الگوسازی موفق از زیست علوی در سینمای دفاع مقدس

ناصر شفق، تهیه‌کننده سینما و تلویزیون در گفت‌وگو با ایکنا با بیان اینکه زیست علوی سبک زندگی آرمانی است، اظهار کرد: فرهنگ بومی و ملی ما سرشار از اسطوره‌هاست؛ هر یک از این اسطوره‌ها نیز نماد بارزی برای جوانمردی و مروت هستند. با وجود چنین سرمایه‌ای و در شرایطی که در دنیای امروز حوادث ناگوار بسیار رخ می‌دهد، الگوسازی از قهرمانان دینی و ملی الزامی است؛ به ویژه در برنامه‌سازی سینما و تلویزیون این نیاز به شدت احساس می‌شود. در میان الگوهای ذکر شده تصویرسازی از حضرت امیر(ع) بزرگترین الگویی است که می‌توان از آن در حوزه هنر و ادبیات بهره برد تا آثاری ماندگار خلق شود.

وی افزود: متاسفانه در حوزه نمایش نتوانسته‌ایم آنگونه که لازم است زیست علوی را تصویر کنیم، زیستی که در آن برابری، عدالت، ساده‌زیستی، ایمان و... به وفور وجود داشته باشد؛ البته در برخی تولیدات تلاش شده است تا در این حوزه قدم بردارند اما تعداد این قبیل تولیدات در قیاس با کل تولیدات بسیار ناچیز است. در حوزه‌هایی چون هنرهای تجسمی به ویژه نقاشی قدم‌‌هایی خوبی برداشته شده است. بهترین مثال در این رابطه تابلوی «ظهر عاشورا» استاد فرشچیان است که تا ابد در هنر این سرزمین ماندگار خواهد بود.

ابزار اشاعه زیست علوی

این تهیه کننده ادامه داد: در حوزه ادبیات نیز به ویژه در شعر و داستان‌نویسی آثار بسیار خوبی خلق شده است. این داشته‌ها  با حمایت مسئولان می تواند رشد کمی و کیفی بیشتری داشته باشد اما همانگونه که گفتم هنر نمایش به ویژه سینما و تلویزیون در این رابطه نتوانسته‌اند اقدام چندان مطلوبی داشته باشند؛ در حالیکه این حوزه ابزار بسیار تاثیرگذار و خوبی برای اشاعه زیست علوی است. در میان تمام ویژگی‌هایی که برای زیست علوی می‌توان نام برد بحث عدالت و صداقت محوری نکته‌ای است که نمی‌توان از آن غافل شد؛ چون جامعه امروز ما به شدت نیازمند این مهم است.

وی با بیان اینکه نهادهای فرهنگی و دولتی قادرند ابزار بسیار تاثیرگذار در ترویج زیست علوی باشند، گفت: وزارت ارشاد، سازمان تبلیغات، حوزه هنری و دیگر نهادهای فرهنگی، می‌توانند با حمایت از تولیداتی که به موضوع زیست علوی می‌پردازند، ابزاری بسیار تاثیرگذار در زمینه ترویج هنر دینی باشند؛ البته به شرطی‌ که در اختصاص بودجه‌ها به آثار، عدالت را رعایت کنند. افرادی باید ساخت تولیداتی با دغدغه علوی را بر عهده گیرند که باور قلبی به موضوع داشته باشند نه اینکه صرفاً به خاطر منافع مادی در این حوزه ورود کرده باشند.

این سینماگر با بیان اینکه تبلیغات بازرگانی سیما گواه بارزی از تجملگرایی و منافات با آموزه‌های علوی است، گفت: در این پیام‌ها عمدتاً تجملگرایی تبلیغ می‌شود و نکته تاسف‌آور این است که بسیاری از مردم قادر به خریداری این محصولات نیستند و این رویکرد دقیقاً بر خلاف عدالت‌محوری است که در زیست علوی بر آن تاکید می‌شود. در زیست علوی همه مردم به ویژه قشر ضعیف جامعه باید حمایت شوند چراکه اگر این اتفاق رخ ندهد شاهد نابرابری‌های آشکار خواهیم بود و همین امر امید و شادی را از جامعه دور خواهد کرد.

در میان تمام ویژگی‌هایی که برای زیست علوی می‌توان نام برد بحث عدالت و صداقت محوری نکته‌ای است که نمی‌توان از آن غافل شد چون جامعه امروز ما به شدت نیازمند این خواسته است

این سینماگر با بیان اینکه بهترین نمود زیست علوی  را در هشت سال دفاع مقدس می‌توان مشاهده کرد، گفت: در آن ایام فارغ از هرگونه رتبه و درجه همه رزمندگان به دفاع از میهن اسلامی مشغول بودند. فرمانده در کنار رزمنده بسیجی، دوشادوش یکدیگر می‌جنگیدند؛ در همین راستا بهترین شکل از زیست علوی را می‌توان در فیلم‌های دفاع مقدسی مشاهده کرد؛ البته در این ژانر نیز ممکن است تولیداتی وجود داشته باشند که نگاهی کلیشه به موضوعات دارند اما در مجموع آثار سینمای دفاع مقدس الگوهایی موفق از زیست علوی هستند.

وی در پاسخ به این سوال که پرداخت مستقیم به زندگی امیرالمومنین(ع) در آثار نمایشی محتاج دقت نظر بالاست، گفت: باید در نظر داشت اگر در پی پرداختن به زندگی حضرت امیر(ع) به صورت مستقیم هستیم باید به یک نکته دقت کافی داشته باشیم و در کنار حفظ قداست حضرت امیر(ع)، زندگی و سیره ایشان را به نحوی ترسیم کنیم که جوان نسل امروز بتواند با آن ارتباط برقرار کند. برای مثال باز هم می‌خواهم از آثار استاد فرشچیان نام ببرم که توانسته هر دو شرط را به بهترین شکل ممکن داشته باشد. 

تولیدات نمایشی مروج امید باشند 

وی افزود: در کنار نقدهایی که از برنامه‌های سینما و تلویزیون کردم باید از کارهایی همانند برنامه «محفل» که در ایام محرم و ماه رمضان پخش شد به عنوان تولیداتی نام ببرم که در تصویرسازی از این سبک زندگی موفق بوده است. در این قبیل آثار، سبکی از زندگی به مردم نشان داده می‌شود که امید ویژگی بارز آن است؛ همان ویژگی که در جامعه فعلی ما بیش از همه اهمیت دارد و انتظار می‌رود برای جامعه امروز ما بسیار مثمرثمر باشد.

این تهیه‌کننده ادامه داد: «خواهر خورشید و برادر ماه» اثری در تبلیغ مسیحیت است. این کار به اندازه‌ای زیبا زندگی فرانچسکو را دنبال می‌کند که مخاطب با او همراه شده و زیست و باور او را می‌پذیرد. این اتفاق در کارهای سینمایی نیز می‌تواند رخ دهد به شرطی‌که یک متن بسیار خوب در این رابطه وجود داشته باشد. فیلم «روز واقعه» یکی از تولیدات مورد نظر است که توانست قدمی بسیار موثر در اشاعه فرهنگ عاشورایی باشد بدون اینکه در آن شعار و اغراق دیده شود.

وی در پایان با بیان اینکه هنری که آغشته به سیاست بازی شود، نمی‌تواند به سمت آرمان‌ها حرکت کند، گفت: اینکه چرا نمی‌توانیم آثار بسیاری با محوریت زیست علوی در سینما داشته باشیم دلیلی روشن دارد و آن نیز جناح بازی‌هایی است که در این حوزه به وجود آمده است. متاسفانه این دسته‌بندی‌ها باعث شده هنر هفتم نتواند آنگونه که انتظار می‌رود بستری مناسب برای تولید آثار درخور توجه در این حوزه باشد. آنچه در سال‌های اخیر در پرده سینماها مشاهده می‌شود چندان با سبک زندگی علوی همراه نیست و فیلم‌هایی نظیر «بوی پیراهن یوسف» به ندرت تولید می‌شود! راهکاری که برای رفع چنین وضعیتی پیشنهاد می‌کنم تامین نیاز معیشتی هنرمندان است زیرا اگر هنرمند به لحاظ معیشتی بی‌نیاز باشد، دغدغه اصلی او تولید کارهایی با ارزش‌های والای هنری و معنوی خواهد بود.