دهه فجر؛ بخشی از هویت ملی ایران

جواد نظری مقدم، دکترای فرهنگ و ارتباطات در گفت وگو با ایکنا از گیلان، با اشاره به نقش هویت ملی در ابعاد سیاسی و اجتماعی جامعه، اظهار کرد: هویت پاسخی به سؤال «من کیستم؟» است و اگر هویت را در ابعاد ملی تعریف کنیم، شاخصه های یک ملت و یک جامعه در مجموع به عنوان هویت ملی شناخته می شود.

وی با بیان اینکه هر جامعه ای شاخصه های هویتی خاص خودش را دارد، تصریح کرد: مجموعه عناصر و شاخصه هایی که بر مبنای آن یک جامعه را می شناسیم و از جامعه های دیگر متمایز می می‌کنیم، هویت ملی آن جامعه را شکل می دهد.

عضو هیئت علمی دانشگاه گیلان با تأکید بر لزوم بازتولید هویت ملی، بیان کرد: هر اندازه هویت ملی یک جامعه احیا و بازتعریف شود، به قوام و استحکام آن جامعه کمک می کند و در مقابل با تضعیف عناصر هویتی، جامعه ضعیف می شود.

این دکترای فرهنگ و ارتباطات زبان، غذا، لباس و گویش های محلی را از جمله نمادها و عناصر هویت ملی دانست و گفت: زبان فارسی شاخصه هویت ملی ماست.

وی با بیان اینکه فرهنگ و هویت ملی در دو بعد زمان و مکان تشکیل می شود، تصریح کرد: هر جامعه ای از این دو شاخصه برخوردار است، زیرا ملت ها در یک بستر تاریخی و زمان مشخص یک فرهنگ و هویت خاص پیدا می کنند و جغرافیا نیز در شکل گیری این هویت تأثیرگذار است.

نظری مقدم با اشاره به نقش تغییرات زمانی بر تغییرات فرهنگی، ادامه داد: در طول تاریخ بسیاری از فرهنگ ها وجود داشته اند که اکنون نیستند و گاهی یک فرهنگ غنی بر یک فرهنگ ضعیف غلبه می کند و یک فرهنگ در مواجهه با فرهنگ دیگر از بین می رود. جنگ، نفوذ فرهنگی و رسانه می تواند تغییرات هویتی، دینی، زبانی، پوششی و... را رقم بزند.

وی پیروزی انقلاب اسلامی در دهه فجر سال 57 را بخشی از هویت ملی ایران دانست و اضافه کرد: دهه فجر بخشی از تاریخ و فرهنگ و هویت ماست و نباید فقط آن را به مثابه یک امر سیاسی ببینیم، زیرا این ایام یادآور همان شاخصه های هویت ملی ملت ایران به ویژه استبدادستیزی و استعمارستیزی است.

عضو هئیت علمی دانشگاه گیلان با بیان اینکه بسیاری از سیاحان در سفرنامه های خود به شاخصه های هویتی جامعه ایرانی پرداخته اند، اظهار کرد: ایرانیان همواره در برابر بیگانگان نسبت به هم اتحاد و همگرایی دارند.

نظری مقدم با اشاره به علاقه و ارتباط عاطفی مردم ایران با هویت ملی خود، گفت: بزرگداشت دهه فجر نوعی بزرگداشت عناصر هویتی و روحیه حماسی ملت ایران است و فقط جنبه سیاسی ندارد.

وی با بیان اینکه عناصر هویتی می تواند منشأ وحدت و همگرایی میان گروه ها و جریانات سیاسی و اجتماعی جامعه باشد، تصریح کرد: در جریان پیروزی انقلاب تلاش های بسیاری برای هدفی مشترک صورت گرفت و این هدف مشترک رسیدن به جامعه مطلوب پیشرفته و مستقل بود که به ویژه از دوره قاجار دغدغه ذهنی ملت ایران بود.

این دکترای فرهنگ و ارتباطات، با اشاره به پیوند هویت ملی ما با اسلام، تصریح کرد: به دنبال ورود اسلام به ایران، هویت ملی ما شکل خاصی پیدا کرد و هویت مذهبی و اسلامی و هویت ملی ایران با هم آمیخته شد بنابراین هر سیستم سیاسی که این دو هویت را از هم جدا کند، با واکنش ملت مواجه می شود.

وی با بیان اینکه سیاست های رژیم پهلوی موجب ایجاد انقطاع فرهنگی در جامعه ایران می شد، اظهار کرد: رضاشاه می خواست اسلامیت و ایرانیت را تفکیک کند. اساساً پهلوی با پر رنگ کردن و‌ برجسته سازی عناصر هویت باستانی سعی در کمرنگ سازی و حذف عناصر هویت مذهبی داشت.

نظری مقدم حجاب را یکی از شاخصه های ملی ایران دانست و تصریح کرد: دشمنی رژیم پهلوی با حجاب و دیگر عناصر هویتی مذهبی واکنش جامعه ایرانی را به دنبال داشت و لذا انقلاب اسلامی واکنشی بود در برابر یک سیستم سیاسی که در صدد جداکردن هویت ملی و مذهبی بود.

وی با اشاره به نقش سیستم آموزشی و رسانه ها در تقویت عناصر هویتی، اضافه کرد: عناصر هویت ملی مانند زبان های محلی، پوشش، غذاهای محلی، خرده فرهنگ ها و... باید مدام تقویت شوند.

عضو هیئت علمی دانشگاه گیلان هویت ایرانی را متشکل از همه هویت های قومی دانست که در کنار هم پیوند خورده و یادآور شد: این عناصر باید در کنار هم باشند تا هویت ملی روز به روز مستحکم تر شود و لذا هر تلاشی که در جهت تضعیف عناصر هویت ملی و محلی صورت گیرد، در سیستم اجتماعی جامعه اختلال ایجاد می کند.