منطق قرآنی مقابله به مثل در برابر هر گونه تعدی دشمن

به گزارش ایکنا، قرآن کریم به عنوان کامل‌ترین منبع هدایت الهی، نه‌تنها اصول عبادی و اخلاق فردی را بیان می‌فرماید، بلکه چارچوب‌های رفتاری امت اسلامی در مواجهه با دشمن را نیز مشخص کرده است. در این شماره به شرایط نبرد با دشمن در قرآن کریم و مشروعیت دفاع اسلامی می‌پردازیم.

قرآن کریم در زمینه نبرد با دشمن «سه شرط» بیان می‌فرماید: «وَ قاتِلُوا فِی سَبِیلِ اللَّهِ الَّذِینَ یقاتِلُونَکمْ وَ لا تَعْتَدُوا إِنَّ اللَّهَ لا یحِبُّ الْمُعْتَدِینَ» (بقره: 190). نخست اینکه جنگ باید برای خدا و در راه او باشد. دوم، در برابر متجاوز باشد و تا جنگ تحمیل نشده، دست به اسلحه نبرید. سوم در میدان جنگ از حد تجاوز نکنید و به اصول اخلاقی پایبند باشید. بنابراین دفاع ایران اسلامی در نبرد رژیم صهیونی و آمریکا اقدامی مشروع و قرآنی است.

در چهار آیه بعد نیز «نحوه پاسخگویی» را تبیین می‌فرماید: «فَمَنِ اعْتَدَى عَلَيْكُمْ فَاعْتَدُوا عَلَيْهِ بِمِثْلِ مَا اعْتَدَى عَلَيْكُمْ؛ پس هر که بر شما تعدّی کرد، شما هم به مثل آن بر او تعدّی کنید» (بقره: 194). اسلام، دين تجاوز و تعدّى نيست، ولى تعدّى و تجاوز ديگران را نيز نمى‌پذيرد. اسلام به هر کس حق می‌دهد که اگر به او تعدی شود، به همان مقدار مقابله کند و این منطق اسلام است.

حال اگر دشمن از مبدأ کشور دیگری به خاک یک کشور مسلمان تعدی کرد، آن کشور مسلمان نیز حق پاسخ و تعدی به همان شکل علیه منافع آمریکایی را دارد. برای مثال اگر  «پالایشگاه‌های نفت و گاز ایران» را بمباران کردند، ایران به شکل تنبیهی و بازدارنده می‌تواند منافع و سرمایه‌گذاری آنان در کشورهای اهداکننده پایگاه به آنان را هدف مشروع قرار دهد.

تجاوز وقتى مذموم است ابتدایی و در مقابل اعتداى ديگران نباشد و اگر جامعه‌اى که بنا دارد زير بار ستم و استعباد و خوارى نباشد در برابر تجاوز ديگران پاسخ دهد، این عمل به مثابه فضيلت بزرگى خواهد بود؛ چراکه تسلیم در برابر متجاوز مساوی با مرگ و مقاومت مساوی با حیات است.

بعد از آنکه پیامبر(ص)‌ درخواست برخی از مسلمانان برای پاسخ به مشرکان در مکه را به دلیل نبود اذن جهاد رد می‌کردند، خداوند آیه 39 سوره حج را كه متضمن اذن به جهاد است را نازل كرد: «أُذِنَ لِلَّذِینَ یقاتَلُونَ بِأَنَّهُمْ ظُلِمُوا» به آنها که مورد تهاجم دشمن و جنگ قرار گرفته‌اند، اجازه جهاد داده شد. خداوند متعال در آیه قبلی وعده دفاع از مؤمنان را داده بود: «إِنَّ اللَّهَ يُدَافِعُ عَنِ الَّذِينَ آمَنُوا» (حج: 38) و در این آیه اذن جهاد؛ یعنی مسلمانان نباید گمان كنند كه  «مى‌توانند در خانه‌هاى خود بنشينند و منتظر يارى پروردگار باشند».

تکمیل این اذن با وعده پيروزى در انتهای آیه: «وَ إِنَّ اللَّهَ عَلی نَصْرِهِمْ لَقَدِیرٌ؛ و خداوند قادر بر یاری آنهاست» (حج: 39)، می‌رساند مسلمانان بايد آنچه در اين عالم اسباب در توان دارند به كار گيريد و در جایی كه قدرت آنها پايان مى‌گيرد در انتظار يارى خداوند باشند. اين همان برنامه‌اى بود كه پيامبر اسلام (ص) در تمام مبارزاتش به كار مى‌گرفت و پيروز مى‌شد.

محمد پارسائیان، عضو هیئت علمی جهاد دانشگاهی