نگاهی به برخی اختصاصات فرهنگی و فکری شهید علی لاریجانی

به قلم حامد علی‌اکبرزاده؛ عضو هیئت علمی دانشگاه تهران

چهره ممتاز جمهوری اسلامی ایران شهید علی لاریجانی از شخصیت‌های برجسته‌ای بود که باید درباره ایشان بسیار گفت و بسیار نوشت. او از جمله معدود سیاستمداران ایران معاصر است که عقلانیت، تدبیر، دیانت، دانش و فرهنگ را در خویش جمع کرده بود.

خداوند متعال به بنده این توفیق را داد که حدود پنج سال در دانشگاه تهران از نزدیک محضر دانشمند شهید علی لاریجانی را درک کنم. در طول این مدت که به شهادت ایشان منتهی شد، فرصت‌های متعددی برای استفاده از تجربه، دانش و دیدگاه‌های آن شهید والامقام فراهم آمد. در همه این موارد آن شهید عزیز با متانت، تواضع و تقوا دیدگاه‌های خود را بیان و ما را حقیقتا بهره‌مند می‌ساخت.

شهید لاریجانی شخصیتی مؤمن، اهل‌ تقوا و مراقبت، دعا و توسل بود. در ایام عزاداری اهل بیت(ع) در منزل خودش جلسه روضه برگزار می‌کرد و در جلسات روضه دیگران نیز حضور داشت. به سیدالشهداء(ع) عشق می‌ورزید و چنانکه در سفر اربعین امسال گفت، خادمی امام حسین(علیه السلام) را بالاترین مناصب می‌دانست.

آن بزرگوار بسیار متواضع بود، علیرغم جایگاه سیاسی بسیار خطیری که داشت، با تواضع رفتار می‌کرد، از تعابیر صمیمی و خاضعانه‌ای استفاده می‌کرد که گاه باعث خجالت انسان می‌شد.

شهید لاریجانی سرباز وفادار انقلاب اسلامی بود، پیوسته تکرار می‌کرد که باید با تمام وجود برای انقلاب کار کنیم. پذیرش مسئولیتی که همه احتمال شهادت در آن را می‌دادند، نشان از فداکاری و ایثار او داشت. یک بار که از ایشان علت پذیرش این جایگاه (دبیری شورا) را پرسیدم، علت اصلی آن را امر رهبر شهید انقلاب ذکر کرد. او در دانشگاه نیز مشی انقلابی داشت و از مواضع و رفتارهای سیاسی برخی استادان دانشگاه اظهار تعجب و ناراحتی می‌کرد و معتقد بود باید از این مسیر اشتباه منصرفشان کرد.

شهید علی لاریجانی اهل تفکر و تأمل و عقلانیت در مسائل مختلف و به ویژه امور سیاسی بود. کتاب عقل و سکون در حکمرانی را براساس همین مشی خود نوشت، او از احادیث نظری و عملی التزام به عقل و عقلانیت داشت.

او باور داشت که سنت فکری ما دلالت‌های جدی برای حکمرانی مطلوب دارد و با اینکه درباره فیلسوفانی چون کانت و دکارت پژوهش‌ کرده بود، اما هیچ گاه مانند برخی هم‌صنفان خویش دلباخته اندیشه‌های غربی نبود و التزام عجیبی به اندیشه بزرگانی چون علامه طباطبایی و شهید مطهری داشت.

شهید لاریجانی خیرخواه و دلسوز افراد بود. به یاد دارم که فرزند یکی از اساتید بر اثر تصادف بستری شده بود و وضعیت خوبی نداشت، او پیگیری و دلسوزی می‌کرد. در دانشگاه مشکلی برای استادی پیش آمده بود و شاهدم که آن شهید عزیز چطور دلسوزانه پی‌جوی کار او بود.

شهید علی لاریجانی علاوه بر اینکه داماد استاد شهید مطهری بود، از معدود شاگردان دانشگاهی آن استاد شهید محسوب می‌شد. او به اندیشه استاد مطهری باور راسخ داشت، در آثار مکتوبش به مطهری استناد می‌کرد و در بیان و کلامش نیز این باور هویدا بود. گاهی از بنده درباره نحوه مواجهه دانشجویان با فلسفه اسلامی سؤال می‌کرد و معتقد بود آثار استاد مطهری بهترین آثار برای فراگرفتن فلسفه اسلامی هستند.

لاریجانی بارها مورد ظلم واقع شد، در دوران مسئولیت‌های اجرایی دشمنان و رسانه‌های خارجی تهمت‌های ناروا به او زدند و برخی دوستان داخلی او را مورد بی‌مهری قرار دادند، اما لاریجانی صبور بود و متین. در دانشگاه هم با کم‌لطفی‌هایی مواجه شد که بیان تفصیلی آن در این مجال ممکن نیست.

معیار او در مواجهه با افراد مختلف سه چیز بود: دیانت، عقلانیت و اعتقاد به مبانی انقلاب اسلامی. بر همین اساس برای برخی شخصیت‌های کشور احترام زیادی قائل بود. یادم هست که بصیرت سیاسی مرحوم آیت‌الله العظمی صافی گلپایگانی را می‌ستود، چیزی که رهبر شهید انقلاب نیز در پیام خویش به مناسبت رحلت آن فقیه والامقام با تعبیرِ مرجع بصیر تصریح کردند.

شهید لاریجانی همانطور که رهبر انقلاب تصریح کردند یکی از چهره‌های ممتاز جمهوری اسلامی ایران بود، شهادت او اگرچه دردناک است اما ایمان داریم که خداوند خلأ او و دیگر شهدای جنگ اخیر را جبران خواهد کرد.