هشدار دیده‌بان الازهر نسبت به نهادینه‌شدن اسلام‌هراسی در جهان

به گزارش ایکنا به نقل از الاهرام، رصدخانه مبارزه با افراط‌گرایی الازهر در گزارشی تأکید کرد که اسلام‌هراسی دیگر صرفاً تعصبات فردی یا واکنش‌های احساسی نیست، بلکه به ساختاری سیستماتیک در نظام جهانی تبدیل شده است. این ساختار، ترس‌ها را مدیریت می‌کند و تصویر «دیگری» را بر اساس ملاحظات سیاسی و امنیتی، به‌ویژه در مواقع بحران و تغییرات عمده ژئوپلیتیکی تغییر شکل می‌دهد. این گزارش توضیح داد که تقلیل این پدیده به نفرت فردی، ماهیت آن را نادیده می‌گیرد، زیرا اسلام‌هراسی از نظر سیاسی برای توجیه سیاست‌های حذفی و تشدید اقدامات استثنایی که اصول کثرت‌گرایی و حقوق مدنی را نقض می‌کند، مورد استفاده قرار می‌گیرد.

این دیده‌بان خاطرنشان کرد که گزارش‌های مراکز مطالعاتی و تحقیقاتی غربی تأیید می‌کنند که بخش قابل توجهی از برداشت‌های منفی از اسلام توسط سیستم‌های رسانه‌ای و گفتمان‌های سیاسی که کلیشه‌ها را بازتولید می‌کنند شکل می‌گیرد نه از طریق تجربیات مستقیم تعامل.

این امر نقش روایت‌های سیستماتیک را در ایجاد و دامن زدن به ترس در جوامع آشکار می‌کند. این نهاد خاطرنشان کرد که تسلط روایت قربانی در تلاش‌ها برای مبارزه با اسلام‌هراسی، علی‌رغم اعتبار و مشروعیت آن، نتایج ملموسی به همراه نداشته است. در واقع، این امر گاهی ناخواسته به تقویت تصویر مسلمانان به عنوان افرادی منفعل به جای فعال کمک کرده و به قطبی شدن شدید دوگانه «ما در مقابل آنها» که توسط جنبش‌های راست افراطی برای بسیج ترس جمعی مورد سوءاستفاده قرار گرفته، دامن زده است.

این دیده‌بان تأکید کرد که مبارزه با اسلام‌هراسی نباید محدود به محکومیت اخلاقی بماند، بلکه نیازمند تغییر به رویکردهای مؤثرتر است. این رویکردها با از بین بردن ساختارهای شناختی که گفتمان طردکننده تولید می‌کنند آغاز می‌شود؛ از طریق فعال کردن چارچوب‌های قانونی که تبعیض مبتنی بر مذهب را جرم‌انگاری می‌کنند، ادامه می‌یابد و در نهایت به ایجاد اتحادهای سیاسی و اجتماعی گسترده که از ارزش‌های تکثرگرایی و شهروندی برابر دفاع می‌کنند، منجر می‌شود.

رصدخانه الازهر گزارش خود را با تأکید بر این نکته به پایان رساند که مقابله با اسلام‌هراسی یک پروژه بلندمدت است که نه بر بلند کردن صدای قربانیان، بلکه بر تبدیل ارزش‌ها به سیاست‌ها، حقوق به قانون‌گذاری و اعتراض به یک تأثیر نهادی قابل اندازه‌گیری مبتنی است تا چرخه طرد را بشکند و یک حوزه عمومی عادلانه‌تر و فراگیرتر ایجاد کند.