دفاع از وطن با پیوند هویت ایرانی و آموزه‌های اسلامی معنا می‌یابد
حجت‌الاسلام نصیرالاسلامی با تأکید بر پیوند هویت ایرانی با آموزه‌های قرآن کریم و اهل‌بیت(ع)، گفت: دفاع از وطن زمانی از عمق و معنای بیشتری برخوردار می‌شود که با باورهای دینی و اعتقادی همراه باشد؛ ازاین‌رو، تربیت نیروی انسانی مؤمن و مجاهد، ترویج فرهنگ قرآنی و تقویت روحیه ایثار و شهادت در کنار آمادگی‌های نظامی، از اولویت‌های عقیدتی ـ سیاسی نیروی دریایی ارتش است.
نیروهای مسلح در کنار برخورداری از تجهیزات پیشرفته و توانمندی‌های عملیاتی، برای ایفای مأموریت‌های دفاعی خود به مؤلفه‌هایی همچون ایمان، روحیه جهادی، خودباوری و انسجام درونی نیاز دارند؛ مؤلفه‌هایی که در منظومه فکری جمهوری اسلامی ایران، آموزه‌های قرآن کریم و سیره اهل‌بیت(ع) نقش محوری در شکل‌گیری و تقویت آن‌ها ایفا می‌کنند. در این میان، سازمان عقیدتی ـ سیاسی ارتش جمهوری اسلامی ایران با اجرای برنامه‌های قرآنی، تبیین معارف دینی و پشتیبانی فرهنگی و معنوی از کارکنان، نقشی مهم در تربیت نیروی انسانی مؤمن و تقویت آمادگی روحی و اعتقادی آنان بر عهده دارد؛ نقشی که در شرایط جنگی و مأموریت‌های دشوار عملیاتی، اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.
از سوی دیگر، حفظ وحدت ملی و انسجام اجتماعی در برابر تهدیدهای خارجی، از الزامات صیانت از امنیت و دستاوردهای کشور به شمار می‌رود. حضور مردم در صحنه، آمادگی نیروهای مسلح و هماهنگی میان میدان دفاع و عرصه دیپلماسی، در کنار پرهیز از اختلاف‌افکنی و تفرقه، می‌تواند قدرت بازدارندگی کشور را تقویت کند.
در همین راستا، برای بررسی جایگاه فعالیت‌های قرآنی در نیروی دریایی ارتش، نقش آموزه‌های دینی در ترویج فرهنگ ایثار و شهادت، تجربه‌های فرهنگی و معنوی کارکنان در مأموریت‌های عملیاتی و ضرورت حفظ وحدت و انسجام ملی در شرایط جنگی، با حجت‌الاسلام والمسلمین سعید نصیرالاسلامی، رئیس عقیدتی ـ سیاسی نیروی دریایی ارتش، گفت‌وگو کردیم که در ادامه مشروح آن را می‌خوانیم:
ایکنا ـ فلسفه تشکیل سازمان عقیدتی ـ سیاسی در ارتش چه بود و چه نیازی به تأسیس این سازمان احساس می‌شد؟
تشکیل سازمان عقیدتی ـ سیاسی در ارتش جمهوری اسلامی ایران به پیشنهاد رهبر شهید انقلاب و با تأیید امام راحل(ره) شکل گرفت. امروز فلسفه تشکیل این سازمان به‌خوبی روشن است، اما در روزهای نخست تأسیس، شاید بسیاری از افراد به‌درستی از ضرورت و کارکرد آن آگاه نبودند و حتی ممکن بود مقاومت‌هایی نیز در برابر این ایده وجود داشته باشد.
در آن مقطع، یکی از تدابیر حکیمانه امام راحل(ره) و رهبر شهید انقلاب، تأسیس و ایجاد نهادهای جدید متناسب با نیازهای جامعه بود؛ نهادهایی همچون سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، بسیج و کمیته امداد. تأسیس سازمان عقیدتی ـ سیاسی در بدنه ارتش نیز از جمله همین اقدامات بود.
البته در آن زمان، ما فاقد ارتش نبودیم و ارتش کشور نیز از تجهیزات و تسلیحات برخوردار بود؛ بنابراین، مسئله اصلی کمبود تجهیزات یا نبود ساختار نظامی نبود، بلکه خلأهایی در دو حوزه اساسی احساس می‌شد که ضرورت تأسیس سازمان عقیدتی ـ سیاسی را آشکار می‌کرد.
نخستین ضرورت، ارتقای معنویت در ارتش بود؛ به این معنا که ارتش جمهوری اسلامی ایران باید ارتشی الهی، قرآنی و مبتنی بر آموزه‌های قرآن کریم و معارف اهل‌بیت(ع) باشد. ضرورت دوم نیز ارتقای بصیرت سیاسی، آگاهی، دشمن‌شناسی و شناخت مسائل روز در میان نیروهای ارتش بود.
این دو محور اساسی، یعنی ارتقای معنویت و افزایش بصیرت سیاسی، مبنای شکل‌گیری سازمان عقیدتی ـ سیاسی و در ادامه، ادارات عقیدتی ـ سیاسی و واحدهای تابعه آن در سراسر ارتش جمهوری اسلامی ایران قرار گرفت. امروز به‌خوبی می‌توانیم ثمرات تأسیس این سازمان را مشاهده کنیم و به حمدالله، مردم نیز آثار و نتایج این اقدام را احساس می‌کنند.
ایکنا ـ ارتش ایران پیش از انقلاب نیز نیروهایی وطن‌دوست و مدافع سرزمین داشت. سازمان عقیدتی ـ سیاسی چه مؤلفه‌ای به این وطن‌دوستی افزود که آن را با بُعد دینی و معنوی پیوند داد و تقویت کرد؟
توجه به وطن و وطن‌دوستی، موضوعی است که در آموزه‌های دینی ما نیز مورد توجه قرار گرفته است. ما در مباحث روایی خود به این مسئله توجه داریم که وطن باید گرامی داشته شود و از آن محافظت کنیم. آموزه‌های دینی نیز ما را به حفظ و صیانت از سرزمین خود رهنمون می‌شوند.
ممکن است وطن‌دوستی در میان افراد وجود داشته باشد، اما این وطن‌دوستی زمانی ارزش والاتری پیدا می‌کند که با باورهای دینی و معنوی پیوند بخورد؛ یعنی وطن ما، وطن اسلام و قرآن باشد. ما سرزمین خود را صرفاً محل تولد و زادگاه خود نمی‌دانیم، بلکه آن را حریم و حرمتی مقدس می‌شماریم.
ممکن است فردی به سرزمین محل تولد خود علاقه داشته باشد، صرفاً به این دلیل که در آنجا متولد شده و رشد کرده است؛ اما هنگامی که این سرزمین با نورانیت قرآن کریم و معارف اهل‌بیت(ع) پیوند پیدا می‌کند، معنای عمیق‌تری می‌یابد و قداست پیدا می‌کند.
ما کشورمان را حریم اهل‌بیت(ع) می‌دانیم؛ سرزمینی که با نام و یاد امام رضا(ع)، حضرت معصومه(س) و حضرت شاهچراغ(ع) شناخته می‌شود. این پیوند میان سرزمین، هویت ملی و باورهای دینی، به وطن‌دوستی معنایی فراتر می‌بخشد.
از سوی دیگر، آموزه‌های دینی و فرهنگی ما از آغاز زندگی با قرآن کریم پیوند خورده است؛ از نام‌گذاری فرزندان و دوران تولد گرفته تا تربیت و آموزش در مدارس. قرآن و معارف دینی در شکل‌گیری هویت فردی و اجتماعی ما نقش دارند و همین پیوند، به سرزمین ما نیز معنایی ویژه می‌بخشد.
وقتی چنین نگاهی در جامعه و به‌ویژه در میان نیروهای نظامی شکل بگیرد، فداکاری برای وطن ارزش والاتری پیدا می‌کند. در این نگاه، دفاع از کشور تنها دفاع از یک محدوده جغرافیایی نیست، بلکه دفاع از سرزمینی است که با هویت اسلامی، معارف قرآنی و محبت اهل‌بیت(ع) پیوند دارد.
در چنین شرایطی، مفهوم شهادت نیز در کنار دفاع از وطن معنا پیدا می‌کند و فردی که جان خود را در راه دفاع از کشور و حریم آن فدا می‌کند، با افتخار از فداکاری خود سخن می‌گوید و خود را از فداییان وطن می‌داند.
ایکنا ـ امروز مفهوم وطن‌دوستی با گذشته تفاوت‌هایی پیدا کرده است. ایران علاوه بر هویت ملی و جغرافیایی، به‌عنوان پرچمدار قرآن، اسلام و مقاومت نیز شناخته می‌شود. سازمان عقیدتی ـ سیاسی ارتش برای ترویج این نگاه به وطن و تقویت آن در نسل‌های مختلف، به‌ویژه در میان جوانان و سربازان، چه برنامه‌هایی دارد؟
امروز مفهوم وطن‌دوستی ما با گذشته تفاوت پیدا کرده است. ایران در شرایط کنونی، ام‌القرای کشورهای اسلامی و الهام‌بخش جریان‌های اسلامی در جهان است. به همین دلیل، ایران صرفاً به‌عنوان یک کشور با مرزهای جغرافیایی مشخص شناخته نمی‌شود، بلکه از زاویه پرچم‌داری قرآن کریم، اسلام و مقاومت نیز مورد توجه قرار می‌گیرد؛ مقاومتی که ریشه در آموزه‌های قرآنی دارد.
در محور مقاومت نیز ایران به‌عنوان یک الگو و نماد شناخته می‌شود. ما معتقدیم ایران در دفاع از حرم اهل‌بیت(ع)، از جمله حرم امام حسین(ع) و حضرت ابوالفضل العباس(ع)، و همچنین در حمایت از مردم و سرزمین‌هایی همچون سوریه، نقش مهمی ایفا کرده است. این نقش‌آفرینی، پیوند میان وطن و ایمان، وطن و اسلام و دین و پرچم را بیش از پیش نمایان می‌کند.
پرچم جمهوری اسلامی ایران نیز از این منظر جایگاه ویژه‌ای دارد. پرچم ما با عبارت «الله» و نمادهای اسلامی آراسته شده و این ویژگی، بُعد اعتقادی و معنوی خاصی به آن می‌بخشد. در نتیجه، دفاع از این پرچم، افزون بر دفاع از تمامیت ارضی کشور، دفاع از ارزش‌ها و آرمان‌هایی است که هویت اسلامی جمهوری اسلامی ایران را شکل می‌دهند.
امروز این وظیفه بر عهده نیروهای مسلح، از جمله ارتش جمهوری اسلامی ایران و نیروی دریایی ارتش، قرار دارد که با افتخار از این سرزمین و ارزش‌های آن دفاع کنند. ما نیز در سازمان عقیدتی ـ سیاسی، در کنار سایر بخش‌های ارتش، وظیفه خود می‌دانیم که در ترویج این فرهنگ و تقویت پیوند میان وطن‌دوستی و باورهای دینی نقش‌آفرینی کنیم.
در همین راستا، یکی از نمادهای مهمی که در برنامه‌های ما جایگاه ویژه‌ای دارد، پرچم جمهوری اسلامی ایران و سرود ملی کشور است. امروز در بسیاری از برنامه‌ها و مراسم، پس از قرائت قرآن کریم، سرود جمهوری اسلامی ایران با افتخار پخش می‌شود. این موضوع بخشی از آداب و برنامه‌های نظامی ماست و خوشبختانه در تجمعات شبانه مردم نیز شاهد توجه به این نمادهای ملی هستیم.
علاوه بر این، در مراسم و برنامه‌های خود، پخش سرود جمهوری اسلامی ایران و قرائت صلوات خاصه امام رضا(ع) را نیز در نظر داریم. این برنامه‌ها در کنار یکدیگر، هم هویت ملی و هم پیوندهای اعتقادی و معنوی ما را برجسته می‌کنند.
بخش دیگری از فعالیت‌های ما، برگزاری برنامه‌های قرآنی در سراسر ارتش و به‌ویژه نیروی دریایی است. این برنامه‌ها با حضور سربازان، دانشجویان دانشگاه‌های نظامی، افسران و دیگر کارکنان برگزار می‌شود. ما تلاش می‌کنیم معارف قرآن کریم را به‌گونه‌ای آموزش دهیم که با شرایط روز، نیازهای جامعه و وظایف حرفه‌ای نیروهای نظامی ارتباط مستقیم داشته باشد.
برای مثال، در روزهای سه‌شنبه در سراسر ارتش و نیروی دریایی، برنامه‌های قرآنی برگزار می‌شود و در این جلسات، آیات موضوعی قرآن کریم مورد تدریس و تبیین قرار می‌گیرد. متناسب با شرایط و مناسبت‌های روز، موضوعات این جلسات نیز تغییر می‌کند.
در شرایط جنگی و با توجه به ضرورت‌های دفاعی کشور، به سراغ آیاتی می‌رویم که درباره دفاع، جهاد، مقاومت و شهادت هستند. در مناسبت‌های ملی نیز آیات مرتبط با همان مناسبت‌ها، از جمله آیات مربوط به وحدت، همدلی و خدمت به همنوع، مورد توجه قرار می‌گیرند. به این ترتیب، تلاش می‌کنیم مفاهیم قرآنی را از سطح آموزش نظری فراتر ببریم و ارتباط آن‌ها را با زندگی، مسئولیت‌پذیری و وظایف اجتماعی و نظامی کارکنان روشن کنیم.
نکته دیگر آن است که ما هیچ‌یک از مناسبت‌های مهم ملی و مذهبی را از قلم نمی‌اندازیم. در کنار اعیاد، وفیات و مناسبت‌های شهادت اهل‌بیت(ع)، به مناسبت‌های ملی و فرهنگی نیز توجه داریم و برای آن‌ها برنامه‌ریزی می‌کنیم.
برای نمونه، عید نوروز و شب یلدا از جمله مناسبت‌هایی هستند که در برنامه‌های فرهنگی ارتش مورد توجه قرار می‌گیرند. در این برنامه‌ها، روحانیون با حضور در جمع کارکنان و سربازان، در کنار آنان قرار می‌گیرند و مناسبت‌ها را با مشارکت خود نیروها برگزار می‌کنند. در ایام نوروز نیز سفره هفت‌سین در کنار سربازان و دانشجویان برپا می‌شود؛ همان‌گونه که برای مناسبت‌های مذهبی نیز برنامه‌های ویژه‌ای داریم.
هدف ما این است که نیروهای جوان ارتش، در کنار آشنایی با معارف اسلامی و قرآنی، با هویت ملی و سنت‌های فرهنگی کشور نیز ارتباطی عمیق داشته باشند. از این طریق، می‌توان میان ایمان دینی، علاقه به میهن، احترام به سنت‌های ملی و آمادگی برای دفاع از کشور پیوند برقرار کرد.
ایکنا ـ شما به برگزاری برنامه‌های دینی در کنار مناسبت‌های ملی و سنتی اشاره کردید. با توجه به اینکه گاهی تصور می‌شود فعالیت‌های عقیدتی ـ سیاسی صرفاً بر برنامه‌هایی مانند اعتکاف و مناسبت‌های مذهبی متمرکز است، چگونه میان ترویج معارف دینی و پاسداشت سنت‌های ملی تعادل برقرار می‌کنید؟
در مجموع، تلاش ما این است که تبلیغ و ترویج دین را در کنار توجه به وطن و سنت‌های ملی دنبال کنیم. به حمدالله، قرار گرفتن این دو در کنار یکدیگر، ترکیب زیبا و اثرگذاری ایجاد می‌کند که هم برای مخاطبان ما و هم برای مردم و جوانان جذاب است.
گاهی این تصور وجود دارد که سازمان عقیدتی ـ سیاسی صرفاً بر برنامه‌هایی مانند اعتکاف و مناسبت‌های مذهبی تمرکز دارد؛ در حالی که ما به همان اندازه که برای اعتکاف برنامه‌ریزی می‌کنیم، برای مناسبت‌هایی مانند شب یلدا نیز برنامه داریم و برای هر دو حوزه اهمیت قائلیم. خوشبختانه در این زمینه برنامه‌های خوبی اجرا می‌شود.
هدف ما این است که در کنار تقویت باورهای دینی و اعتقادی کارکنان، به سنت‌های ملی و فرهنگی نیز توجه داشته باشیم و این دو را در کنار هم پیش ببریم.
ایکنا ـ یکی از مأموریت‌های مهم نیروی دریایی ارتش، اعزام ناوگروه‌ها به مأموریت‌های طولانی دریایی است که کارکنان در جریان آن، ماه‌ها از خانواده‌های خود دور هستند و با شرایط خاص زندگی در دریا مواجه می‌شوند. سازمان عقیدتی ـ سیاسی برای تقویت روحیه معنوی، افزایش تاب‌آوری و کمک به تحمل این دوری و دشواری‌ها چه اقداماتی انجام می‌دهد؟
یکی از مأموریت‌های مهم نیروی دریایی ارتش جمهوری اسلامی ایران، به‌ویژه پس از آنکه رهبر شهید انقلاب بر راهبردی بودن این نیرو تأکید کردند، توسعه حوزه مأموریت آن از آب‌های سرزمینی به آب‌های فراملی و بین‌المللی بوده است. با این تحول، مأموریتی گسترده‌تر و فرامرزی بر عهده نیروی دریایی قرار گرفت که طبیعتاً الزامات و اقتضائات خاص خود را دارد.
در این میان، اداره عقیدتی ـ سیاسی نیروی دریایی نیز وظایف مشخصی بر عهده دارد که از پیش از آغاز مأموریت شروع می‌شود و در طول اعزام و پس از آن ادامه پیدا می‌کند.
نخستین موضوع، آماده‌سازی خانواده‌های کارکنانی است که قرار است در این مأموریت‌ها حضور داشته باشند. هنگامی که یکی از کارکنان برای مأموریتی طولانی اعزام می‌شود، خانواده او نیز باید برای شرایط پیش‌رو آمادگی لازم را پیدا کند. به همین منظور، برنامه‌های فرهنگی ویژه‌ای برای خانواده‌ها، به‌ویژه همسران کارکنان، در نظر گرفته‌ایم.
از جمله این اقدامات، برگزاری دوره‌های بصیرت و توانمندسازی برای خانواده‌هاست. در این دوره‌ها از استادان مجموعه خودمان استفاده می‌کنیم و در صورت نیاز، از استادان خارج از مجموعه نیز دعوت می‌شود تا خانواده‌ها با شرایط مأموریت و اقتضائات آن آشنا شوند و آمادگی لازم را برای مدیریت امور زندگی در دوران دوری از همسران خود به دست آورند.
اقدام دیگر ما در این زمینه، تشکیل گروه‌هایی با عنوان «گروه‌های معین» است. وقتی یکی از کارکنان برای دو، چهار، شش یا حتی هشت ماه و بیشتر به مأموریت اعزام می‌شود، خانواده او در این مدت به حمایت و همراهی نیاز دارد. در همین راستا، بانوانی از میان خانواده‌های کارکنان به‌عنوان افراد معین تعیین می‌شوند تا به‌صورت مستمر به خانواده موردنظر سرکشی کنند، وضعیت آن را بررسی کنند و در حد وظایف خود، مسائل و مشکلات احتمالی را پیگیری کنند.
در کنار این گروه‌ها، مجموعه عقیدتی ـ سیاسی و بخش فرماندهی نیز وضعیت خانواده‌ها را رصد می‌کنند تا اگر نیاز، گرفتاری یا مسئله‌ای وجود داشت، برای رسیدگی به آن اقدام شود. حضور فرد معین از میان خانواده‌های کارکنان نیز موجب می‌شود خانواده در طول این دوره، یک پشتیبان و همراه در کنار خود داشته باشد و احساس نکند که در نبود همسرش تنها مانده است.
اما اقدامات ما به خانواده‌ها محدود نمی‌شود و برای خود کارکنان نیز در طول مأموریت برنامه‌ریزی می‌کنیم. این عزیزان پیش از اعزام، آموزش‌های تخصصی و مهارت‌های لازم برای انجام مأموریت را دریافت می‌کنند. در کنار این آموزش‌های تخصصی، ما نیز وظیفه داریم برنامه‌های فرهنگی، اعتقادی و قرآنی متناسب با شرایط حضور آنان در دریا را پیش‌بینی کنیم.
برای هر ناوگروه و ناوشکن، با توجه به مدت مأموریت و شرایط خاص آن، تقویم مناسبت‌ها و برنامه‌های فرهنگی تهیه می‌شود. برای مثال، اگر کارکنان قرار است شش یا هشت ماه در مأموریت باشند، مناسبت‌هایی مانند عید نوروز و دیگر مناسبت‌های ملی و مذهبی که در طول این مدت با آن‌ها مواجه خواهند شد، از پیش در برنامه قرار می‌گیرد.
برای این مناسبت‌ها، مسابقات فرهنگی، برنامه‌های قرآنی و فعالیت‌های مرتبط با هویت ملی و دینی پیش‌بینی می‌شود. این برنامه‌ها متناسب با شرایط مأموریت و امکانات موجود در ناو طراحی می‌شوند تا کارکنان بتوانند در کنار انجام وظایف تخصصی و عملیاتی خود، از برنامه‌های فرهنگی و معنوی نیز بهره‌مند شوند.
این برنامه‌ها از طریق سلسله‌مراتب فرماندهی به فرمانده ناو ابلاغ می‌شود و به‌عنوان بخشی از برنامه‌های اجرایی ناوگروه به اجرا درمی‌آید. در کنار برنامه‌های آموزشی، فرهنگی و قرآنی، فعالیت‌های تفریحی و سرگرمی متناسب با شرایط مأموریت نیز در نظر گرفته می‌شود تا زمینه افزایش نشاط و تقویت روحیه کارکنان فراهم شود.
یکی دیگر از اقدامات مهم ما، اعزام روحانی همراه ناوگروه است. متناسب با تعداد کارکنان و شرایط مأموریت، یک روحانی و در صورت نیاز دو روحانی همراه ناو اعزام می‌شوند. این روحانیون نقش مهمی در پشتیبانی فرهنگی، اعتقادی و قرآنی از کارکنان دارند و در طول مأموریت، در کنار فرماندهی و نیروها حضور پیدا می‌کنند.
در کنار روحانیون، نیروهای مرتبط با روابط عمومی نیز برای انجام وظایف خود در زمینه ثبت و انعکاس فعالیت‌ها و رویدادهای مأموریت حضور دارند. بخشی از این فعالیت‌ها شامل ثبت تصاویر، خاطرات، تجربه‌های کارکنان، تهیه اخبار و انتقال اطلاعات قابل انتشار از مأموریت است. ثبت تجربه‌ها و خاطرات نیز اهمیت دارد؛ زیرا می‌تواند در انتقال تجارب و حفظ دستاوردهای مأموریت مؤثر باشد.
بنابراین، در اعزام ناوگروه‌ها، هم روحانی به‌عنوان پشتوانه فرهنگی و قرآنی کارکنان حضور دارد و هم نیروهای روابط عمومی وظایف خود را دنبال می‌کنند. این مجموعه اقدامات با هماهنگی فرماندهی انجام می‌شود تا کارکنان در طول مأموریت، ضمن برخورداری از پشتیبانی تخصصی و عملیاتی، از حمایت‌های فرهنگی و معنوی نیز بهره‌مند باشند.
البته حضور روحانی در ناوگروه، مسئولیت مهمی است و فردی که برای این مأموریت انتخاب می‌شود، باید از آمادگی کافی برخوردار باشد. او باید از نظر علمی و اطلاعاتی، اعتقادی و معنوی و حتی از نظر جسمانی آمادگی لازم را داشته باشد؛ زیرا شرایط حضور در دریا اقتضائات خاص خود را دارد.
روحانی اعزامی باید بتواند در شرایط دشوار، ضمن حفظ آمادگی و استقامت خود، به کارکنان نیز روحیه بدهد و در تقویت توان معنوی و تاب‌آوری آنان نقش مؤثری ایفا کند. به همین دلیل، انتخاب و اعزام روحانی به مأموریت‌های دریایی نیازمند توجه به شرایط خاص این مأموریت‌هاست.
ایکنا ـ روحانیون اعزامی به مأموریت‌های دریایی چه نقشی در تقویت روحیه و آمادگی معنوی کارکنان دارند؟ آیا نمونه‌ای از تأثیر حضور آنان در مأموریت‌های طولانی نیروی دریایی دارید؟
روحانیونی که همراه ناوگروه‌ها اعزام می‌شوند، در تمام طول مأموریت در کنار کارکنان هستند و پس از پایان مأموریت نیز همراه آنان به کشور بازمی‌گردند. خوشبختانه در ناوگروه‌هایی که تاکنون اعزام شده‌اند، همواره فرماندهان از حضور نیروهای فرهنگی و روحانیون قدردانی کرده‌اند؛ زیرا این عزیزان در کنار تقویت روحیه و آمادگی کارکنان، برنامه‌های اعتقادی، قرآنی و فرهنگی را نیز دنبال می‌کنند.
در واقع، حضور نیروهای فرهنگی در کنار کارکنان، بخشی از پشتیبانی معنوی و روحی مأموریت است و فرماندهان نیز آثار این همراهی را در طول سفر مشاهده می‌کنند.
برای نمونه، در مأموریت ناوشکن قهرمان دنا، روحانی عزیزی به نام حجت‌الاسلام باقری که از همکاران عقیدتی سیاسی نداجا و اهل بوشهر بود، همراه کارکنان حضور داشت. هنگامی که این ناوشکن در آب‌های بین‌المللی و در منطقه سریلانکا هدف حمله آمریکا قرار گرفت، شماری از هم‌رزمان ما به شهادت رسیدند و تعدادی نیز مفقودالاثر شدند که یاد و خاطره همه آنان را گرامی می‌داریم. امیدواریم بتوانیم ادامه‌دهنده راه این عزیزان باشیم.
با تلاش‌های مجموعه کشور، ارتش و نیروی دریایی، پیکر شماری از شهدای این حادثه به کشور بازگردانده شد. تعدادی از کارکنان نیز سالم به میهن بازگشتند. این عزیزان تجربه‌ای تلخ و در عین حال مهم را با خود به همراه آوردند؛ تجربه‌ای که می‌توانند آن را برای مردم ایران و افکار عمومی جهان روایت کنند.
من همواره به این عزیزان می‌گفتم که خداوند شما را حفظ کرده است تا بازگردید و دو موضوع مهم را برای جامعه و مردم بازگو کنید. نخست، مظلومیت جمهوری اسلامی ایران در این حادثه و دیگری، آن چیزی است که شما از رفتار دشمن و چگونگی وقوع این حمله مشاهده کرده‌اید.
ناوشکن دنا در چارچوب مأموریت خود در آب‌های بین‌المللی حضور داشت و به گفته ما، برای شرکت در یک رزمایش اعزام شده بود، نه برای آغاز جنگ. بنابراین، روایت کارکنانی که از این حادثه جان سالم به در برده‌اند، می‌تواند به روشن شدن ابعاد واقعه و انتقال تجربه آنان به جامعه کمک کند.
در میان این عزیزان، حجت‌الاسلام باقری نیز حضور داشت که امروز یکی از راویان این حادثه است. او می‌تواند آنچه را در جریان این مأموریت و حمله به ناوشکن دنا رخ داد، برای مردم بازگو کند. این روایتگری بخشی از تلاش برای تبیین واقعه و ثبت تجربه‌های کارکنان نیروی دریایی است.
در همین راستا، ما با هماهنگی‌های انجام‌شده، از ظرفیت این عزیزان برای حضور در تجمعات شبانه در نقاط مختلف کشور نیز استفاده می‌کنیم. مردم از این برنامه‌ها استقبال خوبی دارند و کارکنانی که تجربه مستقیم این حادثه را داشته‌اند، می‌توانند مشاهدات خود را برای مردم بیان کنند.
در مجموع، هیچ ناوگروهی اعزام نمی‌شود مگر اینکه متناسب با مأموریت و شرایط آن، نیروهای عقیدتی ـ سیاسی و روحانیون همراه کارکنان باشند. مأموریت این عزیزان، ارتقای بصیرت دینی و سیاسی و تقویت روحیه معنوی نیروهاست و ما نیز در مجموعه عقیدتی ـ سیاسی، خود را موظف به پشتیبانی از این مأموریت می‌دانیم.
ایکنا ـ با توجه به حمله به ناوشکن دنا و شهادت تعدادی از کارکنان نیروی دریایی، چه خاطره‌ای از لحظه اطلاع از این حادثه یا ارتباط با خانواده‌های این عزیزان دارید؟ همچنین، با توجه به برخی برداشت‌ها درباره ماهیت رفتار آمریکا، چرا روایتگری بازماندگان این حادثه و تبیین ابعاد آن برای افکار عمومی اهمیت دارد؟
اجازه دهید در این باره به یک نکته اساسی اشاره کنم. ناوشکن دنا، برای جنگ اعزام نشده بود و به تسلیحات سنگین مجهز نبود؛ بلکه در آب‌های بین‌المللی حضور داشت و به گفته ما، تهدیدی برای طرف مقابل محسوب نمی‌شد. این ناوشکن برای شرکت در یک رزمایش دعوت شده بود، اما هدف حمله قرار گرفت.
از نظر ما، این اقدام با هیچ‌یک از قواعد و ضوابط بین‌المللی قابل توجیه نیست؛ به‌ویژه با توجه به اینکه خود طرف‌هایی که در تدوین و تصویب این قواعد نقش داشته‌اند، باید به آن‌ها پایبند باشند.
حتی اگر فرض کنیم که طرف مقابل ناوشکن دنا را یک تهدید تلقی می‌کرد که ما چنین برداشتی را قبول نداریم، باز هم باید میان مقابله با تهدید و اقدامی که پس از از کار افتادن شناور صورت می‌گیرد، تفاوت قائل شد.
اگر هدف صرفاً متوقف کردن یک تهدید بود، با شلیک نخستین اژدر و از کار افتادن ناوشکن، دیگر دلیلی برای ادامه حمله وجود نداشت. با این حال، اژدر دوم نیز شلیک شد و در نتیجه، تعدادی از کارکنان ما به شهادت رسیدند. از نگاه ما، این اقدام نشان‌دهنده خصومت و بی‌اعتنایی به جان انسان‌هاست.
نکته دیگری که اهمیت این حادثه را دوچندان می‌کند، اظهاراتی است که درباره انگیزه این حمله مطرح شده است. به گفته من، یکی از مسئولان آمریکایی این اقدام را با تعبیر «برای تفریح و سرگرمی» توصیف کرده است. اگر چنین اظهاراتی درباره حمله به یک ناو و جان انسان‌ها مطرح شده باشد، خود گویای ضرورت بررسی دقیق واقعه و تبیین ابعاد آن برای افکار عمومی است.
به همین دلیل، بازگشت کارکنانی که از این حادثه جان سالم به در برده‌اند، اهمیت ویژه‌ای دارد. این افراد شاهدان مستقیم واقعه‌اند و می‌توانند آنچه را در جریان مأموریت و حمله به ناوشکن دنا رخ داده است، برای مردم روایت کنند. ما نیز تلاش می‌کنیم از ظرفیت این عزیزان برای روشنگری و انتقال تجربه‌هایشان استفاده کنیم تا افکار عمومی بتواند با اتکا به روایت شاهدان، ابعاد مختلف حادثه را بهتر بشناسد.
از نظر ما، این روایتگری بخشی از جهاد تبیین است؛ زیرا لازم است درباره ماهیت مأموریت ناوشکن دنا، شرایط حضور آن در آب‌های بین‌المللی و آنچه برای کارکنانش اتفاق افتاد، اطلاع‌رسانی شود. به‌ویژه آنکه برخی افراد ممکن است درباره رفتار آمریکا یا ماهیت این حادثه برداشت‌های متفاوتی داشته باشند. روایت مستقیم کسانی که در این مأموریت حضور داشته‌اند، می‌تواند به روشن شدن موضوع کمک کند.
ایکنا ـ با توجه به اظهارات مطرح‌شده درباره حمله به ناوشکن دنا و شهادت کارکنان آن، این حادثه چه تأثیری بر نگاه نیروهای بازگشته به مأموریت نسبت به دشمن و ضرورت تبیین واقعیت‌های این واقعه داشته است؟ همچنین، روایت‌های نقل‌شده از لحظات پایانی زندگی برخی شهدا چه ابعادی از معنویت و روحیه آنان را نشان می‌دهد؟
مسئله این نیست که ما یا مردم خودمان چنین برداشتی داشته باشیم؛ وقتی اظهاراتی از سوی مقامات آمریکایی، از جمله ترامپ، درباره این حادثه مطرح می‌شود، موضوع ابعاد دیگری پیدا می‌کند. تلخی ماجرا در این است که جوانان ما هدف قرار گرفتند و به شهادت رسیدند و بنا بر اظهارات مطرح‌شده، این اقدام با انگیزه‌ای همچون تفریح و سرگرمی توجیه شده است.
در دنیای امروز، وقتی با چنین اظهاراتی مواجه می‌شویم و از سوی دیگر، پیکر شهدای خود را تشییع می‌کنیم، این پرسش جدی مطرح می‌شود که چگونه می‌توان با طرفی که چنین رفتاری از او سر زده است، به اعتماد متقابل رسید؟ آیا می‌توان به‌راحتی با چنین طرفی پشت میز مذاکره نشست و به نقطه مشترکی دست یافت؟ این‌ها پرسش‌هایی است که در پی چنین حوادثی در افکار عمومی شکل می‌گیرد.
شهدای ناوشکن دنا بسیار مظلومانه به شهادت رسیدند. از منظر فرهنگی و اعتقادی به این حادثه نگاه می‌کنم؛ زیرا تبیین چنین رخدادهایی نیز بخشی از مسئولیت ما در مجموعه عقیدتی ـ سیاسی است.
حجت‌الاسلام باقری، روحانی همراه ناوشکن دنا، روایت‌هایی از لحظات حساس این حادثه نقل کرده است. به گفته او، هنگامی که کارکنان احساس کردند با خطری جدی مواجه‌اند و احتمال وقوع هر اتفاقی وجود دارد، یکی از هم‌رزمانشان که بعدها به شهادت رسید، تربت امام حسین(ع) همراه داشت. او تربت را بیرون آورد و دیگر کارکنان نیز آن را لمس کردند و بر صورت خود کشیدند؛ صحنه‌ای که بیانگر پیوند عمیق این جوانان با باورهای دینی و ارادت آنان به اهل‌بیت(ع) بود.
همچنین، حجت‌الاسلام باقری از لحظاتی سخن گفته است که خود مشغول قرائت قرآن کریم و گفتن شهادتین بوده و دیگر کارکنان نیز این عبارات را با او تکرار می‌کردند. این روایت‌ها نشان می‌دهد که اعتقادات دینی در لحظات دشوار، چگونه می‌تواند برای انسان مایه آرامش و اتکا باشد.
از سوی دیگر، یکی از موضوعاتی که در گفت‌وگو با کارکنان بازگشته از این حادثه و فرماندهان مطرح می‌شود، احساس تأسف آنان از این است که چرا در آن مأموریت امکان مقابله مسلحانه با مهاجمان را نداشتند. این عزیزان می‌گویند که ای‌کاش امکان دفاع از خود را داشتند و سلاح می‌داشتند و مسلح می‌بودند و می‌توانستند در برابر حمله واکنش نشان دهند. این احساس، نشان‌دهنده روحیه دفاعی و آمادگی آنان برای حفاظت از کشور است.
امروز نیز این کارکنان با اندوه و بغض ناشی از شهادت هم‌رزمان خود، بر ضرورت پاسخ‌گویی به این واقعه تأکید دارند. از نگاه آنان، موضوع تنها به شهادت همکارانشان محدود نمی‌شود؛ بلکه شهادت رهبر شهید انقلاب نیز برایشان جایگاهی ویژه دارد. برای کارکنان نیروی دریایی، ایشان افزون بر جایگاه رهبری و مرجعیت، فرمانده‌ای بودند که نسبت به ایشان احساس پیوند و تعلق عمیقی داشتند.
از این رو، آنان بر ضرورت پیگیری خون‌خواهی رهبر شهید انقلاب و شهدای مظلوم ناوشکن دنا تأکید می‌کنند. وظیفه ما نیز این است که ضمن پاسداشت یاد و خاطره این عزیزان، روایت‌های آنان را ثبت و تبیین کنیم و اجازه ندهیم ابعاد این حادثه و مظلومیت شهدای آن به فراموشی سپرده شود.
ایکنا ـ فعالیت‌های قرآنی چه جایگاهی در مجموعه عقیدتی ـ سیاسی نیروی دریایی ارتش دارد؟ فراتر از مسابقات و برنامه‌های معمول قرآنی، این فعالیت‌ها چگونه به ترویج فرهنگ ایثار، شهادت و جهاد منتهی می‌شوند و در سطح راهبردی چه جایگاهی در اولویت‌های مدیریتی این مجموعه دارند؟
در سطح کلان مدیریتی و راهبردی، اعتقاد ما این است که هر عزیزی که وارد مجموعه نیروی دریایی می‌شود، باید با نگاه مجاهدانه تربیت شود. از تکاور و خلبان پهپاد گرفته تا سرباز و کارکنانی که در بخش‌های تخصصی و فنی، از جمله کار با ناوها، فعالیت می‌کنند، همه باید با تفکر و روحیه جهادی پرورش یابند.
چرا بر این موضوع تأکید داریم؟ زیرا ایران، افزون بر موقعیت ژئوپلیتیکی و جغرافیایی و منابعی که همواره مورد طمع دشمنان بوده است، امروز به‌عنوان پرچمدار اسلام و کشوری الهام‌بخش در جهان شناخته می‌شود. ما به‌خوبی می‌دانیم که دشمن به‌راحتی از مقابله با این هویت و جایگاه دست نمی‌کشد. ازاین‌رو، باید از نظر فرهنگی و اعتقادی به قله‌ای برسیم که خود به عاملی بازدارنده در برابر دشمن تبدیل شویم.
رسیدن به این قله صرفاً با تجهیزات و امکانات، خرید ناو، رادار و ابزارهای نظامی محقق نمی‌شود. همه این تجهیزات در اختیار نیروی انسانی قرار می‌گیرند و آنچه می‌تواند قدرت واقعی ایجاد کند، باور و اعتقاد همین نیروی انسانی است. اگر فرد به وعده الهی و مفهوم «احدی‌الحُسنَیَین» باور داشته باشد و بداند که در هر حال، چه با پیروزی و چه با شهادت، در مسیر حق گام برداشته است، می‌تواند ما را به قله‌ای که در پی آن هستیم، برساند.
بر همین اساس، ما بر دو موضوع اساسی تأکید داریم؛ نخست، ترویج آموزه‌های اهل‌بیت(ع) در نیروی دریایی و دوم، گسترش فرهنگ قرآنی در این مجموعه. اعتقاد داریم این دو مؤلفه نقش اساسی در تربیت نیروی انسانی مؤمن، مقاوم و مجاهد دارند.
به همین دلیل، برنامه‌های ما از همان ابتدای ورود افراد به مجموعه آغاز می‌شود؛ ورود دانشجویان و سربازان را با قرآن کریم همراه می‌کنیم و در برنامه‌های مختلف نیز قرآن جایگاه محوری دارد. صبح‌های سه‌شنبه در سراسر نیرو برنامه‌های قرآنی برگزار می‌شود و پنجشنبه‌ها نیز زیارت عاشورا در مجموعه‌های مختلف نیروی دریایی جریان دارد.
در برنامه‌های فرهنگی، به‌ویژه در فاصله میان نمازها و در برنامه‌های ظهرگاهی، تلاش می‌کنیم هر روز برنامه‌ای متنوع داشته باشیم. قرائت آیات قرآن کریم، ترجمه و تفسیر آن‌ها از جمله این برنامه‌هاست. روحانیون مستقر در مجموعه نیز همگام با کارکنان عقیدتی ـ سیاسی، گام‌به‌گام در مسیر ترویج فرهنگ قرآنی و تعمیق باورهای دینی کارکنان حرکت می‌کنند.
اگر بخواهم نمونه‌ای از نقش قرآن در شرایط دشوار را بیان کنم، می‌توانم به دوران جنگ اشاره کنم. روحانیون ما در آن روزها لحظه‌ای از رزمندگان و کارکنان جدا نبودند و همواره در کنار آنان حضور داشتند. در آن شرایط، یکی از مهم‌ترین ابزارهای ما برای تقویت روحیه رزمندگان، قرآن کریم بود؛ قرآنی که هم آرامش‌بخش بود و هم امید می‌آفرید.
وقتی خسارتی وارد می‌شد، ناوی هدف قرار می‌گرفت یا رزمندگان با شرایط دشوار مواجه می‌شدند، آموزه‌های قرآنی به آنان یادآوری می‌کرد که نباید ترس و نگرانی بر وجودشان غلبه کند؛ زیرا با توکل به خداوند متعال می‌توان در برابر سختی‌ها ایستادگی کرد. این باور به رزمندگان کمک می‌کرد تا با امید و استقامت به مسیر خود ادامه دهند. ما نیز توانستیم در کنار آنان حضور داشته باشیم و در آن شرایط، مقاومت کنیم.
در واقع، قرآن کریم در کنار رزمندگان ما هم مایه آرامش بود و هم به آنان امید و انگیزه می‌داد. این نقش همچنان ادامه دارد و امروز نیز توکل به خداوند متعال، مهم‌ترین پشتوانه معنوی نیروهای ماست.
حتی کارکنانی که در موقعیت‌های حساس و عملیاتی قرار دارند، با چنین باوری به وظایف خود عمل می‌کنند. شعار و اعتقاد آنان این است که: «وَما رَمَیتَ إِذ رَمَیتَ وَلکِنَّ اللّهَ رَمی»؛ یعنی آنچه در مسیر حق انجام می‌دهیم، با اتکا به قدرت و یاری خداوند متعال معنا پیدا می‌کند. آنان باور دارند که در هر اقدام و عملیاتی، امیدشان به خداوند و توکلشان بر اوست.
بنابراین، اگر بخواهم به‌صورت راهبردی به پرسش شما پاسخ دهم، اعتقاد راسخ ما این است که پیروزی واقعی در سایه قرآن کریم و آموزه‌های اهل‌بیت(ع) حاصل می‌شود. به همین دلیل، فعالیت‌های قرآنی برای ما صرفاً برگزاری مسابقه یا اجرای چند برنامه فرهنگی نیست؛ بلکه بخشی از فرایند تربیت نیروی انسانی مؤمن، مجاهد و آماده دفاع از کشور است.
ایکنا ـ از آغاز جنگ تاکنون، موضوع تقویت و صیانت از وحدت ملی و انسجام اجتماعی، همواره مورد تأکید رهبر شهید انقلاب بوده و مقام معظم رهبری نیز بر آن تأکید دارند. این مسئله در شرایط جنگی چه اهمیتی پیدا می‌کند و برای حراست از وحدت ملی و انسجام اجتماعی چه اقداماتی باید در سطح مسئولان، مردم، جریان‌های سیاسی و نیروهای مسلح انجام شود؟ در مقابل، از چه رفتارهایی باید پرهیز کرد؟
امروز هیچ‌کس نباید تردیدی داشته باشد که دشمن با تمام توان و امکانات خود در برابر ما ایستاده است. چرا دشمن چنین بغضی دارد؟ چون به اهدافش نرسیده و شکست خورده است. قصد ندارم در اینجا درباره چرایی شکست دشمن بحث کنم؛ اما آنچه روشن است، این است که دشمن تاکنون به اهدافی که دنبال می‌کرد، نرسیده است و در ادبیات نظامی و سیاسی، نرسیدن به اهداف را شکست می‌دانند.
طبیعتاً دشمن از این وضعیت ناراحت است و تلاش می‌کند با برهم زدن وحدت و انسجام داخلی، بخشی از ناکامی خود را جبران کند. بنابراین، ما باید هوشیار باشیم و اجازه ندهیم آنچه در میدان به دست آمده، با اختلافات و تفرقه در داخل کشور آسیب ببیند.
در نیروهای مسلح و به‌ویژه نیروی دریایی ارتش، فرزندان این ملت با تمام توان در میدان حضور دارند. بنده توفیق داشتم به این عزیزان سر بزنم و از نزدیک از تلاش‌هایشان قدردانی کنم. با اطمینان عرض می‌کنم که آنان نسبت به گذشته آماده‌تر، توانمندتر، به‌روزتر و مجهزتر هستند و با روحیه‌ای استوارتر از قبل پای کار ایستاده‌اند.
بااین‌حال، ما تنها یک ضلع مقاومت هستیم و ضلع دیگر، مردم عزیزمان هستند. هر اندازه از مردم قدردانی کنیم، به آنان احترام بگذاریم و از ایستادگی‌شان تجلیل کنیم، باز هم کم است. مردم در شرایط دشوار اقتصادی و معیشتی و زیر فشارهای روانی قرار دارند؛ اما با وجود همه این مشکلات، شب‌ها کار و زندگی خود را رها می‌کنند و در صحنه حضور می‌یابند و پای ضلع دوم مقاومت هستند. این حضور، جلوه‌ای از همان روحیه‌ای است که می‌توان از آن به‌عنوان برانگیخته‌شدن مردم برای دفاع از کشور یاد کرد.
رهبر شهید انقلاب نیز پیش‌بینی کرده بودند که اگر دشمن دست به اقداماتی بزند، مردم به میدان خواهند آمد. امروز جلوه‌های این پیش‌بینی را در حضور مردم مشاهده می‌کنیم.
اجازه بدهید نمونه‌ای از نیروی دریایی ارتش را عرض کنم؛ کارکنان نیروی دریایی در طول روز با سلاح و تجهیزات خود در برابر دشمن ایستادگی می‌کنند و شب‌ها فرزندانشان با در دست داشتن پرچم جمهوری اسلامی ایران و سردادن شعار «الله‌اکبر» در اجتماعات مردمی حضور می‌یابند. این تصویر، جلوه‌ای از پیوند مردم و نیروهای مسلح و همبستگی نسل‌های مختلف در دفاع از کشور است.
اما ضلع سوم این مجموعه، دیپلماسی است. انتظار ما از مسئولان این است که همان‌گونه که نیروهای مسلح در میدان نبرد و مردم در اجتماعات شبانه حضور دارند، در عرصه دیپلماسی نیز این سه ضلع در پیوند و هماهنگی با یکدیگر حرکت کنند. اگر میدان دفاع، حضور مردم و تلاش دیپلماتیک در کنار هم قرار بگیرند، بدون تردید در آینده نزدیک شاهد تثبیت پیروزی جمهوری اسلامی ایران خواهیم بود.
ما در این زمینه تردیدی نداریم؛ اما تحقق این هدف مستلزم آن است که وحدت، انسجام، یکدلی، همدلی، همگرایی و هم‌صدایی در جامعه حفظ شود. دشمن باید این انسجام را به‌روشنی ببیند تا همان‌گونه که در میدان نبرد با قدرت و بازدارندگی نیروهای مسلح مواجه شده است، در عرصه سیاسی نیز نتواند به اهداف خود برسد.
برای نمونه، دشمن در مقطعی در نزدیکی تنگه هرمز حضور داشت، اما امروز، بنا بر ارزیابی ما، از آن موقعیت فاصله گرفته است. این عقب‌نشینی بدون هزینه نبوده است؛ هزینه آن را شهدای نیروی دریایی، شهدای سپاه و دیگر نیروهای مسلح و همچنین جانبازان کشور پرداخته‌اند. امروز نیز فرزندان ما شبانه‌روز در مرزها و موقعیت‌های عملیاتی ایستادگی می‌کنند تا از امنیت و استقلال کشور دفاع کنند.
بنابراین، اگر وحدت و انسجام در همه ابعاد جامعه شکل بگیرد، می‌توانیم این دستاوردها را حفظ و تثبیت کنیم. این همان توصیه‌ای است که همواره از رهبر شهید انقلاب شنیده‌ایم و امروز نیز بر آن تأکید می‌شود؛ افزون بر آن، آموزه‌های قرآن کریم نیز ما را از تفرقه و اختلاف برحذر می‌دارند.
خداوند متعال در آیه ۴۶ سوره انفال می‌فرماید: «وَلَا تَنَازَعُوا فَتَفْشَلُوا وَ تَذْهَبَ رِيحُكُمْ»؛ یعنی با یکدیگر نزاع نکنید که سست می‌شوید و قدرت و هیبت شما از میان می‌رود.
اگر میان ما تفرقه ایجاد شود، انسجاممان آسیب می‌بیند و توان جمعی‌مان کاهش پیدا می‌کند؛ اتفاقی که دشمن از آن استقبال خواهد کرد و می‌تواند زمینه تحقق اهداف او را فراهم کند. ما باید مراقب باشیم که اختلافات داخلی، دستاوردهای حاصل از ایستادگی مردم و نیروهای مسلح را تضعیف نکند.
امروز برای حفظ و تثبیت پیروزی، بیش از گذشته به وحدت و انسجام نیاز داریم. همه ما، از مسئولان و جریان‌های سیاسی گرفته تا مردم و نیروهای مسلح، باید با همدلی و هماهنگی بیشتری حرکت کنیم تا بتوانیم در عرصه سیاسی نیز بازدارندگی لازم را ایجاد کنیم. با حفظ این وحدت و انسجام، ان‌شاءالله دشمن در دستیابی به اهدافش ناکام خواهد ماند و در جای خود متوقف خواهد شد.
انتهای پیام
