ارائه مدلی از روششناسی اسلامی در كتاب «فلسفه روش تحقيق در علوم انسانی»
گروه انديشه: محمدتقی ايمان در كتاب «فلسفه روش تحقيق در علوم انسانی» به ارزيابی مبانی فلسفه تحقيق در سه پارادايم اثباتی، تفسيری و انتقادی پرداخته و در فصل پايانی تلاش كرده است كه ضمن ارزيابی نقادانه فلسفه تحقيق در اسلام، مدلی پيشنهادی از روششناسی اسلامی ارائه كند.
به گزارش خبرگزاری بينالمللی قرآن (ايكنا)، كتاب «فلسفه روش تحقيق در علوم انسانی» نوشته محمدتقی ايمان كه از سوی انتشارات پژوهشگاه حوزه و دانشگاه منتشر شده است، به ارزيابی مبانی فلسفه تحقيق در سه پارادايم اثباتی، تفسيری و انتقادی پرداخته و نويسنده در فصل پايانی تلاش كرده است كه ضمن ارزيابی نقادانه فلسفه تحقيق در اسلام، مدلی پيشنهادی در اين زمينه ارائه كند.
بنا بر اين گزارش، اين پژوهش با توجه به اين نكته كه يكی از راهبردهای اساسی جهت نيل به فهمی دقيقتر از علوم انسانی، شناخت فلسفه تحقيق در اين علوم است، انجام گرفته و به طبع در آمده است.
به بيان نويسنده، فلسفه تحقيق، ما را قادر میسازد تا مبانی هستیشناختی، معرفتشناختی و روششناختی هر كدام از روشهای تحقيق را شناسايی كنيم و بر اين اساس به سوی حوزههايی از شناخت رهنمون شويم كه اين امكان را فراهم میكند تا در استفاده از روشهای تحقيق متناسب در حوزههای مختلف علم و دانش، شفافتر عمل كنيم.
نويسنده پس از ارزيابی عمدهترين پارادايمها در مبحث مبانی فلسفه تحقيق، در فصل پايانی ضمن بيان اين نكته كه تفكر غرب با نظم فلسفی خود توانسته است به گونهای قدرتمند به حوزه علوم انسانی وارد شده و بر اساس تعاريف هستیشناختی از واقعيت، به طرحی از واقعيت دست يازد كه امروزه در تمدن غرب قابل مشاهده است، فرديت و ثنويت را دو مفهوم و ايده بنيادی انديشه غربی در سطح كلان آن دانسته و گفته است «اين دو مفهوم، در تضاد با مفاهيمی هستند كه در جهانبينی اسلامی وجود دارند و شاكله نگاه اسلام به طبيعت و انسان را شكل دادهاند.»
وی در ادامه فلسفه اسلامی و در رأس آن فلسفه مشاء را در شكلدهی به نظامی معنايی كه بتواند پاسخ شفافی به روششناسی علم در جهان اسلام بدهد، ناكام دانسته و خاطرنشان كرده است كه «برای رسيدن به علم و روششناسی علمی در جهان اسلام بايد سه سطح معرفتی، يعنی هستیشناسی، معرفتشناسی و روششناسی را با يكديگر ملاحظه كرد و نسبت اين مسائل و مفاهيم را با يكديگر در نظر گرفت. برخلاف انديشه غربی در جهانبينی اسلامی وحدت در هستی و كلگرايی آن، اساس هستیشناسی را شكل میدهد كه بايد بر اساس اين نظم هستیشناختی، به طراحی معرفتشناسی و روششناسی اسلام اقدام كرد. معرفت و روشی كه مبتنی بر مفاهيم بنيادی ملحوظ در لوح محفوظ است.»
چيستی تحقيق و معرفت علمی، پارادايمهای علم و تحقيقات علمی، رويكردهای تحقيق، مقايسه رويكردها و معرفی رويكرد تركيبی تحقيق و روششناسی علم و فلسفه اسلامی فصول پنجگانه اين كتاب را تشكيل میدهند.
يادآور میشود، كتاب «فلسفه روش تحقيق در علوم انسانی»، نوشته محمدتقی ايمان برای اولين بار در 328 صفحه و با شمارگان 1500 نسخه و با قيمت 57 هزار ريال از سوی انتشارات پژوهشگاه حوزه و دانشگاه منتشر شده است.
بنا بر اين گزارش، اين پژوهش با توجه به اين نكته كه يكی از راهبردهای اساسی جهت نيل به فهمی دقيقتر از علوم انسانی، شناخت فلسفه تحقيق در اين علوم است، انجام گرفته و به طبع در آمده است.
به بيان نويسنده، فلسفه تحقيق، ما را قادر میسازد تا مبانی هستیشناختی، معرفتشناختی و روششناختی هر كدام از روشهای تحقيق را شناسايی كنيم و بر اين اساس به سوی حوزههايی از شناخت رهنمون شويم كه اين امكان را فراهم میكند تا در استفاده از روشهای تحقيق متناسب در حوزههای مختلف علم و دانش، شفافتر عمل كنيم.
نويسنده پس از ارزيابی عمدهترين پارادايمها در مبحث مبانی فلسفه تحقيق، در فصل پايانی ضمن بيان اين نكته كه تفكر غرب با نظم فلسفی خود توانسته است به گونهای قدرتمند به حوزه علوم انسانی وارد شده و بر اساس تعاريف هستیشناختی از واقعيت، به طرحی از واقعيت دست يازد كه امروزه در تمدن غرب قابل مشاهده است، فرديت و ثنويت را دو مفهوم و ايده بنيادی انديشه غربی در سطح كلان آن دانسته و گفته است «اين دو مفهوم، در تضاد با مفاهيمی هستند كه در جهانبينی اسلامی وجود دارند و شاكله نگاه اسلام به طبيعت و انسان را شكل دادهاند.»
وی در ادامه فلسفه اسلامی و در رأس آن فلسفه مشاء را در شكلدهی به نظامی معنايی كه بتواند پاسخ شفافی به روششناسی علم در جهان اسلام بدهد، ناكام دانسته و خاطرنشان كرده است كه «برای رسيدن به علم و روششناسی علمی در جهان اسلام بايد سه سطح معرفتی، يعنی هستیشناسی، معرفتشناسی و روششناسی را با يكديگر ملاحظه كرد و نسبت اين مسائل و مفاهيم را با يكديگر در نظر گرفت. برخلاف انديشه غربی در جهانبينی اسلامی وحدت در هستی و كلگرايی آن، اساس هستیشناسی را شكل میدهد كه بايد بر اساس اين نظم هستیشناختی، به طراحی معرفتشناسی و روششناسی اسلام اقدام كرد. معرفت و روشی كه مبتنی بر مفاهيم بنيادی ملحوظ در لوح محفوظ است.»
چيستی تحقيق و معرفت علمی، پارادايمهای علم و تحقيقات علمی، رويكردهای تحقيق، مقايسه رويكردها و معرفی رويكرد تركيبی تحقيق و روششناسی علم و فلسفه اسلامی فصول پنجگانه اين كتاب را تشكيل میدهند.
يادآور میشود، كتاب «فلسفه روش تحقيق در علوم انسانی»، نوشته محمدتقی ايمان برای اولين بار در 328 صفحه و با شمارگان 1500 نسخه و با قيمت 57 هزار ريال از سوی انتشارات پژوهشگاه حوزه و دانشگاه منتشر شده است.
