اینجا اشعار حافظ قرآن را میخوانند.
این جامعهشناس شب یلدا را فرصت طلایی برای معرفی فرهنگ ایرانی ـ اسلامی دانست و بیان کرد: هم علما و هم نخبگان فرهنگی و سیاسی و اجتماعی باید مناسک فرهنگی و هویتی را پررنگ کنند، زیرا قوام و دوام جامعه ایرانی در عناصر هویتی است.
انتهای پیام
