هر روزِ محاصره آبادان، یک کتاب است
مکی یازع با اشاره به سالروز شکست حصر آبادان گفت: در روزهای محاصره، وقتی برق و آب قطع بود و سردخانه از کار افتاده بود، حتی شناسنامه هم در جیب‌ها نبود؛ تنها چیزی که هویت شهدای جوان را مشخص می‌کرد، مشخصات ظاهری آن‌ها بود؛ هر روزِ آن یک سال محاصره، خود یک کتاب است.
امروز پنجم مهر، سالروز شکست حصر آبادان است؛ شهر آبادان در چنین روزی بعد از یک سال محاصره در عملیاتی به نام «ثامن الائمه(ع)» از محاصره دشمن بعثی آزاد شد. مکی یازع، فرمانده گردان امام رضا(ع) آبادان در دوران دفاع مقدس در گفت‌وگوی زیر از یک سال محاصره آبادان و روایت‌های کمتر شنیده شده آن روزها گفت.
ایکنا ـ عملیات شکست حصر آبادان چه ویژگی زمانی و عملیاتی برجسته‌ای داشت؟
گرچه در تاریخ ۳۱ شهریور سال ۵۹، جنگ به جمهوری اسلامی ایران تحمیل شد، اما نسبت به ما مرزنشینان در شهرهایی مثل آبادان، جنگ همزمان با شروع پیروزی انقلاب اسلامی آغاز شد. ما هم‌مرز کشور عراق بودیم و با وجود عداوتی که آن روز وجود داشت، با مسائلی همچون بمب‌گذاری‌ها، قاچاق نفر، قاچاق سلاح، قاچاق میوه و قاچاق پول تقلبی و همچنین گروه‌های نفاق درگیر بودیم.
وقتی حضرت امام می‌فرمایند: «جنگ نعمت است»، من به اینجا نگاه می‌کنم که همه درگیر بودیم. جنگ که آمد، همه تحت‌الشعاع جنگ قرار گرفتند؛ یعنی همه باید دفاع می‌کردیم. ارتش در آن روزها هنوز سروسامان نگرفته بود؛ کمیته، شهربانی و ژاندارمری هنوز با هم هماهنگ نشده بودند و در چنین شرایطی جنگ تحمیل شد.
در آن روزها ما به شدت با ارتش بعث در آبادان درگیر بودیم. ما هزار و ۶۰۰ کیلومتر مرز مشترک با عراق داریم. دشمن با گذشت حدود چهل روز از شروع جنگ، ۹ شهر و ۴ هزار روستا را تصرف کرد. تنها شهری که تصرف نشد، آبادان بود. خرمشهر، سوسنگرد، هویزه، بستان، قصر شیرین، مهران و روستاهای اطراف آن‌ها را گرفت، اما آبادان یک سال به محاصره رفت. در آن زمان جمعیت ۵۰۰ هزار نفری در آبادان زندگی می‌کردند. در این یک سالِ محاصره، زندگی در جریان بود؛ سه بیمارستان در این مدت در آبادان فعال شدند، دو بازار راه‌اندازی شد و مردم زندگی می‌کردند، اما در عین حال، به خاطر نزدیکی به مرز، هر روز شهید و تلفات می‌دادند. با این حال، مردم شهر را مدیریت کردند.
وقتی دشمن وارد منطقه ذوالفقاری شد، با کمک مردم آن منطقه عراق، چنان سیلی خورد که پشت رودخانه بهمن‌شیر رفت. یک سال آبادان در محاصره بود. شاید در این یک سال هر روز عملیات‌های کوچکی انجام می‌دادیم. در آن روزها، عده‌ای از طرف سپاه آبادان به خدمت امام رفتند و امام فرمودند: «حصر آبادان باید شکسته شود». عملیات شکست حصر آبادان اولین عملیات بود و ما می‌گوییم این عملیات، «فتح‌الفتوحی» برای بقیه عملیات‌ها بود که با نام «ثامن‌الائمه(ع)» انجام شد (چون شهر آبادان قدمگاه امام رضا(ع) بود). این اولین عملیاتی بود که مردم در سطح شهر، از انجام آن بسیار خوشحال بودند، چون می‌دانستند که حرف امام بر زمین نمی‌ماند.
مردم خوشحال شدند. من همیشه می‌گویم عملیات شکست حصر آبادان تنها عملیاتی بود که مردم مثل یک مانور، از پشت‌بام خانه‌هایشان آن را می‌دیدند؛ چون فاصله آن‌ها با جبهه زیاد نبود. عملیات شکست حصر آبادان ساعت ۱۲:۳۰ شب انجام شد و تنها عملیاتی بود که طی آن، در کمتر از ۲۴ ساعت، دشمن از منطقه آبادان بیرون رفت. عملیات با موفقیت و با مشارکت نیروهای سپاه، ارتش و نیروهای بسیجی انجام شد و در ساعت ۴ بعدازظهر تمام شد. حُسن این عملیات این بود که در ساعت‌های محدودی و با سرعت انجام شد و با تلفات زیاد برای دشمن همراه بود. این عملیات بابی برای شروع بقیه عملیات‌ها شد؛ یعنی بعد از آن عملیات طریق‌القدس، فتح‌المبین و … انجام شد.
چهار، پنج ماه بعد از عملیات شکست حصر آبادان، وارد عملیات فتح‌المبین شدیم؛ یعنی فرصت زیادی نداشتیم. در اینجا می‌خواهم این پرانتز را باز کنم: بچه‌های آبادان که به عملیات طریق‌القدس و بستان می‌رفتند، برای مرخصی به آبادان که خود درگیر جنگ بود می‌آمدند؛ چون همسر و فرزندانشان در آبادان بودند؛ یعنی از یک جنگ وارد جنگی دیگر می‌شدند و به شهرهای دیگر که مستقیم درگیر جنگ نبودند، نمی‌رفتند. مثلاً به عملیات فتح‌المبین می‌رفتیم و بعد به آبادان برمی‌گشتیم. تا سال ۶۴ مردم در سطح شهر زندگی می‌کردند، اما در سال ۶۴ به خاطر عملیات والفجر ۸، به اجبار مردم را از شهر بیرون کردند.
حُسنی که در آبادان بود باعث شد چهار، پنج عملیات در خودِ آبادان انجام شود؛ مثل والفجر ۸، کربلای ۴ و کربلای ۵. این‌ها همه در مرزهای آبادان انجام شد و این‌ها مقدمه پیروزی بود. ما توانستیم در مقابل ارتش بعث مقابله کنیم. مردم آبادان طی هشت سال دفاع مقدس در برابر آن همه ابرقدرت ایستادند و هنوز هم در جنگ سوم تحمیلی آماده هستند تا دشمن را سر جای خود بنشانند.
ایکنا ـ قدری برای ما از روزهای محاصره آبادان بگویید.
در این یک سال، بیشتر مساجد به دستور حضرت امام، پایگاه شده بودند. در منطقه ذوالفقاری دو مسجد داشتیم که پایگاه شدند. در کفیشه، ایستگاه ۱۲ و … ، تمام مساجد این مناطق پایگاه شدند و نیروهای مردمی در این پایگاه‌ها می‌رفتند و منطقه خود را سازمان‌دهی می‌کردند. هر پایگاه هم برای خودش یک خط در مرز داشت. مردم، اعم از زن و مرد، توسط این پایگاه‌ها در سطح شهر سازمان‌دهی می‌شدند.
در این یک سال، همان‌طور که گفتم، سه بیمارستان در شهر آبادان راه‌اندازی شد؛ برای مثال، بیمارستان امام خمینی(ره) شرکت نفت، بیمارستان شهید بهشتی و بیمارستان طالقانی. زخمی‌ها در این سه بیمارستان مداوا می‌شدند و به نقاط دیگر اعزام می‌شدند. همچنین ما دو بازار در آبادان داشتیم: احمدآباد و کفیشه. این‌ها باعث می‌شد در این یک سال محاصره، با اینکه تلفات می‌دادیم، مردم شهر را زنده نگه دارند.
زندگی در جریان بود. خیلی‌ها در این یک سال محاصره ازدواج کردند. صدام و ارتش بعثی می‌گفتند آبادان را گرفته‌ایم. مردم می‌خواستند بگویند آبادان هنوز زنده و در اختیار مردم است. اینکه مردم در سطح شهر بودند، باعث می‌شد رزمندگان روحیه بگیرند. به خاطر همین، عملیات‌های کوچک زیادی انجام می‌دادیم و با اینکه شهید و زخمی می‌دادیم، شهر زنده بود.
ایکنا ـ در کتابی که درباره خاطرات شما از آن روزها منتشر شده است، به حضور خانواده‌ها در این عملیات‌ها اشاره کرده‌اید: «خیلی از بچه‌های ما در آبادان به صورت خانوادگی می‌جنگیدند. ما شاهد بودیم که در جنگ از هر خانواده‌ای یک یا چند نفر به جبهه آمده شاید نهایتاً سه نفر که آمار سه نفری‌ها آنچنان زیاد نیست اما در آبادان بچه‌های ما با تمام اعضای خانواده می‌جنگیدند.» قدری در این باره توضیح دهید.
