«پیشقراول»؛ روایت ناگفته‌های پشت صحنه تشییع رهبر شهید
کارگردان مستند «پیشقراول» با اشاره به رویکرد متفاوت این اثر در ثبت مراسم تشییع رهبر شهید گفت: تلاش کردیم مردمی را به تصویر بکشیم که با امکانات و توان خود برای آماده‌سازی این مراسم وارد میدان شدند.
امیرحسین اکاتی، کارگردان مستند «پیشقراول» در گفت‌وگو با ایکنا با بیان اینکه ایده اولیه این مستند از مجموعه‌ای با محوریت فعالیت‌های مردمی در دوران جنگ رمضان شکل گرفت، اظهار کرد: مهدی انصاری که تدوین مستند «پیشقراول» را نیز برعهده دارد، در آن ایام مجموعه‌ای را برای مرکز روایت فتح تولید می‌کرد که در قالب آن، به روایت فعالیت‌های جهادی مردم عادی می‌پرداختیم. در آن مجموعه تلاش داشتیم افرادی را به تصویر بکشیم که با هر آنچه در توان دارند، برای کمک به دیگران و انجام اقدامات مردمی وارد میدان می‌شوند. پس از پایان جنگ رمضان و اعلام زمان برگزاری مراسم تشییع پیکر رهبر شهید، تصمیم گرفتیم با همان نگاه و رویکرد، مستند دیگری تولید کنیم و این‌بار به سراغ مردمی برویم که برای برگزاری این مراسم تلاش می‌کردند.
وی درباره شکل‌گیری ایده محوری مستند «پیشقراول» گفت: در جلسه‌ای با حضور آقای بدرلو مدیر مستند روایت فتح، تصمیم گرفتیم به جای تمرکز مستقیم بر مراسم تشییع، به اتفاقاتی بپردازیم که پیش از برگزاری آن در شهرها جریان داشت. بر همین اساس، تهران، قم و مشهد را به‌عنوان سه محور اصلی تصویربرداری انتخاب کردیم تا تلاش‌های مردمی برای آماده‌سازی شهرها و فراهم کردن مقدمات استقبال از پیکر رهبر شهید را به تصویر بکشیم. در واقع، موضوع اصلی برای ما خود مراسم نبود، بلکه افرادی بودند که با عشق و علاقه و هر آنچه در توان داشتند، برای شکل‌گیری این رویداد تلاش می‌کردند.
«پیشقراول» به سراغ قهرمانان پشت صحنه رفت
این کارگردان مستند با بیان اینکه «پیشقراول» روایتی از پشت صحنه یک مراسم مردمی است، ادامه داد: در این اثر با مجموعه‌ای از شخصیت‌ها مواجه می‌شویم که هرکدام زندگی، شغل و موقعیت اجتماعی متفاوتی دارند، اما در یک نقطه به یکدیگر می‌رسند؛ همه آن‌ها می‌خواهند سهمی در آماده‌سازی مراسم داشته باشند. تلاش کردیم دوربین را در میان این افراد قرار دهیم و از زاویه نگاه آن‌ها به اتفاقات نزدیک شویم. به همین دلیل، روایت ما بیشتر بر آدم‌هایی متمرکز است که شاید در قاب اصلی مراسم دیده نشوند، اما حضور و تلاششان در شکل‌گیری آن تأثیرگذار است.
اکاتی درباره تنوع سوژه‌های این مستند بیان کرد: در جریان پژوهش و تصویربرداری با افراد مختلفی روبه‌رو شدیم که هرکدام به شیوه‌ای برای این مراسم آماده می‌شدند. برای نمونه، گروهی در قالب موکب فعالیت می‌کردند و عده‌ای دیگر در یک روستا با جمع‌آوری کمک‌های مردمی، مقدمات طبخ و توزیع غذا را فراهم می‌کردند. این فعالیت‌ها در ظاهر ممکن است ساده به نظر برسند، اما وقتی در کنار یکدیگر قرار می‌گیرند، تصویری از مشارکت گسترده مردم را شکل می‌دهند. تلاش ما این بود که این اقدامات را بدون واسطه و از نزدیک ثبت کنیم و اجازه دهیم شخصیت‌ها و کنش‌های واقعی آن‌ها روایت مستند را پیش ببرند.
روایت تلاش‌های مردمی در سه شهر
وی با تأکید بر اینکه هدف سازندگان، ثبت روایت‌های کمتر دیده‌شده بوده است، اظهار کرد: معمولاً هنگام برگزاری مراسم‌های بزرگ، توجه دوربین‌ها به جمعیت، سخنرانی‌ها و بخش‌های اصلی رویداد معطوف می‌شود، اما در «پیشقراول» تصمیم گرفتیم به بخش دیگری از ماجرا نگاه کنیم؛ یعنی افرادی که در روزهای منتهی به مراسم، برای مهیا کردن شرایط تلاش می‌کنند. این افراد هرکدام با امکانات خود کاری انجام می‌دهند و مجموعه همین اقدامات، فضای گسترده‌ای از همدلی و همراهی را به وجود می‌آورد. برای ما اهمیت داشت که این بخش از ماجرا نیز ثبت شود و مخاطب با آدم‌هایی آشنا شود که شاید نامی از آن‌ها در اخبار و گزارش‌های رسمی مطرح نشود.
این مستندساز درباره زمان و محل تصویربرداری اثر تصریح کرد: تصویربرداری در همان ایامی انجام شد که مقدمات برگزاری مراسم تشییع در جریان بود. گروه تولید در سه شهر تهران، قم و مشهد حضور پیدا کرد و تلاش کردیم در فرصت محدودی که در اختیار داشتیم، سوژه‌های متنوعی را شناسایی و ثبت کنیم. از ابتدا بنا نداشتیم صرفاً تصاویر پراکنده‌ای از فعالیت‌های مردمی جمع‌آوری کنیم، بلکه می‌خواستیم میان شخصیت‌ها و موقعیت‌های مختلف ارتباط روایی برقرار شود تا مخاطب بتواند مجموعه این تلاش‌ها را در قالب یک داستان مستند دنبال کند.
اکاتی با اشاره به مدت‌زمان و مخاطبان این اثر گفت: «پیشقراول» در قالب یک مستند ۵۵ دقیقه‌ای تولید شده و مخاطب آن عموم مردم هستند. در طراحی روایت تلاش کردیم اثر برای مخاطب عام قابل‌فهم و جذاب باشد و برای تماشای آن نیاز به آشنایی قبلی با جزئیات مراسم یا شخصیت‌های حاضر در مستند وجود نداشته باشد. آنچه اهمیت داشت، نمایش احساس تعلق و مسئولیتی بود که افراد مختلف نسبت به یک اتفاق مشترک داشتند.
ساختار روایی و مراحل تولید
وی درباره شیوه روایت و استفاده از نریشن در این مستند اظهار کرد: وحید رونقی گویندگی متن را برعهده داشته و تلاش کردیم صدای راوی در خدمت فضای کلی اثر باشد. از ابتدا به دنبال آن بودیم که روایت مستند صرفاً به توضیح تصاویر محدود نشود و بتواند میان شخصیت‌ها و موقعیت‌های مختلف پیوند برقرار کند. به همین دلیل، در ساختار روایی اثر از الگوهایی الهام گرفتیم که در آثار شهید مرتضی آوینی وجود داشت. جنس روایت و نحوه اتصال سوژه‌ها به یکدیگر برای ما اهمیت زیادی داشت و سعی کردیم با توجه به موضوع و فضای مستند، از این شیوه بهره بگیریم.
این کارگردان با اشاره به ویژگی‌های تصویری و روایی «پیشقراول» بیان کرد: در این اثر تلاش کردیم دوربین همراه مردم باشد و از فاصله‌ای نزدیک، فعالیت‌های آن‌ها را دنبال کند. نمی‌خواستیم صرفاً درباره عشق و علاقه مردم صحبت کنیم، بلکه ترجیح دادیم این احساس از طریق رفتار و اقدام شخصیت‌ها به مخاطب منتقل شود. وقتی فردی با امکانات شخصی خود برای تهیه غذا یا آماده‌سازی یک موکب تلاش می‌کند، همین کنش می‌تواند گویای بخشی از احساسات و باورهای او باشد. بنابراین، در انتخاب سوژه‌ها و نحوه تصویربرداری، بیشتر به دنبال ثبت همین لحظه‌های واقعی بودیم.
الگوبرداری از شیوه روایی شهید آوینی
اکاتی درباره شیوه همکاری در کارگردانی این مستند گفت: «پیشقراول» را به‌صورت مشترک با محمد ثقفی کارگردانی کردیم و از ابتدا در شکل‌گیری ایده و طراحی ساختار کلی اثر، همکاری داشتیم. موضوع مستند و تعدد شخصیت‌ها و موقعیت‌هایی که قرار بود به تصویر کشیده شوند، نیازمند هماهنگی در نگاه کارگردانی بود. تلاش کردیم در تمام مراحل تولید، از انتخاب سوژه‌ها و تصویربرداری تا شکل‌گیری روایت نهایی، یک مسیر مشترک را دنبال کنیم تا اجزای مختلف مستند از نظر محتوایی و ساختاری در کنار یکدیگر قرار گیرند.
وی درباره مراحل فنی تولید اثر اظهار کرد: پس از پایان تصویربرداری در سه شهر، مراحل پس‌تولید آغاز شد و مهدی انصاری تدوین مستند را برعهده گرفت. اکنون نیز اثر وارد مرحله صداگذاری شده و مهرداد جلوخانی طراحی و ترکیب صدا را انجام می‌دهد. وحید رونقی نیز گویندگی متن را برعهده داشته است. تلاش گروه این بوده که در کنار تصاویر ثبت‌شده، فضاسازی صوتی متناسبی شکل بگیرد تا ارتباط میان بخش‌های مختلف مستند به‌درستی برقرار شود.
این مستندساز درباره عوامل تولید این اثر اظهار کرد: «پیشقراول» به تهیه‌کنندگی بنده و کارگردانی مشترک محمد ثقفی و بنده تولید شده است. نگین ریاضی نویسندگی و زهرا حسینی پژوهش اثر را برعهده داشته‌اند. تصویربرداری مستند نیز توسط سعید فرهنگ و حسین بختیاری انجام شده و مهدی انصاری تدوین آن را انجام داده است. همچنین روح‌الله موحدی به‌عنوان مشاور هنری و فرید مرزوقی به‌عنوان مدیر تولید با گروه همکاری داشته‌اند. اصلاح رنگ و نور اثر برعهده شهریار سپهری بوده و محمدجواد مزلقانی نشانه‌نوشته و شادان هاشمی پوستر مستند را طراحی کرده‌اند.
اکاتی در پایان با اشاره به برنامه نمایش «پیشقراول» خاطرنشان کرد: این مستند متقاضی حضور در بیستمین جشنواره بین‌المللی سینماحقیقت است و امیدواریم امکان حضور و نمایش آن در این رویداد فراهم شود. از ابتدا تلاش کردیم اثری تولید کنیم که علاوه بر ثبت بخشی از یک رویداد، تصویری از مشارکت و همراهی مردم ارائه دهد؛ مردمی که هرکدام به اندازه توان خود برای آماده‌سازی مراسم تلاش کردند. امیدوارم مخاطبان نیز با تماشای این مستند بتوانند با بخشی از این تلاش‌ها و روایت‌های انسانی آشنا شوند.
انتهای پیام
