همسایهداری؛ حلقه گمشده پیوندهای اجتماعی در زندگی امروز
فرشته کشتگر گفت: اسلام با تأکید بر حق همسایه، دینداری را از مرز عبادت فردی فراتر برده و انسان را در برابر آسایش، آبرو و نیازهای همسایگان خود مسئول دانسته است.
فرشته کشتگر مدرس علوم عقلی، فقه و اصول حوزه علمیه بیرجند در گفتوگو با ایکنا از خراسانجنوبی با اشاره به جایگاه حق همسایه در آموزههای قرآن و اهل بیت(ع) اظهار کرد: حق همسایه در اسلام تنها یک توصیه اخلاقی نیست، بلکه بخشی از مسئولیت دینی و اجتماعی انسان بهشمار میرود.
وی با اشاره به آیه ۳۶ سوره مبارکه «نساء» افزود: خداوند در این آیه پس از سفارش به عبادت خود، به نیکی به والدین، خویشاوندان و گروههای مختلف اجتماعی از جمله «همسایه نزدیک و دور» سفارش میکند و این موضوع نشاندهنده اهمیت روابط همسایگی در فرهنگ اسلامی است.
کشتگر ادامه داد: دلیل تأکید اسلام بر حق همسایه این است که انسان در زندگی روزمره بیش از بسیاری از افراد با همسایه خود ارتباط دارد و همسایه میتواند در زمان شادی، سختی، نیاز و حتی هنگام وقوع حوادث، نخستین فردی باشد که به یاری انسان میشتابد.
کمک به همسایه فقط کمک مالی نیست
مدرس علوم عقلی، فقه و اصول حوزه علمیه بیرجند با بیان اینکه مفهوم کمک به همسایه بسیار گستردهتر از حمایت مالی است، تصریح کرد: خیرخواهی، دلجویی، خوشرویی، حفظ آبرو و احترام همسایه و تلاش برای رفع مشکلات او از جمله مصادیق همسایهداری صحیح است.
وی افزود: گاهی یک گفتوگوی کوتاه، احوالپرسی یا همراهی با فردی که در شرایط دشوار روحی قرار دارد، میتواند تأثیری داشته باشد که حتی کمک مالی نمیتواند آن را ایجاد کند.
کشتگر با تأکید بر اهمیت حفظ حریم خصوصی افراد گفت: در آموزههای اسلامی همانگونه که انسان نسبت به همسایه مسئولیت دارد، موظف به رعایت حریم او نیز است. نباید به اسم دلسوزی وارد مسائل شخصی افراد شد یا در زندگی آنان تجسس کرد.
وی ادامه داد: مرز میان حریم خصوصی و مسئولیت اجتماعی در این است که در امور عادی زندگی همسایه نباید دخالت کرد، اما اگر فرد در معرض آسیب یا نیاز جدی قرار گرفت، بیتفاوتی و کنار کشیدن از مسئولیت اخلاقی پذیرفته نیست.
مسجد؛ محور ارتباطات اجتماعی محله
این مدرس حوزه با اشاره به نقش مسجد در احیای فرهنگ همسایهداری اظهار کرد: مسجد در جامعه اسلامی تنها محل انجام مناسک عبادی نیست، بلکه میتواند محور تعاملات اجتماعی محله باشد.
کشتگر افزود: ائمه جماعت و فعالان مسجد میتوانند با ایجاد برنامههای اجتماعی و فرهنگی، زمینه آشنایی بیشتر ساکنان محله با یکدیگر را فراهم کنند و مسجد را به محلی برای شناسایی و حل مسائل اجتماعی تبدیل کنند.
وی بیان کرد: زمانی که افراد یک محله یکدیگر را بشناسند، در هنگام بروز مشکلات و بحرانها نیز راحتتر میتوانند به یکدیگر کمک کنند و همین ارتباط میتواند سرمایه اجتماعی محله را افزایش دهد.
فرهنگ همیاری در خراسانجنوبی احیا شود
مدرس علوم عقلی، فقه و اصول حوزه علمیه بیرجند با اشاره به پیشینه فرهنگ همیاری در خراسانجنوبی گفت: در فرهنگ سنتی این منطقه، همکاری و مشارکت مردم در امور مختلف اجتماعی، مناسبتها و فعالیتهای محلی پررنگ بوده است.
وی افزود: بخشی از این روحیه در زندگی امروز و بهویژه در شهرنشینی کمرنگ شده و لازم است با استفاده از ظرفیت خانواده، مسجد، مدرسه و نهادهای فرهنگی دوباره تقویت شود.
کشتگر با بیان اینکه همسایهداری میتواند به افزایش تابآوری اجتماعی کمک کند، اظهار کرد: محلهای که در آن افراد یکدیگر را میشناسند و نسبت به وضعیت هم بیتفاوت نیستند، در زمان وقوع بحرانهایی مانند حوادث طبیعی یا مشکلات اقتصادی، ظرفیت بیشتری برای حمایت از اعضای خود دارد.
خانواده؛ نخستین مدرسه همسایهداری
وی خانواده را نخستین محل آموزش فرهنگ همسایهداری دانست و گفت: کودکان بیش از آنکه از توصیههای مستقیم تأثیر بگیرند، رفتار والدین خود را مشاهده و تکرار میکنند؛ بنابراین اگر کودک احترام به همسایه، کمک به افراد نیازمند و حضور در کنار دیگران هنگام سختی را در خانواده ببیند، این رفتارها به بخشی از شخصیت او تبدیل خواهد شد.
کشتگر همچنین بر ضرورت تقویت ارتباط میان نسلهای مختلف تأکید کرد و افزود: برنامههای مشترک محلهای که در آن جوانان در کنار سالمندان قرار میگیرند، میتواند زمینه انتقال تجربه و شکلگیری ارتباط میان نسلها را فراهم کند.
وی با اشاره به مسئولیت همسایگان در قبال سالمندان تنها اظهار کرد: یک احوالپرسی ساده، توجه به نیازهای اولیه و اطمینان از وضعیت سالمندان میتواند از انزوای آنان جلوگیری کند و احساس تعلق آنان به جامعه را افزایش دهد.
این مدرس حوزه در پایان تأکید کرد: اگر قرار است فرهنگ همسایهداری در جامعه تقویت شود، مسجد باید محور ارتباطات محله، خانواده الگوی رفتار اجتماعی و مدرسه آموزشدهنده مهارتهای ارتباطی باشد، چراکه دینداری در نگاه اسلام تنها به عبادت فردی محدود نیست و نحوه رفتار انسان با اطرافیان نیز بخشی از دینداری اوست.
انتهای پیام
