پیام نشست تهران؛ ناکامی آمریکا برای انزوای ایران
یک کارشناس مسائل بین‌الملل با اشاره به برگزاری نشست چهارجانبه تهران گفت: آگاهی کشورهای منطقه از قدرت و اقتدار نیروهای مسلح جمهوری اسلامی، یکی از عوامل مؤثر در تلاش برای جلوگیری از تشدید دوباره تنش‌های نظامی است و تداوم رایزنی‌ها می‌تواند زمینه دستیابی به توافقات امنیتی قابل اتکا و اجرایی را فراهم کند.
سفر هیئت دفاعی و امنیتی عربستان، پاکستان و ترکیه به تهران و دیدار با سرلشکر محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی کشورمان، در شرایطی انجام شد که پیامدهای جنگ آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران، ضرورت بازنگری در ترتیبات امنیتی منطقه و تلاش برای جلوگیری از گسترش درگیری‌ها را بیش از گذشته مطرح کرده است. این سفر در کنار تحرکات دیپلماتیک کشورهای منطقه و تلاش آمریکا برای منزوی‌سازی جمهوری اسلامی ایران، پرسش‌هایی درباره جایگاه ایران در معادلات امنیتی غرب آسیا، اهداف میانجی‌گرانه این رایزنی‌ها و امکان شکل‌گیری سازوکارهای امنیتی جدید ایجاد کرده است.
در همین راستا، ایکنا با سیدرضا صدرالحسینی، کارشناس مسائل بین‌الملل، گفت‌وگو کرده است که مشروح آن را در ادامه می‌خوانیم:
ایکنا ـ سفر هیئت دفاعی و امنیتی عربستان، پاکستان و ترکیه به تهران در شرایط جنگی منطقه چه پیام راهبردی دارد؟ با توجه به عضویت این سه کشور در پیمان دفاعی مکه، این سفر را چگونه ارزیابی می‌کنید؟
باید به این نکته توجه کرد که یکی از راهبردهای آمریکا، به‌ویژه پس از تحمیل جنگ سوم به ملت ایران، منزوی‌کردن جمهوری اسلامی در حوزه سیاست خارجی بوده است. بر همین اساس، آمریکا به‌صورت آشکار و صریح به کشورهای مختلف جهان، از جمله کشورهای منطقه، این پیام را منتقل می‌کرد که جمهوری اسلامی ایران باید از ترتیبات امنیتی و سیاسی منطقه کنار گذاشته شود.
در همین راستا، آمریکا فشارهای قابل توجهی بر برخی کشورهای همسایه وارد کرد و تلاش داشت به‌جای به‌رسمیت‌شناختن جایگاه ویژه جمهوری اسلامی، پیمان‌های منطقه‌ای را گسترش دهد. از یک سو، سه کشور عربستان، پاکستان و ترکیه را در قالب یک پیمان امنیتی جدید مطرح کرد و از سوی دیگر، در پی انسجام‌بخشی به برخی کشورهای دیگر، از جمله قطر، مالزی، پاکستان، عربستان و ترکیه، در چارچوب پیمانی دیگر بود.
در مقابل، جمهوری اسلامی ایران با صلابت و اقتدار خود تلاش کرد بدون ایجاد اختلاف یا تشدید رقابت با کشورهای مهم منطقه، شرایط را به‌گونه‌ای مدیریت کند که این کشورها به جایگاه ویژه ایران در معادلات منطقه‌ای توجه کنند.
از زمان برگزاری مجمع عمومی سازمان ملل تاکنون، تلاش برخی کشورها برای نزدیک‌شدن به جمهوری اسلامی ایران کاملاً مشهود بوده است. سفرهایی که طی یک ماه گذشته به ایران انجام شده و گفت‌وگوهای تلفنی مقام‌های ارشد سیاست خارجی کشورهای مختلف با مسئولان جمهوری اسلامی، نشان‌دهنده تغییر مسیر تحولات منطقه‌ای به نفع ایران است.
در روزهای گذشته نیز سه کشور ترکیه، پاکستان و عربستان، به درخواست پاکستان، به ایران سفر کردند و درباره ترتیبات امنیتی، جایگاه جمهوری اسلامی، امنیت منطقه‌ای، ضرورت جلوگیری از دخالت نیروهای بیگانه در مسائل منطقه و همچنین موضوعاتی مانند تجاوز رژیم صهیونیستی به فلسطین، غزه و لبنان گفت‌وگو کردند.
با توجه به اینکه بیانیه نهایی جامعی از این نشست صادر نشد و با در نظر گرفتن تأکید مقام‌های کشورهای مهمان و میزبان آنها دبیر شعام، می‌توان انتظار داشت این نشست‌ها تداوم پیدا کند تا طرف‌ها به نقطه‌ای از توافق برسند که هم قابل اتکا باشد و هم امکان اجرای آن وجود داشته باشد.
ایکنا ـ با توجه به نقش میانجی‌گرانه پاکستان و قطر در تحولات مرتبط با ایران و آمریکا، آیا هدف اصلی این هیئت صرفاً جلوگیری از تشدید تنش‌ها و وقوع جنگی دیگر است یا می‌توان احتمال شکل‌گیری یک سازوکار امنیتی منطقه‌ای با مشارکت ایران را نیز مطرح کرد؟
قطعاً برای هر یک از کشورهای حاضر در این نشست امنیتی می‌توان اهداف مختلفی در نظر گرفت؛ با این حال، مهم‌ترین هدف، جلوگیری از آسیب‌های احتمالی در صورت وقوع جنگی دیگر است.
کاملاً مشخص بود که نمایندگان کشورهای حاضر در این نشست از قدرت، توانمندی و اقتدار نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران آگاهی دارند و تلاش آنها بر این موضوع متمرکز بود که منطقه بار دیگر دچار تنش‌های نظامی نشود.
البته برای ارزیابی دقیق‌تر اهداف این کشورها و امکان شکل‌گیری ترتیبات امنیتی جدید، باید منتظر تداوم رایزنی‌ها و روشن‌شدن نتایج عملی این گفت‌وگوها بود. آنچه در شرایط فعلی اهمیت دارد، این است که کشورهای منطقه برای جلوگیری از تشدید بحران و کاهش خطر درگیری‌های نظامی، به گفت‌وگو با ایران توجه نشان می‌دهند.
ایکنا ـ با توجه به اینکه بیانیه پایانی جامعی از این نشست صادر نشده است، ایران برای تبدیل این رایزنی‌ها به همکاری‌های عملی و پایدار چه ملاحظاتی باید در نظر بگیرد؟ آیا اکنون برای قضاوت درباره نتایج این روند زود است؟
همان‌طور که اشاره کردم، نشست‌های بعدی و گفت‌وگوهایی که در ادامه این روند انجام خواهد شد، می‌تواند زمینه عملیاتی‌شدن موضوعات مورد نظر را فراهم کند.
هدف این است که گفت‌وگوها به توافقاتی منتهی شود که بتوان به آنها اتکا کرد و امکان اجرای آنها نیز وجود داشته باشد. بنابراین، باید منتظر ماند تا در نشست‌های بعدی، زمینه دستیابی به توافقات قابل اعتماد و عملی فراهم شود.
در شرایط فعلی، تداوم گفت‌وگوها و تلاش برای رسیدن به نقاط توافق، اهمیت زیادی دارد و می‌تواند مسیر همکاری‌های آینده در حوزه امنیت منطقه‌ای را روشن‌تر کند.
انتهای پیام
